Hóa giải nghịch lý nguồn nước

Thứ Bảy, 06/07/2019, 14:37:57
 Font Size:     |        Print
 

Biến đổi khí hậu tác động ngày một nghiêm trọng đến đời sống và canh tác của người dân khu vực miền trung. Ông Châu Trần Vĩnh (Trong ảnh), Phó Cục trưởng Quản lý Tài nguyên nước, Bộ Tài nguyên và Môi trường, trả lời Báo Nhân Dân cuối tuần về cách thức quản lý và ứng xử với tài nguyên nước.

- Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia đã dự báo: nắng hạn còn tiếp tục trải rộng ở khu vực miền trung trong thời gian tới. Ðiều này gây ảnh hưởng thế nào đến nguồn nước tại khu vực này, thưa ông?

- Trong thời gian qua, lượng dòng chảy trên phần lớn các sông chính ở Trung Bộ, Tây Nguyên thấp hơn so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ từ 15-50%, đặc biệt là các sông ở Nghệ An, Hà Tĩnh, Thừa Thiên - Huế, Phú Yên,... thấp hơn từ 55-80%. Ðến nay, mực nước các hồ chứa lớn, quan trọng cũng đang ở mực nước thấp, thậm chí có một số hồ chứa đang xấp xỉ mực nước chết. Tuy nhiên, tình hình khô hạn, thiếu nước xảy ra chủ yếu là cục bộ, nằm ngoài vùng cấp nước của các công trình thủy lợi, công trình thủy điện lớn thuộc sự điều tiết của quy trình vận hành liên hồ chứa (ngoại trừ một số hồ như hồ Bản Vẽ, An Khê - Ka Năk, A Vương, Hàm Thuận...).

Ngay từ tháng 11-2018, trước nhận định về nguy cơ hạn hán trong mùa khô năm 2019, Bộ Tài nguyên và Môi trường có các văn bản đôn đốc các địa phương, đặc biệt là các địa phương ở miền trung và Tây Nguyên và các chủ hồ chứa để chủ động trữ nước, sử dụng tiết kiệm và phương án điều tiết, cấp nước cho hạ du các lưu vực sông, để giải quyết tình trạng thiếu nước, xâm nhập mặn ở hạ du sông Vu Gia - Thu Bồn. Ðồng thời, chỉ đạo các chủ hồ chứa thủy điện phối hợp chặt chẽ với các địa phương để vận hành điều tiết, bảo đảm việc khai thác nước cấp an toàn cho hạ du các hồ chứa cho đến hết mùa cạn năm 2019 ở các địa phương, như Nghệ An, Quảng Nam, Ðà Nẵng, Gia Lai, Phú Yên,… Ðặc biệt là chỉ đạo một số hồ chứa phải lập phương án sử dụng một phần dung tích chết của các hồ trong trường hợp hạn hán, thiếu nước nghiêm trọng, cũng như các địa phương cần thực hiện các biện pháp sử dụng nước hợp lý,
tiết kiệm.

- Thưa ông, trước diễn biến thời tiết càng ngày càng biến động khó lường, Cục Quản lý tài nguyên nước sẽ điều tiết nguồn nước thế nào cho hợp lý?

- Trên thực tế, cũng đã có nhiều kế hoạch chủ động ứng phó, chẳng hạn như UBND tỉnh Quảng Nam và TP Ðà Nẵng chủ động đề xuất và được chấp thuận phương án điều tiết nước từ các hồ chứa thủy điện phục vụ cấp nước sinh hoạt cho nhân dân thành phố Ðà Nẵng trong mùa khô 2019. Ðồng thời, Cục cũng đã xem xét, chấp thuận với UBND các tỉnh Bình Ðịnh, Gia Lai, Bình Thuận, Nghệ An… trong việc điều tiết nguồn nước cho hạ du từ các hồ chứa thủy lợi, thủy điện trong quy trình liên hồ chứa.

Trong thời gian còn lại của mùa cạn năm 2019, chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi, phối hợp với các địa phương trong việc điều tiết nguồn nước hợp lý các hồ chứa, bảo đảm giảm tối đa tác động của tình trạng nắng nóng, hạn hán xảy ra ở các lưu vực sông. Cùng các cơ quan chuyên môn giám sát chặt chẽ việc vận hành của các hồ chứa lớn, quan trọng theo Quy trình liên hồ, bảo đảm cấp đủ lượng nước tối thiểu theo yêu cầu ở dưới hạ du cho đến cuối mùa cạn. Cùng đó là cung cấp bản đồ, tài liệu về nước dưới đất, hỗ trợ kỹ thuật, nhân lực, thiết bị cho các địa phương để khoan giếng, tìm kiếm nguồn nước, phục vụ chống hạn ở các khu vực bị thiếu nước nghiêm trọng, đặc biệt là nước sinh hoạt.

- Nhìn chung, hệ thống pháp luật về tài nguyên nước đến nay đã cơ bản hoàn thiện. Tuy nhiên, chúng ta vẫn thiếu quy hoạch tổng thể về tài nguyên nước, và điều đó khiến cho việc ứng phó với suy giảm tài nguyên nước càng khó khăn?

- Thời gian qua, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã trình Chính phủ ban hành 11 quy trình vận hành liên hồ chứa trên các lưu vực sông lớn, quan trọng (các sông: Hồng, Mã, Cả, Hương, Vu Gia - Thu Bồn, Trà Khúc, Kôn, Ba, Sê San, Sê-rê-pốc và sông Ðồng Nai). Việc ban hành kịp thời 11 quy trình vận hành liên hồ chứa đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả phối hợp điều tiết nguồn nước các hồ chứa, ngoài việc nâng cao khả năng cắt giảm lũ cho hạ du, thì đã góp phần nâng cao hiệu quả cấp nước và việc tiếp cận nguồn nước cho người dân và cho sản xuất của các địa phương phía hạ du các hồ chứa.

Hiện nay, chúng tôi phối hợp các cơ quan chức năng triển khai, lập nhiệm vụ quy hoạch tài nguyên nước, quy hoạch tổng thể điều tra cơ bản tài nguyên nước, cũng như lập quy hoạch các lưu vực sông liên tỉnh, như sông Hồng, Cửu Long… và thực hiện các chương trình, đề án quan trọng, như chương trình "Ðiều tra tìm kiếm nguồn nước để cấp nước sinh hoạt ở vùng cao, khan hiếm nước" và Ðề án "Ðiều tra đánh giá chi tiết tài nguyên nước phục vụ xây dựng công trình cấp nước cho các đảo thuộc lãnh thổ Việt Nam". Với việc triển khai quy hoạch, các chương trình, đề án sẽ góp phần quan trọng, nâng cao khả năng tiếp cận nguồn nước, khả năng cấp nước sạch cho người dân.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Hiếu Dân (thực hiện)

Chia sẻ