Chủ động phòng, chống cháy rừng tại các tỉnh Tây Nguyên và Nam Bộ

Thứ Năm, 20/02/2020, 00:54:21

Theo Cục Kiểm lâm, hiện nay nhiều địa phương cả nước, trong đó khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ đang có nguy cơ cháy rừng rất cao. Dự báo thời gian nắng nóng, khô hạn còn tiếp diễn, do đó các địa phương có rừng cần tích cực chủ động trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR).

Chủ động phòng, chống cháy rừng tại các tỉnh Tây Nguyên và Nam Bộ

Lực lượng chức năng tỉnh Cà Mau kiểm tra công tác PCCCR ở Vườn quốc gia U Minh Hạ.

Nguy cơ cháy rừng cao

Các tỉnh ở khu vực Tây Nguyên như: Kon Tum, Gia Lai, Ðắk Lắk, Ðắk Nông, Lâm Ðồng và các tỉnh Nam Bộ như: An Giang, Cà Mau, Ðồng Tháp, Bạc Liêu, Kiên Giang, Sóc Trăng, Tiền Giang, Vĩnh Long… đang cảnh báo cháy rừng ở cấp V, cấp cực kỳ nguy hiểm. Theo Chi Cục trưởng Kiểm lâm vùng IV (Cục Kiểm lâm) Hà Công Tài, khu vực Tây Nguyên và ven biển Nam Trung Bộ hiện có 3,347 triệu ha rừng tự nhiên và 1,150 triệu ha rừng trồng. Trong mùa khô năm 2019 toàn khu vực xảy ra 206 vụ cháy rừng, gây thiệt hại 1.687,8 ha rừng các loại, chủ yếu là rừng trồng, làm thiệt hại hàng chục tỷ đồng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống. Bước vào mùa khô năm 2020, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, khô hạn, nắng nóng kéo dài cho nên hiện toàn vùng có khoảng 2,685 triệu ha rừng có nguy cơ cháy cao, trong đó Ðắk Lắk có hơn 379.748 ha, Lâm Ðồng 268.252 ha, Kon Tum 299.864 ha và Ðắk Nông hơn 173.800 ha….

Trong những ngày giữa tháng 2 này, thời tiết ở Ðắk Lắk khá nóng bức, có ngày nhiệt độ lên đến hơn 350C cho nên nguy cơ xảy ra cháy rừng là rất lớn. Phó Giám đốc phụ trách Vườn quốc gia (VQG) Yok Ðôn Phạm Tuấn Linh cho biết, trong địa bàn của Vườn hiện vẫn tồn tại hơn 500 ha nương rẫy của người dân, trong đó có 248 ha của bà con buôn Ðrang Phốk nằm ngay trong vùng lõi của Vườn. Bên cạnh đó, trong Vườn, rừng khộp chiếm đến 96% tổng diện tích tự nhiên, phân bố rải đều trên toàn diện tích. Do đặc điểm rụng lá gần như hoàn toàn vào mùa khô, loại hình thảm thực bì chủ yếu là trảng cỏ, cây bụi, le… rất chóng khô trong những tháng mùa khô, đặc biệt là dưới tán rừng khộp cho nên diện tích rừng khộp được xác định là trọng điểm cháy rừng hiện nay. Trong khi đó, cuộc sống của người dân vùng đệm còn phụ thuộc vào rừng qua các hoạt động săn bắt thú rừng, đốt lửa lấy mật ong, khai thác tài nguyên rừng, phát dọn nương rẫy, chăn thả gia súc… Sử dụng lửa vô ý thức là nguyên nhân chính dễ gây ra cháy rừng trong các tháng mùa khô hiện nay.

