Giảm thiệt hại cho dân trong mùa mưa lũ

Thứ Sáu, 09/08/2019, 21:45:02
 Font Size:     |        Print
 

Mưa lũ sạt lở nghiêm trọng cơ sở hạ tầng ở Mường Lát (Thanh Hóa). Ảnh: Mạnh Hùng

Nguy cơ trượt lở đất đá là mối đe dọa lớn, gây nhiều thiệt hại cả về người và của trong mùa mưa bão. Chính vì vậy, việc Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) xây dựng bản đồ phân vùng cảnh báo nguy cơ trượt lở đất đá ở các vùng nguy cơ cao là giải pháp quan trọng giúp các địa phương chủ động phòng, tránh thiệt hại do thiên tai. Hiện tại, hệ thống bản đồ này mới áp dụng ở một số địa phương...

Nhận diện vùng nguy cơ trượt lở

Nhằm hạn chế những thiệt hại do trượt lở đất đá (TLÐÐ) gây ra, những năm qua Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đã lắp đặt hệ thống cảnh báo sớm ở một số vị trí có nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất, lũ ống, lũ quét… Bộ TN&MT đã triển khai Ðề án “Ðiều tra, đánh giá và phân vùng cảnh báo nguy cơ TLÐÐ các vùng miền núi Việt Nam”, trong đó, đáng chú ý là công tác điều tra hiện trạng TLÐÐ tỷ lệ 1:50.000 đã được triển khai trên phạm vi rộng ở các tỉnh miền núi phía bắc.

TS Trịnh Xuân Hòa, Phó Viện trưởng Khoa học địa chất và Khoáng sản, Bộ TN&MT - đơn vị xây dựng bộ bản đồ cho biết, từ năm 2012 đến năm 2018, bên cạnh triển khai và thành lập bản đồ hiện trạng TLÐÐ tỷ lệ 1:50.000 trên 18 tỉnh miền núi phía bắc, thì Bộ TN&MT cũng đã hoàn thành công tác lập bản đồ phân vùng cảnh báo nguy cơ TLÐÐ tỷ lệ 1:50.000 cho 15 tỉnh.

Theo kết quả đánh giá và thành lập bản đồ phân vùng cảnh báo nguy cơ TLÐÐ, các tỉnh: Lai Châu, Ðiện Biên, Sơn La, Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái, Thanh Hóa (12 huyện miền núi) và Nghệ An (11 huyện miền núi) được đánh giá có nguy cơ TLÐÐ rất cao. Các tỉnh như: Cao Bằng, Bắc Cạn, Tuyên Quang, Hòa Bình, Lạng Sơn, Quảng Ninh được đánh giá có nguy cơ TLÐÐ cao. Các tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình, Quảng Trị chưa được đánh giá và thành lập bản đồ phân vùng, tuy nhiên, theo đánh giá chung dựa trên các kết quả điều tra, khảo sát hiện trạng TLÐÐ thì số lượng và mật độ điểm trượt trên địa bàn miền núi các tỉnh này tương đối thấp hơn khu vực miền núi của 15 tỉnh nói trên.

Việc xây dựng bộ bản đồ này sẽ tạo căn cứ quan trọng để chính quyền địa phương xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế, giao thông, sắp xếp dân cư. Ðặc biệt, đó còn là cơ sở dữ liệu cho địa phương thực hiện hiệu quả công tác phòng, chống, giảm thiệt hại do sạt lở đất đá gây ra trong mùa mưa bão. Tại Sơn La, trên cơ sở tiếp nhận Ðề án bản đồ hiện trạng TLÐÐ, UBND tỉnh đã phê duyệt Dự án “Rà soát, bổ sung quy hoạch tổng thể bố trí dân cư giai đoạn 2012-2015 và định hướng đến năm 2020”. Theo đó, dự kiến sẽ di dân ra khỏi vùng thiên tai tại 217 điểm với 3.299 hộ. Tỉnh sẽ tiếp tục rà soát, bổ sung quy hoạch để sắp xếp, ổn định dân cư vùng thiên tai, nhằm giảm tối đa thiệt hại do thiên tai.

