Vượt ra ngoài tư duy truyền thống

Thứ Sáu, 28/06/2019, 14:28:00
 Font Size:     |        Print
Ngày 24-6 có hai sự kiện khác nhau, nhưng có mối liên quan chặt chẽ và cùng có sự hiện diện của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc. Buổi sáng, Thủ tướng ấn nút khai trương hệ thống e-Cabinet, công cụ hỗ trợ đắc lực cho các phiên họp Chính phủ. Chiều cùng ngày, Thủ tướng tham dự và phát biểu chỉ đạo hội thảo khoa học cấp quốc gia “Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và những vấn đề pháp lý đặt ra cho việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam” do Bộ Tư pháp chủ trì tổ chức.

Một ngày làm việc rất… 4.0 của người đứng đầu Chính phủ Việt Nam có thể coi là chỉ dấu cho thấy đã đến lúc làn gió công nghệ “thổi” mạnh mẽ vào hầu như tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội ở những mức độ khác nhau.

Trong lĩnh vực quản trị công, xu hướng chung là xây dựng Chính phủ điện tử (e-government), ứng dụng những thành tựu mới nhất của trí thông minh nhân tạo, tự động hóa, số hóa để có thể nhận diện chính xác hơn vấn đề cần xử lý và phản ứng chính sách kịp thời, linh hoạt hơn. Tới đây, để đồng bộ hóa sự vận hành của toàn hệ thống, ở cấp chính quyền địa phương, nhất là chính quyền các đô thị lớn, xu hướng chung là xây dựng thành phố thông minh để có cơ chế quản trị thành phố thông minh.

Công nghệ, dĩ nhiên, cũng sẽ lan tỏa, thẩm thấu vào hàng loạt lĩnh vực kinh tế, xã hội, và “chiếc áo pháp lý” hiện có đã chật. Một thí dụ nhỏ là việc phát minh ra các dạng tiền mã hóa được một bộ phận người dân sử dụng, đầu tư và đầu cơ đang đặt ra nhiều bài toán về chính sách tiền tệ và bảo đảm an ninh tiền tệ. Liên quan đến pháp luật về hợp đồng và bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, các câu hỏi hóc búa mới được đặt ra là khi hợp đồng được giao kết nhiều hơn trên môi trường số hóa, các quy định về chứng cứ giao kết hợp đồng, địa điểm giao kết hợp đồng, thẩm quyền tài phán liên quan tới giao kết hợp đồng sẽ như thế nào? Việc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng tiến hành ra sao khi thiệt hại do người máy (robot) gây ra trong quá trình vận hành (do chủ sở hữu người máy phải chịu hay người thiết kế ra phần mềm điều khiển hoạt động của người máy phải chịu?)... Trong lĩnh vực xã hội, ứng xử với các “ông lớn” xuyên quốc gia như Facebook, Google, YouTube như thế nào để vừa tạo điều kiện cho người dân được tận hưởng các tiện ích công nghệ trong khi vẫn bảo đảm tự chủ quốc gia và quyền riêng tư trên môi trường số?

Phát biểu ý kiến chỉ đạo tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia ngày 24-6 do Bộ Tư pháp chủ trì tổ chức, Thủ tướng gợi mở: “Tư duy làm chính sách, pháp luật trong cách mạng 4.0 cần những giải pháp vượt ra ngoài tư duy truyền thống, mới thúc đẩy đổi mới sáng tạo”. Việc chấp nhận các nhân tố mới một cách thận trọng, theo phương châm “thử nghiệm trong khuôn khổ và phạm vi hạn chế” là nguyên tắc hàng đầu trong xây dựng thể chế pháp luật thời 4.0.

CẨM HÀ