Ðà Lam bên miệng "hà bá"

Thứ Sáu, 12/10/2012, 06:54:00
 Font Size:     |        Print
 

Sạt lở nghiêm trọng đe dọa an toàn tính mạng và tài sản của người dân xóm Ðà Lam
Trận mưa trắng trời, trắng đất đầu tháng 9 vừa rồi làm nước từ thượng nguồn sông Lam đục ngầu, cuồn cuộn đổ về dâng tràn bãi bờ và ngập cả xóm Ðà Lam, xã Hưng Hòa, TP Vinh (Nghệ An). Năm nào cũng vậy, hơn 50 hộ dân xóm chài nhỏ bé ngoài đê ven sông này nhiều đêm thức trắng lo trôi nhà... chạy lụt.

Bấp bênh nơi cửa nước

Nhà bà Ðậu Thị Năm, một trong hơn 50 ngôi nhà của xóm Ðà Lam nằm cách bờ kè sông khoảng năm mét. Nhìn dòng sông đục ngầu cuộn chảy, bà thở dài "Hễ mưa to gió lớn, đêm về cả xóm không ai dám ngủ. Nhà nào nhà nấy đều lo thu dọn đồ đạc phòng nước lên là chạy". Bà Nguyễn Thị Tiến, cũng lo lắng không kém: "Nhà tui chỉ cách mép nước khoảng 2,5 mét nên sợ lắm. Nếu không có dãy tre chắn mép sông, chắc ít bữa nữa nhà này cũng đổ xuống sông Lam". Năm đứa con đều ở tận trong miền nam làm ăn, nhà chỉ còn hai vợ chồng già, đêm mưa ngồi canh không sao chợp mắt. Nhà cụ Nguyễn Ngọc Hòa ở đầu xóm chỉ cách điểm sạt lở khoảng ba mét, bồn chồn không yên. "Trời đổ mưa lớn, sông lở ầm ầm, chưa năm nào sạt lở nhanh và mạnh như năm nay. Sống thế này thật sợ", cụ than thở.

Ông Ðậu Xuân Thương, xóm trưởng xóm Ðà Lam dẫn chúng tôi mục sở thị nỗi hiểm nguy đang rình rập những người dân vạn chài nơi đây. Ông kể: Ðợt mưa lớn dai dẳng đầu tháng 9 vừa rồi, cả xóm luôn ở tư thế sẵn sàng... chạy lụt, bởi bờ kè dọc sông bảo vệ xóm đã bị nước sông Lam cuốn trôi gần hết. Nhiều đoạn kè lung lay, những rặng tre bị nước xói bật gốc, rễ ngả xuống mép sông. Dải bờ đất cao đến ngang tầm ngực dài khoảng 100m nằm phía trên xóm nay đã bị xói lở nham nhở, đất đá ngổn ngang phơi mình bên mép nước đục ngầu.

Những năm 70 thế kỷ trước, vùng đất nhỏ nằm ở cuối xã Hưng Hòa (nơi rộng nhất 200m, hẹp nhất 90m) là nơi bà con vạn chài đến cư ngụ. Ðến nay, xóm Ðà Lam có 52 hộ dân với 195 nhân khẩu, chủ yếu làm nghề chài lưới nhỏ, thu nhập bấp bênh. Nỗi lo thường trực nhất của bà con khi mùa mưa bão về vẫn là sạt lở đất, sập trôi nhà. Năm 2007, được UBND thành phố Vinh hỗ trợ gần 30 tấn xi-măng, xã hỗ trợ đá, bà con trong xóm tự góp thêm công sức, tiền mua cát xây được hơn 250 m kè chạy dọc mép sông của xóm. Do kinh phí quá ít, kè chỉ xây cao một mét, không có thiết kế khoa học nên năm trước, nước xói làm lộ móng kè và liếm mất 1/3 diện tích được kè. Ðợt mưa lũ vừa rồi lại tiếp tục làm sạt thêm khoảng 100m nữa. Sóng nước hung dữ khiến đất xóm Ðà Lam ngày càng bị thu hẹp dần. Mỗi khi thủy triều rút, mọi người hò nhau ra móc đá đã bị nước cuốn ra bờ sông đắp thêm phần móng bờ kè. Nhưng cũng như công dã tràng, vừa đắp hôm nay ngày mai lại bị sóng nước đánh bật ra. Trận lụt năm trước lũ tràn về dâng cao quá đầu người, nhà cửa bị tốc mái, đồ đạc nổi lềnh bềnh rồi trôi theo dòng nước; thuyền, lưới đều bị hư hỏng, may mà các gia đình kịp sơ tán lên trên đê. Ðã nghèo lại nghèo thêm. Mỗi năm từ tháng 7 đến tháng 10, mùa nước lũ, bà con chỉ biết ở nhà... ngồi chơi. Do đã có phương án di dời, hầu hết nhà cửa các hộ dân nơi đây chỉ tạm bợ, cơ sở hạ tầng như đường sá, nhà văn hóa... cũng không được xây dựng.

