Ðiểm nhấn trên "bản đồ an ninh"

Thứ Năm, 03/10/2019, 05:33:58

Liên tiếp xảy ra hai vụ tiến công mới đây nhằm vào nơi đồn trú của lực lượng Mỹ và đoàn xe quân sự của Liên hiệp châu Âu (EU) tại Somalia đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về mối đe dọa an ninh đối với các lợi ích an ninh của phương Tây. Mặc dù Mỹ và châu Âu tiếp tục tăng cường hỗ trợ các chiến dịch chống khủng bố ở châu Phi, song những nguy cơ từ tay súng cực đoan đang trỗi dậy ở "lục địa đen" khiến phương Tây đau đầu.

Hai vụ tiến công của các tay súng Hồi giáo cực đoan Al-Shabaab nhằm vào các vị trí của lực lượng Mỹ và châu Âu xảy ra trong bối cảnh Phái bộ Liên minh châu Phi tại Somalia (AMISOM) và Liên hợp quốc nhóm họp ở thủ đô Mogadishu để vạch ra lộ trình toàn diện cho các hoạt động và chiến dịch chống khủng bố tại quốc gia châu Phi này giai đoạn 2019-2021. Quân đội Mỹ sử dụng sân bay Be-li-đô-gơ, một trong những địa điểm bị tiến công, tại vùng Hạ Shabelle làm căn cứ để triển khai máy bay không người lái tiến công lực lượng Al-Shabaab và huấn luyện quân đội Somalia. Cả Mỹ và châu Âu đang nỗ lực trợ giúp Somalia nâng cao năng lực chống khủng bố, trong bối cảnh Somalia đối mặt làn sóng bạo lực nghiêm trọng. Lực lượng Hồi giáo Al-Shabaab tuyên bố trung thành với mạng lưới Al-Qaeda và thực hiện nhiều cuộc tiến công khắp Somalia với mục tiêu nhằm vào các mục tiêu cơ quan chính phủ, an ninh và người nước ngoài.

Làn sóng bạo lực cực đoan trở thành mối đe dọa an ninh của nhiều nước châu Phi. Liên hợp quốc mới đây cảnh báo có sự gia tăng đáng kể hoạt động tuyển mộ các tay súng và tình hình bạo lực liên quan tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) và Al-Qaeda ở phía tây châu Phi. Khu vực mà IS tự đặt tên là "tỉnh Tây Phi" hiện là một trong những hang ổ lớn mạnh nhất của tổ chức này, với khoảng 4.000 tay súng. Tình trạng bạo lực leo thang ở miền trung Mali và một phần lãnh thổ của nước này đã rơi vào tay các nhóm khủng bố. Xung đột gia tăng giữa các nhóm sắc tộc và những cuộc tiến công của các nhóm phiến quân ở Mali và các nước láng giềng. Tại khu vực Sahel của châu Phi, trong vòng bốn năm qua đã xảy ra tổng cộng 2.200 vụ tiến công liên quan các chiến binh thánh chiến, khiến 11.500 người chết, hàng nghìn người bị thương, hàng triệu người phải rời bỏ nhà cửa, gây ảnh hưởng nghiêm trọng hoạt động kinh tế của khu vực này.

Trong nỗ lực tự mình giải quyết vấn đề và tránh phụ thuộc "chiếc ô an ninh" của các cường quốc, các lực lượng khu vực của châu Phi đã được thành lập và triển khai hoạt động đối phó phiến quân. Lực lượng quân sự G5 Sahel (gồm năm nước Burkina Faso, Niger, Sát, Mali và Mauritanie) đã ra đời và hoạt động được 5 năm nay, song rơi vào tình trạng thiếu nguồn lực tài chính, trang thiết bị. Các nước vùng Hồ Sát cũng đã lập một quỹ tài trợ với ngân sách đề xuất ban đầu khoảng 100 triệu USD nhằm đối phó phiến quân trong khu vực. "Quỹ bình ổn" này đóng vai trò như một cơ chế phản ứng nhanh nhằm giúp các chính quyền địa phương chống phiến quân Hồi giáo cực đoan Boko Haram đang hoành hành trong khu vực. Thụy Ðiển cam kết ủng hộ khoảng tám triệu USD, trong khi EU, Anh và Ðức cũng cam kết sẽ hỗ trợ quỹ này. Bạo lực liên quan Boko Haram khiến khoảng 27 nghìn người chết, hơn hai triệu người phải rời bỏ nhà cửa đi lánh nạn, gây ra cuộc khủng hoảng nhân đạo trầm trọng trong khu vực. EU cũng tuyên bố sẽ cung cấp khoản viện trợ bổ sung trị giá 138 triệu ơ-rô cho lực lượng đặc nhiệm chống khủng bố chung của các nước G5 Sahel. Trong khi đó, Mỹ mặc dù khẳng định sẽ tiếp tục tăng cường hỗ trợ các chương trình an ninh tại châu Phi, song quyết định cắt giảm quân số cùng ngân sách dành cho hoạt động quân sự tại châu Phi của Washington trong thời gian gần đây. Ðiều này tác động tới cuộc chiến chống khủng bố vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro ở châu lục này.

Những diễn biến an ninh phức tạp ở nhiều nước châu Phi hiện nay khiến các nước phương Tây, vốn muốn duy trì lợi ích ở "lục địa đen" không thể "ăn ngon ngủ yên". Ngoài nỗ lực của các nước châu Phi, châu lục này tiếp tục cần sự hỗ trợ tài chính, phương tiện và huấn luyện nghiệp vụ từ các cường quốc. Mối đe dọa an ninh luôn rình rập khiến châu Phi tiếp tục là điểm nhấn cần được coi trọng trong "bản đồ an ninh" của các nước phương Tây.

HÀ ANH