Tại VQG Chư Yang Sin, nằm trên địa bàn hai huyện Krông Bông và Lắk (tỉnh Ðắk Lắk) có diện tích hơn 59.000 ha rừng đặc dụng với địa hình gồm nhiều dãy núi cao, chia cắt, nếu xảy ra cháy sẽ rất khó ngăn chặn. Trong khi đó, vào mùa khô, rừng đặc dụng ở đây tiềm ẩn nguy cơ cháy cao vì lớp thực bì có độ dày từ 5-10 cm cho nên dễ bắt lửa. Vườn còn có hơn 6.000 ha cây lá kim nằm trong vùng lõi, những loại cây này có nhiều tinh dầu cho nên nguy cơ cháy rất cao. Ngoài ra, vào mùa khô người dân ở những khu vực giáp ranh với Vườn tranh thủ phát dọn, đốt thực bì trên nương rẫy dễ làm lửa cháy lan vào rừng. Tình trạng người dân xâm nhập trái phép vào rừng săn bắn, khai thác các lâm sản phụ, sử dụng lửa để hút thuốc, nấu nướng có thể gây ra cháy rừng… Cũng có nguy cơ cao tương tự như các VQG trên, Khu Bảo tồn thiên nhiên Ea Sô có diện tích gần 27.000 ha, với đặc trưng rừng có nhiều diện tích là trảng cỏ (khoảng 5.000 ha) nên vào mùa khô rất dễ bắt lửa gây cháy. Bên cạnh đó, lợi dụng thời điểm này, những đối tượng săn bắn thường đốt trảng cỏ để nhử các loài động vật rừng đến ăn các loại khoáng có trong tro vụ cháy, vừa gây nguy hiểm tính mạng của những loài động vật rừng, vừa gây cháy trên diện rộng không thể kiểm soát.

Tại Nam Bộ, các địa phương có rừng như Kiên Giang, An Giang, Bạc Liêu, Cà Mau cũng đang phải chống chọi từng giờ với đợt nắng nóng, khô hạn. Hiện, VQG U Minh Thượng (Kiên Giang) đang trong mùa khô, dự báo cấp cháy rừng mức cao nhất có thể xảy ra, cho nên các lực lượng có liên quan đang tập trung ở mức cao độ, phòng chống cháy. Chi cục Kiểm lâm tỉnh An Giang cho biết, do ảnh hưởng nắng nóng kéo dài và nhiều ngày không mưa, thời tiết khô hanh… nhiều cánh rừng trên địa bàn tỉnh bị khô kiệt, nguy cơ xảy ra cháy cao. Toàn tỉnh An Giang hiện có tổng diện tích vùng trọng điểm cháy là hơn 7.000 ha đang có nguy cơ cháy cấp IV, cấp V. Trong số này có khoảng 3.000 ha rừng tràm Trà Sư, rừng tràm Nhơn Hưng, khu vực núi Phú Cường, cụm núi Ðất, khu vực núi Nhọn (huyện Tịnh Biên); 50 ha rừng thuộc khu vực Núi Sam (TP Châu Ðốc); cùng hơn 2.550 ha rừng ở vùng đồi núi thuộc khu vực núi Giài, núi Tượng, núi Cô Tô, núi Nam Quy và 1.700 ha rừng vùng đồng bằng ở rừng Tràm Bình Minh, rừng tràm Tân Tuyến (đều thuộc huyện Tri Tôn); 50 ha rừng ở khu vực núi Tượng, núi Nhỏ và núi Sập (huyện Thoại Sơn)... Còn tại tỉnh Bạc Liêu, nắng nóng gay gắt kéo dài trong nhiều ngày, cùng với mực nước trong các kênh mương xuống thấp khiến Khu bảo tồn loài sinh cảnh Vườn chim Bạc Liêu đang trong tình trạng cảnh báo cháy rừng cấp cực kỳ nguy hiểm. Theo Chi cục trưởng Kiểm lâm tỉnh Cà Mau Lê Văn Hải, đến thời điểm này, toàn lâm phần rừng tràm và rừng các cụm đảo trên địa bàn tỉnh Cà Mau là hơn 42,3 nghìn ha đã bị khô hạn gay gắt, nguy cơ cháy rừng rất cao. Trong đó, dự báo cháy cấp IV hơn 11.000 ha và dự báo cháy cấp V hơn 12.000 ha. Diện tích rừng trong tình trạng có thể xảy ra cháy bất cứ lúc nào hiện đã chiếm hơn 50%, phân bổ trên toàn lâm phần. Tình hình trên đòi hỏi lực lượng làm nhiệm vụ và các chủ rừng phải phát huy tinh thần cảnh giác cao độ, không được lơ là, chủ quan…

