Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy ngành dầu khí phát triển ổn định, bền vững

Thứ Năm, 18/07/2019, 15:25:34

NDĐT - Ngày 18-7, tại Hà Nội, Tạp chí Cộng sản phối hợp Ban Kinh tế Trung ương, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) tổ chức Hội thảo khoa học “Bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia - vai trò của ngành dầu khí” với sự tham gia của lãnh đạo các Ban, bộ, ngành liên quan và hơn 40 bài tham luận của các nhà khoa học.

Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy ngành dầu khí phát triển ổn định, bền vững

Hội thảo khoa học “Bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia - vai trò của ngành dầu khí”.

Tại hội thảo, các chuyên gia đã đánh giá tổng quan ngành Dầu khí Việt Nam sau 60 năm thực hiện ý nguyện của Bác Hồ (23-7-1959 - 23-7-2019), trong đó làm rõ vai trò của ngành dầu khí trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; đồng thời đề xuất những định hướng, giải pháp và kiến nghị cụ thể đối với Đảng, Nhà nước trong việc xác định vị trí, vai trò của ngành dầu khí, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập, toàn cầu hóa và xu hướng phát triển năng lượng mới, năng lượng tái tạo trên thế giới.

Phát biểu tại hội thảo, Chủ tịch HĐTV PVN Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh, nền kinh tế Việt Nam đã thay đổi nhanh chóng trong vài thập niên qua với việc chuyển từ một nền kinh tế nông nghiệp sử dụng năng lượng chủ yếu dựa trên các loại nhiên liệu sinh khối truyền thống, sang một nền kinh tế sử dụng các dạng năng lượng tổng hợp và hiện đại. Tổng giá trị sản phẩm quốc nội (GDP) đầu người tăng từ 114 USD vào năm 1990 đến 2.587 USD vào năm 2018, một dấu mốc quan trọng đưa Việt Nam trở thành một quốc gia thu nhập trung bình. Cùng với sự phát triển, nhu cầu tiêu thụ năng lượng của Việt Nam cũng tăng trưởng rất cao, bình quân 10%/năm.

Theo dự báo về nhu cầu năng lượng cho thấy, đến năm 2035, tổng nhu cầu năng lượng tăng gần gấp 2,5 lần so với năm 2015. Trong giai đoạn 2016 - 2025, nhu cầu năng lượng tăng khoảng 5,1%/năm và ở mức tăng 4,2%/năm ở giai đoạn 2026 - 2035. Cùng với than, thủy điện, dầu khí luôn là nguồn năng lượng chính bảo đảm cho sự ổn định của các hoạt động sản xuất, kinh doanh thương mại và dân sinh. Đến nay, ngành dầu khí đã khai thác được gần 400 triệu tấn dầu và 150 tỷ m3 khí đáp ứng nhu cầu năng lượng cho sản xuất 170 tỷ kWh điện (chiếm khoảng 15% tổng công suất lắp đặt và 30% tổng sản lượng điện cả nước), 55 triệu tấn sản phẩm xăng dầu (chiếm 33% tổng nhu cầu cả nước).

Tỷ trọng đóng góp của dầu khí trong cơ cấu năng lượng Việt Nam rất cao, bình quân 40% tổng cung cấp năng lượng sơ cấp, khoảng 35% tổng nhu cầu tiêu thụ năng lượng cuối cùng trong giai đoạn từ năm 2005 đến nay. Tập đoàn Dầu khí Việt Nam đã xây dựng được hệ thống cơ sở vật chất công nghiệp dầu khí hoàn chỉnh, đồng bộ từ tìm kiếm, thăm dò, khai thác, chế biến dầu khí, công nghiệp khí, điện và dịch vụ dầu khí. Tính đến năm 2018, tổng doanh thu đạt hơn 374 tỷ USD, nộp ngân sách hơn 105 tỷ USD. Tập đoàn đã xây dựng được đội ngũ hơn 60 nghìn người có trình độ cao, đủ khả năng làm chủ các hoạt động dầu khí ở trong và ngoài nước...

Tuy nhiên, hiện ngành dầu khí Việt Nam đang phải đối diện với rất nhiều khó khăn, thách thức, theo Chủ tịch HĐTV PVN Trần Sỹ Thanh cho biết, ba năm gần đây, PVN hoạt động trong bối cảnh chưa có quy chế tài chính nên gặp nhiều khó khăn và tiềm ẩn rủi ro lớn. Hiện nay, do xung đột pháp lý khiến PVN không có cơ chế, nguồn quỹ cho thăm dò để gia tăng trữ lượng khai thác. Trong khi đó, Luật Dầu khí mới sửa đổi có nhiều quy định khắt khe hơn trước đây gây ra khó khăn cho hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí.

“Trước đây, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đầu tư vào ngành thăm dò, khai thác dầu khí trung bình 2 tỷ USD/năm, hiện nay mỗi năm chỉ còn khoảng vài trăm triệu USD vốn FDI đầu tư. Trong khi đó, chính sách liên quan ngành dầu khí ngày càng thắt chặt khiến nhà đầu tư e ngại. Chẳng hạn, về thuế tài nguyên nước. Thuế mặt nước cho một lô thăm dò khai thác dầu khí lên tới 10-15 triệu USD/năm. Vì vậy, nhà đầu tư nước ngoài e ngại, ít đổ vốn đầu tư” - Chủ tịch HĐTV PVN Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh.

Nguyên Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển cho rằng, nên sửa đổi Luật Dầu khí theo hướng tạo động lực cho ngành đặc thù dầu khí. Từ đó góp phần giúp ngành dầu khí - một ngành quan trọng nhưng nhiều rủi ro trong hoạt động. Trên cơ sở sửa Luật Dầu khí, bản thân ngành dầu khí phải tái cấu trúc lại, để trở thành tập đoàn năng lượng lớn của Việt Nam.

Phát biểu kết luận hội thảo, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản Đoàn Minh Huấn khẳng định, các bài tham luận đề cập rất đa dạng, đa chiều, tiếp cận những khía cạnh khác nhau từ vấn đề về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến khía cạnh của ngành dầu khí trong bối cảnh mới. Đó là những ý kiến, đóng góp rất quan trọng nhưng để ngành dầu khí phát triển cần phải có định hướng, chính sách cụ thể nhằm thúc đẩy ngành dầu khí phát triển ổn định, bền vững. Ngoài ra, cần phải thay đổi về quan niệm an ninh năng lượng, hiện nay quá chú tâm vào khâu thượng nguồn mà cần phải có cái nhìn đầy đủ hơn vào khâu trung và hạ nguồn để làm căn cứ, cơ cấu lại mô hình tăng trường của ngành dầu khí trong bối cảnh mới...

ANH HOÀNG