Tuổi hưu và lợi ích người lao động

Thứ Bảy, 30-11-2019, 01:30

Với hơn 90% số đại biểu tán thành, kỳ họp thứ tám, Quốc hội khóa XIV chính thức thông qua Bộ luật Lao động (sửa đổi) với điểm nổi bật là tăng tuổi nghỉ hưu. Bộ luật, có hiệu lực từ ngày 1-1-2021, nhận được sự quan tâm lớn của dư luận.

Bộ luật Lao động 2012 quy định lao động nam được nghỉ hưu khi đủ 60 tuổi và nữ đủ 55 tuổi. Theo Bộ luật Lao động (sửa đổi), kể từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường là đủ 60 tuổi 03 tháng đối với nam; đủ 55 tuổi 04 tháng đối với nữ. Sau đó, cứ mỗi năm tăng thêm 03 tháng với lao động nam, 04 tháng với lao động nữ cho đến khi đủ 62 tuổi với nam vào năm 2028, đủ 60 tuổi đối với lao động nữ vào năm 2035.

Tăng tuổi hưu là cần thiết nhằm đáp ứng nguồn nhân lực phát triển kinh tế - xã hội, phát huy khả năng người lao động, ứng phó thách thức từ già hóa dân số, bảo đảm tính bền vững của quỹ bảo hiểm, thúc đẩy bình đẳng giới qua việc thu hẹp khoảng cách tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ… Điều này phù hợp chủ trương, đường lối của Đảng và xu hướng phát triển. Nghị quyết số 28-NQ/TW của Hội nghị trung ương 7 khóa XII về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội ban hành ngày 23-5-2018 nêu rõ: “Điều chỉnh tuổi nghỉ hưu cần có tầm nhìn dài hạn và có lộ trình phù hợp với tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm, thất nghiệp; không gây tác động tiêu cực đến thị trường lao động”.

Tuy nhiên, quyết định này có tác động nhiều chiều. Bên cạnh ưu điểm như đã nói, việc tăng tuổi hưu ảnh hưởng trực tiếp lợi ích người lao động. Người lao động phải kéo dài thời gian làm việc, vừa tăng tiền đóng bảo hiểm xã hội, lại vừa bị giảm thời gian hưởng. Với người lao động trực tiếp, mức độ tác động sẽ lớn hơn so người lao động là công chức, viên chức.

Tương tự, người sử dụng lao động cũng đóng bảo hiểm nhiều hơn cho người lao động. Việc sử dụng người lao động cao tuổi trong một số lĩnh vực mang lại hiệu quả khi nhóm người này phát huy được kinh nghiệm, tri thức, khả năng. Nhưng trong lĩnh vực lao động trực tiếp, việc này lại có thể ảnh hưởng năng suất lao động, gây nguy cơ mất an toàn… Khác với khu vực hành chính sự nghiệp, ở khu vực thị trường, nhiều doanh nghiệp vẫn ngại ngần khi sử dụng người lao động cao tuổi.

Việc tăng tuổi hưu còn ảnh hưởng thị trường lao động - việc làm. Ở phương diện tích cực, điều này giúp tăng chất lượng lao động khi tận dụng nhân lực có trình độ chuyên môn cao thay vì để lực lượng này về hưu sớm; những người chuẩn bị tham gia thị trường lao động có thêm thời gian trau dồi trình độ chuyên môn, tay nghề. Nhưng ở phương diện còn lại, việc này gây ra khó khăn trong giải quyết việc làm cho lao động trẻ…

Như vậy, một trong những điều quan trọng là phải tháo gỡ băn khoăn thắc mắc, giúp người lao động và người sử dụng lao động nhận thức việc bảo đảm tính bền vững của quỹ bảo hiểm cũng là vì lợi ích của người lao động, người sử dụng lao động, hạn chế gây ra xáo trộn, bảo đảm ổn định thị trường lao động. Việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo lộ trình, áp dụng tuổi nghỉ hưu sớm, muộn với từng nhóm đối tượng đặc thù, tăng quyền của người lao động trong quan hệ lao động, thêm cơ hội để người lao động giao kết nhiều hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động,… cũng là nhằm mục đích đó.

Thời gian Bộ luật Lao động (sửa đổi) có hiệu lực không còn nhiều. Cùng việc sớm ban hành nghị định, thông tư hướng dẫn, quy định rõ hơn về lộ trình, đối tượng, Chính phủ và các cơ quan liên quan cũng cần xây dựng chính sách, giải pháp đồng bộ nhằm phát huy tối đa tác động tích cực, hạn chế đến mức thấp nhất tác động tiêu cực, xây dựng phương án ứng phó tình huống mất cân bằng thị trường lao động, hài hòa lợi ích người lao động và người sử dụng lao động.

Hoàng Vũ