Để không phải loay hoay bán nhà tái định cư

Thứ Tư, 02/10/2019, 03:12:56

Ủy ban nhân dân (UBND) TP Hồ Chí Minh đang tính tới phương án bán đấu giá sỉ và lẻ hàng nghìn căn hộ tái định cư. Đây là một việc chưa có tiền lệ trong bối cảnh thành phố còn tồn đọng hàng chục nghìn căn hộ tái định cư dư thừa không có người ở.

Sở dĩ phải tính toán tới phương án này vì trước đó, thành phố chủ trương bán đấu giá theo cụm và không chia nhỏ, chỉ khi không bán được mới có thể bán theo từng khối nhà (cũng là bán sỉ, không chia nhỏ thành từng căn hộ) nhưng cũng ràng buộc rất nhiều điều kiện khắt khe về tài chính. Nếu người mua đấu giá không có sẵn số tiền lớn thì rất khó tham gia. Tuy nhiên, dù đã từng mở bán đấu giá 3.790 căn hộ theo phương án này từ năm 2017 nhưng đến nay vẫn ế ẩm.

Các cơ quan tham mưu cho UBND thành phố Hồ Chí Minh ngoài kỳ vọng khi áp dụng phương án bán đấu giá lẻ từng căn hộ tái định cư sẽ mở rộng cơ hội mua cho người dân, đồng thời sẽ nhanh chóng giải quyết được số lượng lớn nhà tái định cư dư thừa đang ngày càng xuống cấp. Tuy nhiên, một câu hỏi đặt ra, tại sao trong bối cảnh nhu cầu nhà ở của người dân rất lớn, nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, nhà ở cho đối tượng thu nhập thấp đâu đâu cũng kêu thiếu. Trên thực tế, nhiều năm qua, lãnh đạo thành phố đã tìm rất nhiều giải pháp để đáp ứng nhu cầu nhà ở cho người dân. Nhưng nhà tái định cư tại TP Hồ Chí Minh, xây lên lại bỏ không đến 14 nghìn căn. Nay thành phố lại tốn thêm rất nhiều nhân lực, vật lực để tổ chức bán đấu giá?

Theo lý giải của Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, trước đây chính sách bồi thường của Nhà nước theo đơn giá quy định thì người dân thường “thích” nhận nhà tái định cư vì có lợi hơn nhận tiền để đi mua nhà. Tuy nhiên, hiện nay khi giải phóng mặt bằng, thu hồi đất, người dân được bồi thường theo giá thị trường nên người dân thường nhận tiền để tự mua nhà. Tương tự, trước đây khi triển khai một dự án, Nhà nước thường yêu cầu phải xây dựng trước quỹ nhà tái định cư để khi người dân bị giải tỏa phải có nhà sẵn vào ở. Do đó, thành phố đã chuẩn bị một quỹ nhà lớn. Khi chính sách thay đổi, người dân nhận tiền không nhận nhà, khiến quỹ nhà tái định cư do Nhà nước đầu tư bị dư ra.

Lý giải trên rất khó thuyết phục người dân nếu nhìn vào một dự án tái định cư không có người ở cụ thể. Khu tái định cư Vĩnh Lộc B (huyện Bình Chánh) hoàn thành năm 2008 với 1.939 căn hộ và 529 nền đất. Tuy nhiên, sau hơn mười năm đưa vào sử dụng, mới có 25% số căn hộ trên có người ở, số còn lại vẫn đang bỏ hoang. Do để lâu không có người ở, không được duy tu nên các block chung cư xuống cấp, hư hỏng. Hành lang, lối đi bị sụt lún; hệ thống phòng cháy chữa cháy hư hại, cái mất cái còn; nhiều căn nhà bị nứt.

Kết quả khảo sát của HĐND thành phố Hồ Chí Minh cách đây không lâu đã cho thấy những con số đáng phải suy nghĩ: hơn 80% các hộ dân sau khi được thành phố bố trí tái định cư tại các chung cư đã bán qua tay, số hộ dân ở lại chưa tới 20%. Chất lượng nhà ở của người dân sau khi tái định cư ngang bằng với nơi ở cũ chỉ có 68%, thấp hơn so với nhà cũ là 16,2%. Về việc làm cho người dân sau tái định cư ngang bằng với nơi cũ là 77%, kém hơn nơi cũ khoảng 13%. Rất nhiều người dân được bố trí tái định cư phải quay về nơi ở cũ vì tại nơi ở mới, họ không còn kế sinh nhai...

Còn nhớ, thời còn làm Chủ tịch HĐND thành phố Hồ Chí Minh, bà Nguyễn Thị Quyết Tâm đã nhiều lần yêu cầu lãnh đạo UBND thành phố phải trả lời cho được câu hỏi: Tại sao người dân nhận căn hộ tái định cư mà phải bán đi? Giả sử, nếu thu hồi đất làm dự án, thành phố quy hoạch đất để tái định cư như một thành phố mới với đầy đủ trường học, bệnh viện, thiết chế văn hóa..., thì liệu có ai bán suất tái định cư để đi? Nếu một dự án được thu hồi, người dân được hoàn trả đầy đủ quyền lợi chính đáng liệu có người dân nào bức xúc?

Nói như lời một đại biểu HĐND thành phố Hồ Chí Minh, chỉ khi nào lãnh đạo các địa phương biết rõ trên địa bàn của mình, người dân tái định cư đi đâu, cuộc sống của họ như thế nào, tốt hay không tốt hơn nơi ở cũ; chỉ khi nào người dân nắm và được hưởng thụ mọi chính sách an sinh xã hội hỗ trợ cho người bị thu hồi đất..., thì khi ấy, những chủ trương lớn do thành phố ban hành sẽ phát huy được hiệu quả, thành phố cũng không phải mày mò tìm cách bán đấu giá nhà tái định cư.

TÙNG QUANG