Ucraina giải ngân 17 tỷ USD viện trợ liệu có dễ?

Thứ Sáu, 02/05/2014, 08:36:23

NDĐT- Ngày 30-4, Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) đã phê chuẩn gói viện trợ 17 tỷ USD cho Ucraina, trong bối cảnh chính phủ tạm quyền Kiev đang phải đối phó với tình hình bất ổn tại các tỉnh miền Đông và trước nguy cơ vỡ nợ của nền kinh tế. Giới phân tích cho rằng, Ucraina khó bề giải ngân gói cứu trợ của IMF vì phải thực hiện những điều kiện khá ngặt nghèo do tổ chúc này đưa ra.

Ucraina giải ngân 17 tỷ USD viện trợ liệu có dễ?

Tổng Giám đốc IMF Christine Lagarde. (Ảnh: ibitimes)

Từ sức ép cải cách kinh tế…

Nếu Ucraina thực hiện được các điều kiện cải cách kinh tế do IMF nêu ra thì 17 tỷ USD sẽ được giải ngân trong vòng hai năm và trước mắt sẽ được giải ngân 3,2 tỷ USD.

Khoản vay mà IMF cung cấp với điều kiện rằng Ucraina phải tiến hành cải cách kinh tế với các yêu cầu cụ thể nhưng trước mắt và quan trọng nhất là Chính phủ tạm quyền Ucraina phải tăng giá khí đốt đến 50%, trong đó bao gồm cả tăng thuế và tăng giá. Theo đó, Chính phủ tạm quyền Ucraina đã phải cam kết giảm trợ cấp năng lượng cho người tiêu dùng.

Trước đó hồi tháng 3, chính phủ tạm quyền đã phải nâng mức giá xăng lên 50%, đồng thời với việc tăng thuế và giá năng lượng, sắp tới Ucraina còn phải đóng băng mức lương tối thiểu và hạn chế chi tiêu công để hạ mức thâm hụt ngân sách.

Bà Christine Lagarde, Tổng Giám đốc IMF, cho biết, tổ chức này sẽ kiểm tra thường xuyên nhằm bảo đảm Chính phủ Ucraina tiếp tục thực hiện đúng cam kết để nhận viện trợ. “IMF sẽ đưa ra bản báo cáo chung sau hai tháng kể từ ngày cung cấp khoản vay cho Ucraina”.

Với quyết định của IMF, dư luận đang hy vọng sẽ mở ra các khoản trợ giúp của các quốc gia và tổ chức khác có giá trị lên đến 15 tỷ USD, trong đó có Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng trung ương châu Âu (ECB), Canada và Nhật Bản… Khoản cứu trợ 1 tỷ USD cho Ucraina đã được Quốc hội Mỹ phê chuẩn cũng có khả năng được giải ngân.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ, Jacob Lew nói: “Ngày hôm nay (30-4) việc phê chuẩn cuối cùng chương trình viện trợ 17 tỷ USD của IMF là một cột mốc quan trọng cho Ucraina”, rằng khoản tiền này sẽ “giúp Ucraina tiếp tục đi lên từ những tiến bộ họ đã đạt được trong việc vượt qua những thách thức đã ăn sâu vào nền kinh tế và đưa đất nước trở lại con đường ổn định và tăng trưởng kinh tế”.

Trong khi đó, một hội nghị quốc tế ở London diễn ra vào sáng cùng ngày cũng đã cam kết sẽ giúp Chính phủ tạm quyền Ucraina lấy lại hơn 10 tỷ USD tài sản được cáo buộc rằng"Tổng thống bị phế truất Viktor Yanukovych và cộng sự của ông đã chuyển ra nước ngoài"

… Đến hệ lụy xã hội khó lường

Theo giới quan sát, gói cứu trợ đối với Ucraina lần này cũng là công thức chung mà các nước trong khu vực Eurozone buộc phải tuân theo như ở Hy Lạp, Icelan và Italia… mấy tháng trước. Để bảo tồn vốn của mình, IMF chỉ chú trọng mục tiêu tài chính, buộc các nước nhận tài trợ phải thực hiện bằng mọi giá việc cắt giảm chi tiêu ngân sách và cải cách thị trường, nhấn mạnh giải pháp “thắt lưng buộc bụng” mà ít quan tâm đến hậu quả xã hội.

Với việc tăng tới 50% giá khí đốt đối đánh vào người tiêu dùng, giảm hàng loạt các ưu đãi đối với những ngành đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước… thực chất là những đòn đánh vào hầu bao của người dân Ucraina.

Đó là cái giá mà Ucraina phải trả để được IMF cấp khoản tín dụng trị giá 17 tỷ USD, Chính phủ tạm quyền Ucraina có thể chưa tính hết những hệ lụy về mặt xã hội do khoản vay này gây ra. Bài học từ các nước trong khu vực Eurozone có thể sẽ lặp lại ở Ucraina. Biểu tình phản đối chính sách “thắt lưng buộc bụng”, mâu thuẫn giữa các phe phái đấu đá lẫn nhau, bất ổn về chính trị...

Tuy nhiên, Ucraina khác các nước Eurozone ở chỗ đang bị “kẹt” giữa hai gọng kìm, một bên là nhà cho vay và bên kia là sức ép xã hội, trong khi người dân ngày càng khốn khó với cả bất ổn từ bên trong và “sức ép” từ bên ngoài.

Giá khí đốt đã tăng thêm 50% đối với người tiêu dùng từ tháng 3 và với những doanh nghiệp là từ ngày 1-8, giá nước nóng cũng sẽ tăng khoảng 30% và dự luật xử phạt những đối tượng thiếu nợ dây dưa cũng sắp được Quốc hội Ucraina thông qua.

Áp lực xã hội sẽ tăng theo đà tăng giá giá cả các mặt hàng thiết yếu như nhiên liệu cho cả nhu cầu sản xuất, dịch vụ và tiêu dùng, khiến cho giá hàng tiêu dùng cũng sẽ tăng lên khiến bầu không khí xã hội sẽ trở nên bức bối hơn.

Ucraina là quốc gia với gần 50 triệu dân, có 90% người dân vốn được nhà nước trợ cấp tiền dịch vụ nhà ở, điện và khí đốt, nay đột ngột tăng giá khí đốt lên thêm 30% rồi 50%, cắt giảm chế độ trợ cấp, cố định lương tối thiểu... khiến nhiều người tiêu dùng đã không thể thanh toán được chi phí nhiên liệu trước đây, được ước tính sẽ chiếm khoảng 40% thu nhập.

Theo giới phân tích, Ucraina hiện còn ít sự lựa chọn và chính phủ tạm quyền buộc phải “ngậm đắng” thực hiện những biện pháp cải cách hà khắc, mất lòng dân. Chấp nhận đơn thuốc mà IMF kê cho Ucraina giống như các thành viên EU để rồi chưa biết hiệu quả sẽ đến đâu. Có một điều tương đối rõ ràng là, đơn thuốc này sẽ phát sinh ra nhiều căn bệnh xã hội khó bề giải quyết.

Những hệ lụy từ gói cứu trợ của IMF đã từng diễn ra ở một số nền kinh tế châu Á vào những năm 1997-1998 (Indonesia 43 tỷ USD, Hàn Quốc 57 tỷ USD, Thái Lan 17 tỷ USD). Và giờ đây đến lượt Ucraina trong bối cảnh “xen kẹt” giữa hai chiến lược “Đông tiến” và “Chim ưng hai đầu”. Vì thế, câu trả lời Ucraina liệu có giải ngân được 17 tỷ USD của IMF vẫn còn đang ở phía trước.

NGUYỄN NHÂM