Tập trung phòng cháy, chữa cháy rừng

Ðể chủ động PCCCR trong mùa khô năm nay, VQG Yok Ðôn đã thành lập một Ban Chỉ huy PCCCR và 16 tổ PCCCR với tổng quân số 200 người, đồng thời xây dựng phương án phòng, chống cháy phù hợp với tình hình thực tế của Vườn, nhằm giảm các áp lực tác động đến rừng, hạn chế đến mức thấp nhất các thiệt hại do cháy rừng gây ra. Hạt phó Hạt Kiểm lâm VQG Yok Ðôn Nguyễn Hữu Tạo cho biết, đến nay, đơn vị đã trang bị đầy đủ phương tiện và thiết bị phục vụ PCCCR, tích cực phối hợp với chính quyền địa phương và các ngành, đơn vị liên quan đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về PCCCR… Nhờ đó, từ năm 2014 đến nay, trong diện tích của Vườn không xảy ra vụ cháy rừng nào. Theo lãnh đạo VQG Chư Yang Sin, trong mùa khô này, đơn vị đã tiến hành phát dọn hơn 65 km đường băng cản lửa, làm mới 50 bảng cấm lửa, ký 1.200 bản cam kết phòng cháy, không gây cháy rừng với các hộ dân sống gần rừng. Bên cạnh đó, Vườn đã phân công cán bộ túc trực ngày đêm ở hai chòi canh lửa nằm trong vùng lõi để theo dõi, thông tin kịp thời khi có cháy xảy ra; tiến hành xử lý vật liệu cháy ở những khu vực có nguy cơ xảy ra cháy cao, đặc biệt là khu vực phân bố loài thông ba lá; tổ chức tuyên truyền công tác PCCCR cho người dân thông qua các cuộc họp thôn, buôn; tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát… Hạt phó Hạt Kiểm lâm Khu Bảo tồn thiên nhiên Ea Sô Nguyễn Quốc Hùng cho biết, để “giặc lửa” không gây nguy hại cho rừng, từ đầu mùa khô đơn vị đã mua sắm các trang thiết bị phục vụ cho công tác PCCCR, đóng biển báo, tổ chức họp dân tuyên truyền về công tác PCCCR; cày hơn 75 ha đường băng cản lửa; tổ chức tuần tra canh gác nghiêm ngặt các khu vực có nguy cơ cháy cao và bố trí phân công lực lượng thường trực 24/24 giờ để chủ động, sẵn sàng xử lý các tình huống có cháy rừng xảy ra; bảo đảm phương tiện, trang thiết bị tại đơn vị hoạt động tốt khi tham gia chữa cháy, sẵn sàng ứng cứu kịp thời khi có cháy rừng xảy ra theo phương châm “bốn tại chỗ”.

Chi cục trưởng Kiểm lâm tỉnh Ðắk Lắk Ðỗ Xuân Dũng khẳng định, ngay từ đầu mùa khô năm 2020, đơn vị đã triển khai Kế hoạch số 93-KH-UBND của UBND tỉnh về bảo vệ rừng và PCCCR năm 2020 đến các đơn vị trực thuộc, các chủ rừng và địa phương. Trong đó, yêu cầu các đơn vị chủ rừng, địa phương chủ động xây dựng, triển khai phương án PCCCR. Lực lượng kiểm lâm thường xuyên tổ chức kiểm tra công tác PCCCR đối với các chủ rừng và địa phương, kịp thời nhắc nhở, chấn chỉnh, xử lý những đơn vị lơ là đối với công tác này. Bên cạnh đó, duy trì lực lượng chốt chặn, tuần tra phát hiện cháy rừng ở các địa bàn; tổ chức lực lượng thường trực 24/24 giờ tiếp nhận thông tin cháy rừng khi cảnh báo cháy rừng mức độ IV và mức độ V; công bố số điện thoại đường dây nóng để tiếp nhận và thông tin dự báo cháy rừng thường xuyên trên các phương tiện thông tin đại chúng, giúp các chủ rừng và người dân kịp thời nắm bắt thông tin về PCCCR…

Ðể chủ động, ngay từ đầu mùa khô năm 2020, Chi cục Kiểm lâm vùng IV (Cục Kiểm lâm) cũng đã tổ chức theo dõi, cập nhật thông tin dự báo, cảnh báo nguy cơ cháy rừng và phát hiện sớm các điểm nguy cơ cháy rừng để thông báo kịp thời cho các chủ rừng, chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên trách để chủ động triển khai PCCCR. Ðôn đốc các địa phương kiểm tra, xác minh các điểm báo cháy rừng, khi phát hiện điểm có nguy cơ cháy rừng lớn thì Chi cục sẽ điều động lực lượng, phương tiện và trang thiết bị PCCCR kịp thời ứng cứu, hỗ trợ các địa phương. Ðặc biệt, Chi cục cũng đã bố trí hai tổ thường trực sẵn sàng cơ động lực lượng, phương tiện và trang thiết bị chuyên dùng tham gia ứng cứu chữa cháy rừng tại các địa phương, nhất là tại các địa phương thuộc vùng trọng điểm có nguy cơ cháy cao…

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau Lê Thanh Triều cho biết, để chủ động PCCCR, cơ quan chức năng tỉnh đã tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ cho 29 tổ PCCCR, 24 đơn vị chủ rừng và hàng trăm lực lượng bán chuyên trách. Các đơn vị liên quan còn ký phối hợp PCCCR với tám xã, thị trấn và 12 đơn vị chủ rừng; tổ chức tuyên truyền kết hợp tổ chức ký cam kết thực hiện quản lý, bảo vệ rừng và PCCCR đối với gần 4.800 hộ dân các xã có rừng.