Tương tự, đối với các địa phương thường xuyên xảy ra hiện tượng sạt lở đất đá như tỉnh Lào Cai thì Ðề án sẽ giúp cho địa phương xác định rõ các vùng có nguy cơ cao về sạt lở đất đá, từ đó, chủ động xây dựng phương án ứng phó. Hay như đối với tỉnh Yên Bái, là tỉnh miền núi có địa hình phân cắt mạnh, núi cao, sườn dốc, hệ thống sông ngòi dày đặc, ít mặt bằng để bố trí dân cư, bộ bản đồ này thật sự ý nghĩa, nhất là khi toàn tỉnh có khoảng 70% dân số đang sinh sống tại các sườn núi, chân đồi và ven các sông suối. Về mùa mưa lũ, đây là những nơi có nguy cơ TLÐÐ cao, có thể gây nhiều thiệt hại về người và tài sản.

Tuy nhiên, theo đại diện Sở TN&MT tỉnh Ðiện Biên, Bộ TN&MT nên hỗ trợ địa phương xây dựng bản đồ chi tiết hơn để khoanh vùng xác định cụ thể, rõ hơn được bản, thôn, điểm nào hay khu vực nào có nguy cơ TLÐÐ cao, để tăng tính khả thi trong công tác cảnh báo, dự báo di chuyển các hộ dân.

Kỳ vọng vào sự ứng phó hiệu quả

Ðược biết, Ðề án “Ðiều tra, đánh giá và phân vùng cảnh báo nguy cơ TLÐÐ các vùng miền núi Việt Nam” được dự kiến thực hiện trong chín năm (2012 - 2020) trên phạm vi 37 tỉnh miền núi nước ta, được chia làm hai giai đoạn, trong đó, giai đoạn I (2012 - 2015) triển khai tại 22 tỉnh và giai đoạn II (2016 - 2020) triển khai tại 15 tỉnh còn lại. Song, với tiến độ triển khai hiện tại, thời gian thực hiện Ðề án có thể kéo dài hơn.

TS Trịnh Xuân Hòa cho biết, để sử dụng hệ thống bản đồ này vào thực tế cuộc sống, ngay sau khi được tập huấn, bàn giao, Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai các địa phương đã công bố công khai, rộng rãi nội dung sản phẩm của Ðề án đến các đơn vị liên quan, các huyện, thị, và các xã đã được phân vùng, cảnh báo nguy cơ TLÐÐ cao. Bộ bản đồ này cũng là cơ sở để các địa phương điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất ở các cấp. Ðồng thời, là cơ sở để các địa phương và cơ quan chức năng tiếp tục điều tra phân vùng những khu vực có nguy cơ TLÐÐ cao hơn để có quy hoạch chi tiết phân bổ dân cư hợp lý.

Nhằm nâng cao hiệu quả của bộ sản phẩm này, thời gian tới các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục điều tra, xây dựng bản đồ chi tiết ở khu vực có nguy cơ TLÐÐ cao ở tỷ lệ lớn hơn, để khoanh vùng xác định cụ thể, rõ hơn từng bản, thôn, điểm hay khu vực từ đó tăng tính khả thi trong công tác cảnh báo, dự báo di chuyển các hộ dân. Ðặc biệt, chú trọng phát hiện các vị trí có nguy cơ xảy ra TLÐÐ rất cao và cao trong bản đồ phân vùng cảnh báo TLÐÐ, để cảnh báo cho nhân dân chủ động, kịp thời thực hiện các biện pháp ứng phó, góp phần phòng tránh, giảm nhẹ thiệt hại trong mùa mưa bão năm 2019 và các năm tiếp theo.

Ðiều tra, nghiên cứu của Viện Khoa học địa chất và Khoáng sản cho thấy, năm 2018, các tỉnh miền núi phía bắc nước ta có hơn 10.260 điểm đang có nguy cơ sạt lở. Trong đó, 2.110 điểm nguy cơ có khối lượng trượt lớn.

HIẾU DÂN - NAM ANH

Chia sẻ