Bảo đảm an sinh xã hội giúp phát triển bền vững

Thứ Tư, 09/10/2019, 15:34:15

NDĐT - Ngày 9-10, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tổ chức Tọa đàm khoa học quốc tế “Bảo đảm tài chính cho an sinh xã hội trong xã hội già hóa dân số: Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ Nhật Bản”.

Bảo đảm an sinh xã hội giúp phát triển bền vững

Các đại biểu dự tọa đàm.

Tại hội thảo, các nhà khoa học trong và ngoài nước đã đưa ra nhiều tham luận về bảo đảm nguồn lực cho an sinh xã hội (ASXH), nhất là việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, huy động các nguồn lực của khu vực tư nhân và các đối tác xã hội để chính sách ASXH bao phủ tới nhiều người dân hơn.

Trong những năm qua, chính sách ASXH luôn là động lực phát triển bền vững đất nước, thể hiện tính ưu việt từ chế độ hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp đến bảo hiểm thất nghiệp… Được thể hiện, như: Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2011-2015 đã được thực hiện hiệu quả với nguồn lực 47.339,248 tỷ đồng, tỷ lệ hộ nghèo giảm khoảng 2%/năm giai đoạn 2010-2015, riêng các huyện nghèo giảm 6%; Quỹ quốc gia giải quyết việc làm được bổ sung ngân sách hằng năm khoảng 50 tỷ đồng và thực hiện cho vay bình quân từ 2.000 đến 2.500 tỷ đồng/năm, riêng giai đoạn 2012-2018, đã có hơn 14.934 nghìn lượt hộ nghèo, cận nghèo và đối tượng chính sách khác được tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi.

Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả trong bảo đảm ASXH. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn, thí dụ như mối quan hệ giữa nguồn lực bảo đảm cho ASXH. Bởi nếu đi theo xu hướng mở rộng đối tượng ASXH nhận trợ cấp của Nhà nước và nâng mức trợ cấp lên thì lúc đó gánh nặng cho ngân sách Nhà nước rất lớn dẫn đến nguồn đầu tư phát triển kinh tế bị thu hẹp. Chính sách và các khoản chi cho bảo đảm xã hội đã từng bước khẳng định và phát huy vai trò là một trụ cột chính của hệ thống ASXH, là sự bảo đảm thay thế, hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ gặp phải những rủi ro trong cuộc sống. Việc xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách về ASXH vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập. Hệ thống chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội chưa theo kịp tình hình phát triển kinh tế - xã hội, chưa thích ứng với quá trình già hóa dân số và sự xuất hiện các quan hệ lao động mới.

Cùng với đó, chính sách ASXH chưa thực sự gắn với thị trường lao động, mới tập trung nhiều cho khu vực chính thức, chưa có chính sách phù hợp cho khu vực phi chính thức (nơi người lao động dễ bị tổn thương), còn nặng về giải quyết trợ cấp thất nghiệp, chưa chú ý thỏa đáng đến các giải pháp phòng ngừa theo thông lệ quốc tế. Cơ chế quản lý, cơ chế tài chính và tổ chức bộ máy thực hiện ASXH còn nhiều điểm bất cập. Các chế độ bảo đảm ASXH chưa thể hiện đầy đủ các nguyên tắc đóng - hưởng, công bằng, bình đẳng; chia sẻ và bền vững, tác động không nhỏ đến tăng trưởng và phát triển bền vững.

NGUYỄN NGHĨA