Chúng tôi có mặt tại miệt rừng U Minh Hạ ngày giữa tháng 2, trời hanh khô, ít gió. Nơi đây hiện có diện tích rừng ngập ngọt lớn thứ hai ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, với hơn 42.000 ha. Dưới cái nắng hơn 360C, cây rừng và những thảm thực vật nơi đây như đang trong “chảo lửa”... Trong rừng, đường nhỏ và quanh co nhưng giờ đây, xe cơ giới lưu thông dễ dàng nhờ được đầu tư, nâng cấp. Sâu trong ruột rừng, mùa này được bố trí dày đặc hệ thống tháp, chòi canh lửa. Túc trực trên chốt canh lửa 27-96 (thuộc Trạm T27-93, VQG U Minh Hạ), anh Nguyễn Văn Vạn cho biết: “Vào ban ngày, những tháp canh lửa trong rừng lúc nào cũng có người túc trực. Ngoài các thiết bị liên lạc, lực lượng trực còn có ống nhòm để mở rộng tầm quan sát, kịp thời phát hiện và cảnh báo những mối nguy từ xa”.

Dự báo khô hạn sẽ khốc liệt hơn mùa khô 2015-2016, cho nên ngay từ đầu mùa khô 2019-2020, ngành chức năng Cà Mau đã tiến hành đắp 32 đập, khép kín 11 cống để giữ nước. Các lực lượng liên quan còn chủ động phát quang các tuyến giao thông đường bộ, nạo vét, khơi thông các tuyến kênh phục vụ công tác PCCCR với tổng chiều dài gần 113 km và tu sửa, xây dựng mới được 87 chòi quan sát lửa. Chính quyền các địa phương miệt rừng ở Cà Mau còn vận động nhân dân vệ sinh môi trường, xử lý vật liệu cháy hai bên tuyến giao thông đường bộ, khơi thông lòng kênh ở khu vực được giao khoán với tổng chiều dài hơn 197 km. Ðể thực hiện tốt phương châm “bốn tại chỗ”, cơ quan chức năng Cà Mau còn sửa chữa và trang bị mới 102 máy bơm nước chữa cháy các loại cho các đơn vị chủ rừng, với hơn 48.000 m vòi chữa cháy; bố trí sẵn 80 máy ICOM phục vụ công tác thông tin liên lạc trong PCCCR...

Ðể chủ động PCCCR, giảm thiệt hại do cháy rừng gây ra, mới đây, Tổng cục Lâm nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) đã có công điện gửi các địa phương có rừng. Theo đó, chỉ đạo các chi cục kiểm lâm rà soát, thống kê các khu vực trọng điểm về cháy rừng, phá rừng; tổ chức các biện pháp bảo vệ rừng, phòng, chống phá rừng, lấn chiếm đất rừng, khai thác, buôn bán lâm sản, động vật rừng trái pháp luật, kiểm tra, xử lý vi phạm tại các địa bàn trọng điểm, thời gian cao điểm; kiên quyết xử lý những tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm, tiêu cực, bao che, tiếp tay cho các vi phạm. Theo cảnh báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng - Thủy văn quốc gia, đợt nắng nóng còn tiếp diễn tại một số khu vực, nhất là tại các tỉnh Tây Nguyên và Nam Bộ, nhiều địa phương có rừng hiện đang đón một lượng khách lớn đến tham quan, du lịch. Ðây cũng là thời điểm dễ xảy ra cháy rừng. Do vậy, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương cần tổ chức các đợt kiểm tra, giám sát và đôn đốc công tác phòng cháy, chữa cháy rừng. Bố trí lực lượng thường trực trong ngày, canh phòng ở những khu rừng trọng điểm có nguy cơ cháy cao; hướng dẫn quản lý chặt chẽ việc đốt nương làm rẫy, việc sử dụng lửa của khách tham quan tại các khu rừng danh lam thắng cảnh, khu du lịch, khu lễ hội ở gần rừng, kiên quyết không để phát sinh nguồn lửa gây cháy rừng…

Bài và ảnh: VŨ THÀNH, HỮU TÙNG, CÔNG LÝ