Sân khấu kịch xã hội hóa TP Hồ Chí Minh

Còn vượt khó được bao lâu?

Thứ Sáu, 11/10/2019, 16:41:13
 Font Size:     |        Print
 

Một cảnh trong vở Tiên Nga.

(Tiếp theo và hết)

Những cánh buồm đơn độc ngược gió

Trong bức tranh nhiều gam mầu tối của SK kịch XHH vẫn còn những mảng mầu sáng đáng khích lệ, đó là những SK cố gắng bám trụ với tiêu chí làm nghệ thuật nghiêm túc, tử tế.

Ra mắt năm 2010, SK Hoàng Thái Thanh của NSƯT Thành Hội và NS Ái Như trở thành điểm hẹn của khán giả yêu thích những vở kịch đề tài tâm lý xã hội. Mỗi vở diễn được chăm chút từng chi tiết, từ kịch bản, ngôn ngữ sân khấu, phục trang, xử lý đạo cụ… Khi nhiều SK khác buộc phải thay đổi phong cách, dựng những vở chạy theo thị hiếu để duy trì hoạt động, nuôi SK sáng đèn thì Hoàng Thái Thanh vẫn kiên định với hướng đi của mình dù liên tục phải bù lỗ. Cho đến thời điểm này, Hoàng Thái Thanh là SK duy nhất không bị dao động trước sự thay đổi thị hiếu của khán giả. Có những suất diễn “bà bầu” Ái Như rơi nước mắt khi khán phòng chỉ trên dưới 100 khán giả. Nhưng SK vẫn mở màn, từng khâu trong tổ chức biểu diễn đến từng nghệ sĩ, diễn viên vẫn chỉn chu, vẫn cháy hết mình với nhân vật, với khát vọng mang đến những cảm xúc đẹp cho người xem, dẫu sàn diễn ấy chưa phải là thánh đường như ước vọng của người nghệ sĩ.

Bà bầu NSƯT Mỹ Uyên của Nhà hát Kịch Sân khấu Nhỏ cũng dốc tiền túi, vay mượn người thân, bạn bè để sửa chữa khán phòng, đầu tư thêm âm thanh, ánh sáng và dựng vở. Hoạt động trở lại vào tháng 4-2018, đến nay, bầu Mỹ Uyên vẫn đang nỗ lực kéo khán giả trở lại bằng những vở diễn mang nhiều tính thử nghiệm trong dàn dựng, xử lý không gian sân khấu… hệt như cách làm của CLB Sân khấu Thể nghiệm (tiền thân Nhà hát Kịch Sân khấu Nhỏ) thời mới thành lập. Chọn hướng đi khó ở thời điểm SK kịch đang ngổn ngang những khó khăn, NSƯT Mỹ Uyên khẳng định chắc nịch: “Tôi sẽ không thay đổi hướng đi đã chọn. Nhà hát Kịch Sân khấu Nhỏ không thể đánh mất thương hiệu mà các thế hệ nghệ sĩ đi trước đã tốn công gầy dựng”.

Sẽ rất thiếu sót nếu không nhắc đến Buffalo - nhóm nhạc kịch duy nhất của SK kịch nói cả nước. Hai cánh chim đầu đàn là Nguyễn Khắc Duy và Vũ Hoàng Quân đều còn rất trẻ nhưng đã có thể làm thay đổi tư duy và cách làm của không ít người trong giới làm SK ngay từ khi cả hai mới tốt nghiệp Trường đại học Sân khấu - Điện ảnh. Gây chú ý ngay từ tác phẩm tốt nghiệp - vở nhạc kịch Chicago (2012), Buffalo nổi lên như một hiện tượng và được xem như làn gió mới của SK kịch TP Hồ Chí Minh. Sau thành công của Chicago, những người làm nghề có kinh nghiệm đều khẳng định: nhạc kịch sẽ là xu hướng phát triển của sân khấu kịch TP Hồ Chí Minh. Các sân khấu đua nhau dựng nhạc kịch, nhưng hầu hết đều thất bại, chỉ duy nhất Buffalo kiên định với hướng đi giữa trăm ngàn khó khăn. Mày mò tự học cách làm nhạc kịch, bỏ tiền túi dựng vở, ngược xuôi tìm điểm diễn... Sau Chicago, Buffalo cho ra mắt High school musical, Tuyết Sài Gòn, Vũ nữ, Tấm Cám, Bé chịu chơi và mới nhất là Thủy tinh - Đứa con thứ 101.

