Việt Nam mở rộng dự phòng lây nhiễm HIV cho đối tượng nguy cơ

Thứ Tư, 27/11/2019, 06:11:19

NDĐT – Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nghiện chích ma túy đang có xu hướng giảm, thay vào đó tỷ lệ này nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới đang ngày càng gia tăng và có khả năng sẽ trở thành nhóm chính trong lây nhiễm HIV.

Việt Nam mở rộng dự phòng lây nhiễm HIV cho đối tượng nguy cơ

Tăng ca mắc HIV ở nam quan hệ đồng giới

Trong chín tháng đầu năm 2019, cả nước xét nghiệm phát hiện mới 7.779 trường hợp nhiễm HIV, số bệnh nhân chuyển sang giai đoạn AIDS 2.984, số bệnh nhân tử vong 1.428 trường hợp. Số người mới phát hiện nhiễm HIV tập trung chủ yếu ở độ tuổi 16 - 29 là 39,4% và 30 - 39 tuổi là 34,3%. Đường lây chủ yếu là quan hệ tình dục không an toàn là 65%, qua đường máu là 17%, mẹ sang con 2%, còn lại không có thông tin về đường lây truyền.

Tính đến hết 30-9, cả nước có 215.661 người nhiễm HIV được các tỉnh báo cáo hiện đang còn sống và 103.616 người nhiễm HIV đã tử vong. Tuy nhiên, trong số 215.661 người hiện đang báo cáo nhiễm HIV được phát hiện, có khoảng 10% người nhiễm HIV trùng lặp hoặc đã tử vong nhưng chưa được ghi nhận.

Kết quả giám sát trọng điểm HIV năm 2018 trên nhóm phụ nữ bán dâm (13 tỉnh) và nam quan hệ tình dục đồng giới/MSM (tám tỉnh), tỷ lệ nhiễm HIV nhóm phụ nữ bán dâm là 3,58% và nhóm MSM là 10,78%. Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm phụ nữ bán dâm thay đổi không đáng kể so với năm 2017 và tăng hơn 1% so với năm 2016, tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm MSM có xu hướng giảm so với năm 2017 (12,19%).

Cục trưởng Cục Phòng chống HIV/AIDS Nguyễn Hoàng Long cho biết, số liệu phát hiện nhiễm mới nhìn chung không có nhiều thay đổi so với năm 2018. Dịch HIV tập trung chủ yếu ở nam giới (chiếm 75%) và đang có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây.

Tuy nhiên, tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nghiện chích ma túy đang có xu hướng giảm, thay vào đó tỷ lệ này nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới đang ngày càng gia tăng và có khả năng sẽ trở thành nhóm chính trong lây nhiễm HIV. Ngoài ra, các nhóm có nguy cơ thấp như nhóm vợ, chồng, bạn tình người nhiễm HIV vẫn còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ làm lây truyền HIV do khó tiếp cận với các dịch vụ tư vấn xét nghiệm và can thiệp dự phòng.

Việt Nam mở rộng dự phòng lây nhiễm HIV mới cho đối tượng nguy cơ

Những đối tượng chưa nhiễm HIV nhưng có nguy cơ cao nhiễm HIV như: nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM), người chuyển giới nữ, người tiêm chích ma tuý, phụ nữ bán dâm và những người có nguy cơ cao nhiễm HIV khác (vợ/chồng của người nhiễm HIV chưa được điều trị ARV hay điều trị ARV chưa đạt ngưỡng không phát hiện) được nhấn mạnh cần phải điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) bằng sử dụng thuốc ARV để dự phòng lây nhiễm HIV.

Nhiều nghiên cứu trên thế giới cho thấy, PrEP có hiệu quả dự phòng lây nhiễm HIV cao lên tới trên 90% nếu tuân thủ điều trị tốt.

Chính vì hiệu quả đó, từ năm 2017, Cục Phòng, chống HIV/AIDS đã phối hợp với các tổ chức như Path, UNAIDS, WHO triển khai thí điểm điều trị trước phơi nhiễm (PrEP) tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh với 10 cơ sở, điều trị cho hơn một nghìn đối tượng có hành vi nguy cơ cao như MSM, chuyển giới nữ…

Tháng 9-2018, Bộ Y tế đã ban hành Kế hoạch điều trị dự phòng trước phơi nhiễm bằng thuốc kháng HIV (PrEP) giai đoạn 2018 – 2020. Theo đó, đến cuối năm 2019 sẽ cung cấp cho 5.600 khách hàng có nguy cơ cao lây nhiễm HIV tại 11 tỉnh, thành phố có tình hình dịch cao gồm các địa phương: TP Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu, Long An, Bình Dương, Đồng Nai, Tây Ninh, Tiền Giang, Hà Nội, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Hải Phòng.

Sau một năm, Bộ Y tế đã phê duyệt bổ sung 15 tỉnh do dự án Quỹ toàn cầu hỗ trợ cũng tham gia cung cấp dịch vụ PrEP từ cuối năm 2019 và mục tiêu đến cuối năm 2020 triển khai ít nhất ở 26 tỉnh, thành phố với số khách hàng trên 15 nghìn người.

Theo ông Nguyễn Hoàng Long, trong kế hoạch những năm tiếp theo, Cục Phòng chống HIV/AIDS sẽ tiếp tục mở rộng chương trình PrEP ra các tỉnh/thành phố khác trong cả nước.

Bên cạnh đó, ngành y tế cũng tăng cường mở rộng mạng lưới cộng tác viên, đồng đẳng viên tiếp cận đến các đối tượng MSM và TG để giới thiệu đến dịch vụ tư vấn xét nghiệm cũng như chuyển gửi đi điều trị khi có phát hiện dương tính. Tăng cường truyền thông, thay đổi hành vi, giảm kỳ thị phân biệt đối xử đối với cộng đồng người đồng tính.

LAM NGỌC