Dạy - học trực tuyến, cần giải pháp linh hoạt

Thứ Bảy, 27-02-2021, 15:12
Thầy giáo Nguyễn Minh Thanh trong lần đi đưa bài tới tận nhà học sinh.

Trở thành giải pháp tình thế trong những đợt bùng phát dịch Covid-19 tại các địa phương trong cả nước từ hơn một năm, dạy học trực tuyến đang trở thành vấn đề thu hút sự quan tâm của dư luận xã hội, bởi, sau sự linh hoạt, tạm thời, về dài hạn, ngành giáo dục cần hướng đến giải pháp bền vững, chuyên nghiệp, tổng thể hơn.

Khó thực thi!
 
 Quyết định dừng việc học online với học sinh lớp 1, 2 của TP Hải Phòng lập tức nhận được sự đồng tình của người dân và nhiều nhà giáo dục. Không phủ nhận ý nghĩa, tác động tích cực của việc học trực tuyến (online) trong bối cảnh dịch Covid-19 còn diễn biến phức tạp, nhưng cũng cần phải tính đến tính hiệu quả, tránh hình thức và nguy hiểm hơn nữa là các nhà trường buộc phụ huynh và học sinh chấp nhận một cách thức học tập không hiệu quả. Đây là với Hải Phòng, một thành phố lớn với hạ tầng công nghệ và điều kiện dạy - học trực tuyến được cho là thuận lợi. Còn các địa phương khác, những tỉnh thuần nông, đặc biệt là những địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, công nghệ đến với giáo viên còn hạn chế chứ đừng nói đến những học sinh tiếng Việt chưa sõi, thì việc triển khai dạy - học trực tuyến chẳng khác nào… nhiệm vụ bất khả thi.
 
 Thực tế cho thấy, không chỉ ở cấp tiểu học và trung học phổ thông, bậc đại học cũng chưa hẳn đã sẵn sàng với việc dạy - học trực tuyến. Lãnh đạo một trường đại học địa phương đã bày tỏ băn khoăn, nếu triển khai dạy - học trực tuyến thì có thể động viên các giảng viên đổi mới phương pháp dạy, nhà trường có thể thay đổi một số chương trình học tập để đáp ứng. Một số trường đã cân nhắc giảm tối đa môn học online. Giải pháp đưa ra là khi dịch bệnh đi qua, các thầy, cô sẽ nỗ lực dạy bù kiến thức cho sinh viên. Còn ngay cả một trường đại học có bề dày truyền thống về đào tạo từ xa ở
 
 Hà Nội, thì sau khi thực hiện dạy - học trực tuyến ở đợt giãn cách xã hội năm 2020, đã có không ít sinh viên phàn nàn về tính hiệu quả của hình thức này.
 
 Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng, đã đến lúc cần tính kỹ hơn khả năng đáp ứng của cả người học và người dạy. Những báo cáo đánh giá của cơ quan chức năng đưa ra là những con số đẹp. Tuy nhiên thực tế lại chưa hẳn như vậy. Tình trạng “xôi đỗ” trong dạy - học trực tuyến đang diễn ra là có thật. Nơi thuận lợi về công nghệ thông tin, điều kiện hạ tầng tốt cho việc triển khai cũng như khả năng tiếp cận của học sinh, sinh viên thì có thể có hiệu quả tốt. Nhưng cũng không thiếu địa phương mà ở đó những nhà trường, học sinh không có khả năng thực hiện hiệu quả hình thức dạy học này; có triển khai, cũng chỉ mang tính hình thức và khó đánh giá được chất lượng.
 
 Tìm giải pháp cho từng khu vực
 
 Đề cao tính tự giác của người học và trách nhiệm của giảng viên, PGS, TS Nguyễn Thanh Chương, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Giao thông vận tải, cho rằng: Việc học trực tuyến là thay đổi hình thức truyền đạt kiến thức theo chương trình đào tạo. Nên việc học trực tuyến sẽ không ảnh hưởng đến kiến thức trong chương trình. Hiện nay một số nền tảng và phần mềm hỗ trợ đã giúp cho việc tương tác hiệu quả và nâng cao hơn trong giảng dạy, kiểm tra, đánh giá. Tuy nhiên, do hình thức trao đổi gián tiếp nên khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức của người học, việc này rất cần sự tự giác của người học và sự tương tác tốt của giảng viên. Vì cách thức triển khai này mới được đưa ra nên cả giảng viên và sinh viên đều chưa quen. Ông bày tỏ lo lắng khi kéo dài học trực tuyến có thể dẫn đến việc sinh viên sẽ thụ động và thiếu tính tự giác, khi tính tương tác trực tiếp giảm sẽ kéo giảm việc hoàn thiện con người trong học tập rèn luyện.
 
 Yên Bái là một tỉnh miền núi phía bắc còn khó khăn về điều kiện địa lý và kinh tế - xã hội. Ở đợt giãn cách xã hội năm 2020, với số đông học sinh người dân tộc thiểu số nên dạy - học trực tuyến là không thể. Các thầy, cô giáo của Trường tiểu học và trung học cơ sở số 2 Hồng Ca, huyện Trấn Yên đã có sáng kiến giao bài học cho học sinh vào những ống tre treo ở cửa nhà. Nhà giáo Nguyễn Minh Thanh - Hiệu trưởng nhà trường và cũng là người đưa ra sáng kiến đó cho biết: Học sinh của trường 100% là người dân tộc H’Mông, cho dù các thầy, cô muốn nhưng các em không thể tiếp cận việc học online được, cho nên chúng tôi đã nghĩ ra cách làm đó để giữ ổn định nền nếp học tập trong những ngày giãn cách xã hội. Tôi cho rằng việc triển khai dạy - học trực tuyến là giải pháp tình thế cho tùy nơi chứ ở những nơi như Hồng Ca là điều không thể.
 
 Không có khả năng triển khai dạy - học trực tuyến diện rộng là thực tế ở nhiều địa phương trên cả nước, từ cấp học phổ thông cho đến đại học. Như ở tỉnh Yên Bái, nhận thấy những hạn chế khi triển khai hình thức học tập này, lãnh đạo ngành giáo dục đã cân nhắc kỹ việc cho học sinh nghỉ học. Cách thức được địa phương này đưa ra là đưa các trường học vào trạng thái “ngủ cục bộ”. Riêng với những trường học ở các địa phương còn an toàn, vẫn tổ chức dạy học bình thường, nhưng tuân thủ tuyệt đối các yêu cầu vệ sinh phòng, chống dịch của cơ quan y tế và nâng cao cảnh giác, sẵn sàng ứng phó với diễn biến dịch bệnh.
 
 Theo ông Nguyễn Xuân Thành, Vụ trưởng Giáo dục phổ thông, Bộ thống nhất việc dạy học chính thức tại trường là yếu tố bắt buộc. Với tình hình hiện tại, Bộ đã có văn bản hướng dẫn, đề nghị tăng cường việc dạy, học trên internet và truyền hình với cơ sở giáo dục đủ điều kiện. Điều này có thể được hiểu, kết quả từ việc dạy học này có thể được công nhận. Tuy vậy, nhiều chuyên gia cho rằng, học sinh vẫn phải được bổ sung kiến thức còn thiếu và các kỹ năng khác khi trở lại trường. Về góc độ pháp lý, dù chưa có văn bản cụ thể cho mô hình này nhưng những điều chỉnh liên quan đặc thù chuyên môn đủ cho các cơ sở giáo dục lựa chọn, triển khai phương thức dạy học phù hợp tình hình cụ thể ở mỗi trường, mỗi địa phương.
 
 

SONG KIỀU