Buffalo là đơn vị XHH duy nhất có thể vừa tự viết kịch bản, tự dàn dựng và cùng nhau tổ chức tập luyện, tổ chức biểu diễn. Buffalo có dàn diễn viên “mơ ước”, diễn xuất tốt, biết kết hợp nhịp nhàng giữa diễn xuất, ca hát và nhảy múa. Nhiều vai diễn ở các vở nhạc kịch của Buffalo được dân làm nghề nhận xét là khó có thể tìm được người thay thế, kể cả ngôi sao. Nhưng sau Thủy tinh - Đứa con thứ 101 ra mắt tháng 7-2018, Buffalo đã tạm ngừng mọi dự án tiếp theo. “Có lúc chúng tôi thấy mình như những đứa con rơi, phải tự mình bươn chải lập thân. Chúng tôi từng ước mong được Nhà nước hỗ trợ, để có thêm động lực và cả điều kiện để đi đến cùng với giấc mơ nhạc kịch. Nhưng lâu dần, chúng tôi đã quên giấc mơ xa xỉ đó, tự xác định, cứ nỗ lực hết mình, đến bao giờ không còn đủ sức thì thôi. Và giờ thì…” - tác giả, đạo diễn Nguyễn Khắc Duy tiếc nuối.

Thoi thóp chờ hỗ trợ

Để SK kịch XHH ở nơi từng là niềm tự hào của SK kịch miền nam, từng khiến các đồng nghiệp ở chiếc nôi kịch nói phía bắc phải thán phục “xuống dốc không phanh”, không thể không có lỗi của các cơ quan quản lý nhà nước. Bỏ tiền túi gầy dựng SK, dựng vở, tổ chức biểu diễn duy trì đời sống của SK kịch nhưng các nhà quản lý tư nhân cứ phải đơn độc trong cuộc hành trình trong suốt hơn 20 năm qua mà không hề nhận được sự hỗ trợ nào từ phía Nhà nước.

Nhiều cuộc gặp gỡ giữa quản lý các SK kịch XHH với những người có trách nhiệm và lãnh đạo thành phố đã được tổ chức, nhưng những lời hứa cứ rơi vào khoảng không vô định. NSND Hồng Vân và NSƯT Thành Hội từng bức xúc đặt thẳng vấn đề với Ban Văn hóa - Xã hội, HĐND thành phố Hồ Chí Minh: “Đơn vị công lập quanh năm đóng cửa, dựng vở chỉ để “cất kho” lại được cấp kinh phí tiền tỷ hằng năm, cơ sở vật chất đầy đủ, trong khi đó các SK kịch XHH đang nỗ lực duy trì hoạt động bằng tiền túi của mình để tạo nên diện mạo của SK kịch TP Hồ Chí Minh lại bị xem như những đứa “con ghẻ” không bao giờ được quan tâm?”.

Thời gian gần đây, UBND thành phố và Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh đã có những sự quan tâm bước đầu như hỗ trợ kinh phí tổ chức biểu diễn, ưu đãi phí thuê rạp cho các đơn vị đăng ký biểu diễn ở Nhà hát Thành phố… Tuy nhiên mọi sự hỗ trợ vẫn còn rất khiêm tốn do vướng nhiều quy định, luật định chồng chéo. Sở Văn hóa và Thể thao vẫn đang đề xuất những phương án, giải pháp hỗ trợ SK kịch XHH, nhưng để các kế hoạch, dự án được chính thức triển khai thì vẫn cần có thời gian.

SK kịch XHH đang ở giai đoạn cực kỳ khó khăn, các suất diễn bị cắt giảm, khán giả thưa vắng. Ngay như SK Thế Giới Trẻ, địa chỉ đang ăn khách nhất hiện nay, nơi từng hạn chế dàn dựng kịch ma, kịch hài giải trí đơn thuần để đầu tư cho những vở bi hài kịch mang nhiều tính nghệ thuật, giờ cũng bắt đầu phải quay trở lại với những đề tài đồng tính, kịch ma để giữ chân khán giả. SK kịch XHH đang “thoi thóp” thở, liệu có còn đủ sức chờ đến khi những kế hoạch, chủ trương hỗ trợ SK kịch XHH được triển khai?

GIA MINH

Chia sẻ