“Vùng an toàn” gây lo ngại

Thứ Năm, 22/08/2019, 01:40:33

Thổ Nhĩ Kỳ đã đưa đoàn xe quân sự chở đạn dược vào khu vực tây bắc Syria, động thái được cho là nhằm ráo riết chuẩn bị triển khai kế hoạch đã thỏa thuận với Mỹ về thiết lập cái gọi là “vùng an toàn” ở khu vực biên giới quốc gia láng giềng. Tuy nhiên, hành động này gây cản trở các nỗ lực của lực lượng ủng hộ chính quyền Damascus nhằm giải phóng vùng lãnh thổ được coi là thành trì lớn cuối cùng của lực lượng khủng bố, đồng thời đặt ra nhiều vấn đề liên quan chủ quyền của Syria.

Chính phủ Syria đã lên án việc Thổ Nhĩ Kỳ triển khai đoàn xe quân sự tiến về thị trấn trọng yếu Sheikhoun ở tỉnh Idlib, khu vực tây bắc Syria, nơi quân đội chính quyền Damascus đang giao tranh ác liệt với các tay súng cực đoan và lực lượng nổi dậy. Đây là thành trì lớn cuối cùng của phiến quân và quân đội chính phủ Syria đang mở chiến dịch nhằm giải phóng hoàn toàn vùng lãnh thổ này. Tỉnh Idlib cũng có vị trí quan trọng chiến lược vì giáp biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ. Nhóm phiến quân mạnh nhất hoạt động tại tỉnh này là HTS, nhóm bảo trợ của lực lượng Mặt trận al-Nusra có quan hệ với al-Qaeda. Idlib cũng nằm sát tỉnh Latakia, nơi có một căn cứ không quân của Nga vốn nhiều lần bị máy bay không người lái của phiến quân tiến công. Bởi thế, giải phóng Idlib là một trong những mục tiêu chính của quân đội Syria được Nga hỗ trợ hiện nay. Lần đầu kể từ năm 2014, các lực lượng quân đội Syria đã tiến vào thị trấn chiến lược Khan Sheikhoun sau các cuộc giao tranh dữ dội với phiến quân. Thị trấn này là một thành trì quan trọng của các phần tử khủng bố Ta-phi-ri. Với những bước tiến trong chiến dịch giải phóng Idlib, quân đội Syria đã giành lại quyền kiểm soát hầu hết các vùng lãnh thổ ở nước này từ lực lượng phiến quân.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ Syria lên án việc Thổ Nhĩ Kỳ triển khai một đoàn xe quân sự tiến vào bên trong lãnh thổ của nước này. Damascus cũng khẳng định, động thái nêu trên của Thổ Nhĩ Kỳ không ảnh hưởng đến quyết tâm truy quét các phần tử khủng bố. Trong khi đó, Ankara cho rằng việc đoàn xe quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ bị tiến công trên đường tiến vào lãnh thổ Syria là hành vi vi phạm thỏa thuận và sự hợp tác giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ. Theo thỏa thuận, các vùng nông thôn của tỉnh Idlib và vùng kế cận thuộc tỉnh Hama cũng như vùng phía tây Aleppo đều nằm trong các vùng giảm căng thẳng. Tuy nhiên, thực tế, thỏa thuận không thực hiện được do HTS mở rộng các cuộc tiến công tại Idlib. Sau khi xảy ra vụ tiến công nhằm vào đoàn xe của Thổ Nhĩ Kỳ, Ankara đã chỉ trích phía chính phủ Syria và Nga khi khẳng định rằng Moscow đã được thông báo trước về đoàn xe này.

Việc Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ bắt tay nhau lập “vùng an toàn” ở miền bắc Syria cũng vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của chính quyền Damascus. Chính phủ Syria bác bỏ kế hoạch này, coi đây là sự xâm phạm chủ quyền quốc gia của Syria, vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, là động thái khiêu khích Syria, gây diễn biến leo thang nguy hiểm, đe dọa hòa bình và ổn định ở khu vực. Để xúc tiến kế hoạch kiểm soát vùng lãnh thổ phía bắc Syria, các máy bay không người lái của Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt đầu hoạt động tại khu vực này. Một phái đoàn của Mỹ cũng tới đây để phối hợp với Thổ Nhĩ Kỳ nhằm thành lập trung tâm điều phối chung.

Ankara và Washington cho rằng việc thiết lập “vùng an toàn” là nhằm ngăn chặn khủng bố ở khu vực biên giới Syria. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, chiến lược chính của Mỹ tại Syria nhằm sử dụng lực lượng người Kurd ở Syria cho mục đích riêng của họ, mặt khác, phát triển sự hợp tác giữa Washington và Ankara có lợi cho Mỹ. Một chính sách hai mặt như vậy bị cho là sẽ để lại hậu quả nghiêm trọng và gây hoài nghi cho Thổ Nhĩ Kỳ. Mối quan hệ đồng minh 70 năm giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ hiện đang biến đổi và có những chiều hướng mới, khi Ankara liên tục gây sức ép nhằm buộc Washington ngừng hậu thuẫn lực lượng người Kurd ở Syria vốn bị Thổ Nhĩ Kỳ liệt vào danh sách khủng bố. Ankara thậm chí còn bóng gió sẽ hành động quân sự nếu Washington không nhất trí được một giải pháp nhằm bảo đảm an ninh cho khu vực biên giới của Syria. Trong vấn đề “vùng an toàn” này, Chính phủ Syria cho rằng người Kurd ở nước này sẽ phải chịu trách nhiệm lịch sử nếu để bên ngoài can thiệp nhằm kiểm soát vùng lãnh thổ của Syria, đồng thời chỉ rõ rằng “vùng an toàn” mà bên ngoài đang xúc tiến thiết lập là mối đe dọa sự toàn vẹn lãnh thổ Syria.

Quân đội Syria đang có những bước tiến vững chắc trong các chiến dịch nhằm thực hiện mục tiêu giải phóng thành trì cuối cùng của các tay súng khủng bố ở quốc gia này. Tuy nhiên, các nỗ lực trên thực địa chỉ là một phần trong tiến trình hòa bình Syria khi cuộc khủng hoảng này cần một giải pháp chính trị toàn diện. Bất cứ sự can thiệp nào của bên ngoài hiện nay đều cản trở những nỗ lực tìm kiếm hòa bình cho Syria, khiến cuộc khủng hoảng ở quốc gia Trung Đông này càng trở nên rối ren và phức tạp.

THÁI THANH