Bình luận quốc tế

Nỗ lực ngăn chặn “thảm kịch”

Chủ Nhật, 23/02/2020, 01:42:54

Sau hai vòng tham vấn về giảm căng thẳng ở Syria giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ thất bại, cộng đồng quốc tế kêu gọi các bên tham chiến ngừng bắn ở Idlib tránh để tình hình leo thang đến mức không thể kiểm soát. Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) A.Guterres, các nhà lãnh đạo Pháp, Đức đều “vào cuộc” với các nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn chặn nguy cơ xảy ra thảm họa nhân đạo mới ở Syria.

Nga và Thổ Nhĩ Kỳ rơi vào bất đồng sâu sắc trong việc đưa ra các giải pháp để chấm dứt xung đột leo thang hiện nay ở Idlib, tỉnh tây bắc Syria. Sau những cuộc đối thoại và các nỗ lực ngoại giao con thoi, hai bên đã không thể đạt được quyết định cuối cùng về cách thực thi thỏa thuận ngừng bắn ở Idlib. Phía Nga cáo buộc các cuộc tiến công của phiến quân, trong đó có lực lượng được Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn, nhằm vào vị trí của các lực lượng Syria, các mục tiêu thường dân và căn cứ không quân Hmeimim của Nga, tiếp diễn. Moscow khẳng định ủng hộ các lực lượng Chính phủ Syria đáp trả những hành động khiêu khích này.

Diễn biến căng thẳng mới giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ trong bối cảnh Ankara ồ ạt đưa quân đội vào miền bắc Syria để sẵn sàng thực hiện các đòn giáng trả các cuộc tiến công của quân đội Chính phủ Syria. Thổ Nhĩ Kỳ đã triển khai một lượng lớn vũ khí hạng nặng và đạn dược tới Idlib, buộc Nga phải sử dụng máy bay không người lái và nhiều nguồn khác để giám sát tình hình tại đây. Lực lượng đặc nhiệm Thổ Nhĩ Kỳ tham chiến trên bộ, trong khi pháo binh nã đạn vào quân đội Syria để chuẩn bị cho cuộc tiến công bằng xe tăng. Theo Trung tâm Hòa giải các bên tham chiến của Nga, các tay súng phiến quân, với sự hỗ trợ của pháo binh Thổ Nhĩ Kỳ, đã phá vỡ tuyến phòng thủ của quân đội Syria ở khu vực Kminas và Nairab. Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ cho biết, hai binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ chết trong cuộc không kích xảy ra tại khu vực tây bắc Idlib.

Nhằm giúp quân đội Syria đảo ngược tình thế, không quân Nga đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào nhóm phiến quân vũ trang được Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn. Bộ Quốc phòng Nga hối thúc phía Thổ Nhĩ Kỳ ngừng hỗ trợ cũng như cung cấp vũ khí cho quân nổi dậy tại Syria nhằm tránh xảy ra các sự cố đáng tiếc. Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ H.Akar khẳng định, “không tìm cách đối đầu với Nga” trong các chiến dịch tại khu vực biên giới Syria. Tuy nhiên, việc ông H.Akar cho biết thêm khả năng Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiếp nhận hệ thống phòng không Patriot của Mỹ dường như là một sự “nhắc nhở” đối với Nga về việc cần có những ứng xử phù hợp, để không ảnh hưởng tới thỏa thuận triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 của Nga tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Việc Moscow và Ankara đứng về hai chiến tuyến trên mặt trận Idlib đã khiến hai bên không thể đạt được đồng thuận nhằm giảm căng thẳng ở khu vực vốn được coi là thành lũy cuối cùng nằm trong tay phe nổi dậy ở Syria. Thổ Nhĩ Kỳ đã phải đề nghị Pháp, Đức hỗ trợ chấm dứt khủng hoảng ở Idlib. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ T.Erdogan yêu cầu các nhà lãnh đạo Pháp, Đức cung cấp sự hỗ trợ “cụ thể” để chấm dứt cuộc khủng hoảng nhân đạo ở vùng tây bắc Syria. Trong các cuộc điện đàm giữa Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ với Thủ tướng Đức A.Merkel và Tổng thống Pháp E.Macron, các nhà lãnh đạo đề xuất cùng Nga tổ chức một hội nghị cấp cao về Syria. Người phát ngôn điện Kremlin D.Peskov cũng thông báo, Nga đang thảo luận khả năng tổ chức một hội nghị như vậy với các nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp và Đức. Thủ tướng Đức và Tổng thống Pháp bày tỏ sẵn sàng gặp hai nhà lãnh đạo Nga và Thổ Nhĩ Kỳ để tìm một giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng hiện nay ở Syria.

Trước lo ngại tình hình bạo lực ở Idlib “có thể kết thúc bằng một cuộc tàn sát đẫm máu”, Tổng Thư ký LHQ A.Guterres kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức để LHQ có thể tiến hành đợt viện trợ nhân đạo quy mô lớn tại tây bắc Syria, trong bối cảnh ước tính có khoảng 2,8 triệu người tại đây có nguy cơ rơi vào “thảm kịch nhân đạo” nếu chiến sự tiếp diễn. Ông A.Guterres cũng hối thúc quyên góp thêm khoảng 500 triệu USD để giúp đỡ hàng trăm nghìn người Syria phải rời bỏ nhà cửa do tình hình bạo lực.

Trước sự hối thúc của cộng đồng quốc tế, Tổng thống Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đã tái khẳng định các cam kết đối với thỏa thuận mà hai bên đã đạt được năm ngoái về giảm căng thẳng ở Idlib, đồng thời cân nhắc tiếp tục triển khai các cuộc tuần tra chung. Còn nhiều cuộc đàm phán và các cuộc gặp cấp cao ở phía trước, song để có được một giải pháp chính trị cho Syria thì các bên liên quan cần bảo đảm mọi hành động trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, Hiến chương LHQ và các nghị quyết của Hội đồng Bảo an liên quan, cũng như chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Syria.

THÁI AN