Góc nhìn

Chậm tiến độ cổ phần hóa, thoái vốn tại doanh nghiệp nhà nước

Thứ Hai, 22/07/2019, 01:50:05

Đã hết sáu tháng của năm 2019 nhưng số liệu về cổ phần hóa (CPH), thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp (DN) vẫn chưa có nhiều thay đổi tích cực. Cả nước mới có bốn doanh nghiệp nhà nước (DNNN), hai đơn vị sự nghiệp công lập được phê duyệt phương án CPH; bán cổ phần lần đầu (IPO) tại năm DNNN và một đơn vị sự nghiệp công lập; thoái vốn nhà nước tại 30 DN.

Theo báo cáo mới nhất từ Ban Chỉ đạo Ðổi mới và Phát triển DN, tổng số thu từ CPH, thoái vốn sáu tháng đầu năm nay chỉ đạt hơn 5.500 tỷ đồng.

Lũy kế từ năm 2016 đến nay, tổng số thu từ công tác thoái vốn, CPH đạt hơn 218.255 tỷ đồng, gấp 2,8 lần so với kết quả thực hiện của cả giai đoạn 2011 - 2015. Tuy nhiên, so với kế hoạch đề ra cho cả giai đoạn 2016 - 2020, kết quả thực hiện mới chỉ đạt 27,5%. Quá trình thoái vốn, CPH được đánh giá là chặt chẽ, minh bạch, không để xảy ra sai phạm nghiêm trọng, nhưng về tiến độ lại rất chậm, chưa đáp ứng yêu cầu đề ra. Ðáng lưu ý, công tác này đang "tắc" ngay từ khâu ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Nhiều DN thuộc diện CPH, thoái vốn trong giai đoạn này có quy mô lớn, phức tạp về tài chính, đất đai, phạm vi hoạt động rộng đòi hỏi quá trình xử lý tài chính, phê duyệt phương án sử dụng đất, xác định giá trị DN và bán cổ phần lần đầu phải hết sức thận trọng. Nhưng hàng loạt nghị định hướng dẫn thực hiện các nội dung nêu trên còn nhiều bất cập như quy định chưa rõ ràng, minh bạch, chồng chéo và thiếu tính khả thi. Ðiều đó khiến nhiều DN có địa bàn hoạt động trải dài, có nhiều diện tích đất vàng như Tập đoàn Ðiện lực Việt Nam (EVN), Tổng công ty Thương mại Hà Nội (Hapro), Tổng công ty Lương thực Miền Bắc (Vinafood1)... đều gặp khó khăn trong việc rà soát, phê duyệt phương án sử dụng đất. Ðặc biệt, Nghị định 32/2018/NÐ-CP đưa ra nhiều quy định mới về định giá thương hiệu, quyền sử dụng đất giao, đất thuê, quyền sở hữu trí tuệ, giá trị văn hóa, lịch sử... khi xác định giá khởi điểm bán cổ phần nhà nước. Ðây được xem là "chốt hãm" ngăn chặn thất thoát tài sản nhà nước trong quá trình CPH, nhất là sau vụ việc lùm xùm CPH Hãng phim truyện Việt Nam. Tuy nhiên, thông tư hướng dẫn thi hành nghị định này được ban hành chậm và có những điểm chưa hợp lý cho nên dẫn tới các đơn vị thẩm định giá và DN đang rất lúng túng. Ngay cả Bộ Tài chính cũng nợ đọng nhiều văn bản và Ðề án về cơ chế, chính sách trong lĩnh vực sắp xếp, đổi mới tổ chức, quản lý DNNN vì không nhận được góp ý của các bộ, ngành liên quan để tổng hợp trình Chính phủ. Bên cạnh đó, vẫn còn tình trạng lãnh đạo các DNNN đùn đẩy, sợ trách nhiệm trong xử lý công việc, làm chậm tiến độ chung của cả nước.

CPH, thoái vốn là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm cơ cấu lại, đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN. Trước nguy cơ tiến trình CPH, thoái vốn nhà nước tại DN bị ách tắc, đình trệ, Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành liên quan cần tiếp tục hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan. Trong đó, rà soát toàn diện các văn bản pháp luật để kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho công tác CPH, thoái vốn theo thẩm quyền, bảo đảm rõ ràng, minh bạch, khả thi trong triển khai thực hiện. Trường hợp vượt thẩm quyền phải báo cáo Thủ tướng Chính phủ có hướng xử lý. Chính phủ cũng yêu cầu xác định trách nhiệm cá nhân của lãnh đạo các DN đối với những trường hợp chậm trễ CPH, thoái vốn và trì hoãn niêm yết trên sàn chứng khoán để có biện pháp xử lý. Quyết liệt thực hiện nghiêm những chỉ đạo của Chính phủ sẽ góp phần thúc đẩy quá trình CPH, thoái vốn nhà nước tại DN, bảo đảm chất lượng và tiến độ thực hiện.

PHƯƠNG ANH