Chờ đến bao giờ?

Ðồng cảm với nỗi lo của người dân, Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Hòa Trần Cao Cường trăn trở: Sạt lở đất dọc bờ sông Lam đoạn qua xóm Ðà Lam diễn ra hằng năm, mỗi năm mất khoảng từ 10 đến 15m đất. UBND xã đã lập kế hoạch các hộ dân sống trong khu vực có nguy cơ bị sạt lở cao, đề nghị UBND thành phố Vinh, UBND tỉnh Nghệ An và các cơ quan sớm có phương án di dời hơn 50 hộ dân, tổng kinh phí dự kiến 20 tỷ đồng. Thế nhưng, đến nay vẫn chưa thấy động tĩnh gì. Trong lúc chờ đợi, để bảo đảm tài sản, tính mạng cho nhân dân, xã chỉ còn cách thường xuyên theo dõi, thông báo bà con chủ động phòng tránh, sơ tán khi cấp bách. Người dân nóng lòng mong đợi Nhà nước nếu không sớm có biện pháp di dời thì triển khai dự án kè bờ sông để họ yên tâm sinh sống.

Theo ông Hoàng Nghĩa Hiếu, Chi cục trưởng Chi cục đê điều và Phòng chống lụt bão Nghệ An, lượng kinh phí để kè cả tuyến sạt lở dọc xóm Ðà Lam gần 1km tối đa khoảng 6 - 7 tỷ đồng. Theo thứ tự ưu tiên của Nhà nước, kinh phí dùng để kè chống sạt lở cho các cụm dân cư là ưu tiên thứ hai, nhưng vào thời điểm này, việc xin nguồn vốn trung ương để làm bờ kè rất khó. Nguồn kinh phí trong năm đã cấp hết. Ngân sách địa phương cũng khó khăn, phải chờ sang năm 2013, nếu được cấp, nhiều cũng chỉ một tỷ đồng. Tiền ít, làm sẽ không hiệu quả, vừa không bảo đảm ổn định lâu dài cho bà con...

Tại nhiều cuộc họp cũng như tiếp xúc cử tri, người dân đã đề đạt nguyện vọng chính đáng cấp thiết nói trên nhưng đến nay vẫn chưa có một quyết định chính thức được đưa ra. Không biết đến bao giờ, người dân xóm Ðà Lam mới có được giấc ngủ ngon trong mùa mưa bão.

* Theo báo cáo từ các huyện: Dọc bờ sông Lam chảy qua địa bàn xã Hưng Long (Hưng Nguyên) tình trạng xói lở diễn ra ngày càng rộng, với hơn 150m dọc sông và ăn sâu thêm vào đất liền 20m, đe dọa tính mạng và tài sản của người dân. Khu dân cư bị ảnh hưởng nặng nhất là xóm Thanh Sơn và Thanh Thủy, với hơn 10 hộ dân, 100 nhân khẩu. UBND xã Hưng Long đã kiến nghị cơ quan chức năng lập phương án di dời người dân đến nơi ở mới an toàn. Vùng bên kia sông vẫn còn 200 hộ, 1.100 nhân khẩu thường xuyên quanh năm bị lũ lụt cần phải di dời. Các huyện Ðô Lương, Anh Sơn, Tương Dương dọc quốc lộ 7 và các huyện Quỳ Hợp, Nghĩa Ðàn...  dọc quốc lộ 48 cũng có nhiều xã nằm trong tình trạng nguy cấp.

Bài và ảnh: MINH THƯ
Theo: