Ngăn chặn tình trạng vi phạm an toàn thực phẩm

ANH NHƯ

Thứ ba, 14/01/2020 - 06:55 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Người tiêu dùng nên lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Ảnh: HẢI NAM

Hằng năm, cứ vào dịp Tết Nguyên đán, ước tính nhu cầu tiêu dùng thực phẩm tăng gấp 25 - 30 lần so với bình thường. Nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm (ATTP) dịp Tết vì thế cũng gia tăng.

Kiểm tra đâu, sai phạm đó

Ngày 11-1-2020, Đoàn kiểm tra liên ngành về ATTP của TP Hà Nội đã kiểm tra hoạt động sản xuất, kinh doanh của Công ty TNHH Công nghệ xanh Phát Đạt, tòa nhà Hemisco, khu đô thị Xa La, phường Phúc La, quận Hà Đông. Tại thời điểm kiểm tra, công ty có kinh doanh các sản phẩm chế biến, bao gói sẵn: Kẹo dâu tây dẻo (kẹo hương dâu tây); kẹo dâu tằm dẻo (kẹo hương dâu tằm); xoài sấy dẻo; vỏ bưởi sấy dẻo… Công ty đang thực hiện sản xuất, đóng gói các sản phẩm hạt bí, mít sấy.

Kiểm tra hồ sơ sản phẩm cho thấy, sản phẩm hạt bí do Công ty TNHH Công nghệ xanh Phát Đạt tự công bố, sản phẩm mít sấy do Công ty TNHH MTV Sâm Phát tự công bố. Theo đó, các sản phẩm trên được sản xuất, đóng gói hoàn chỉnh tại Công ty TNHH MTV Sâm Phát (địa chỉ 110/2A Thống Nhất, phường 11, quận Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh). Tuy nhiên, thực tế, Công ty TNHH Công nghệ xanh Phát Đạt mua các sản phẩm trên của Công ty TNHH MTV Sâm Phát theo dạng bao lớn rồi san chia, đóng gói thành các túi nhỏ. Kiểm tra thực tế tại kho của công ty còn tồn 10 thùng hạt bí (10kg/thùng) và năm thùng mít sấy (7kg/thùng) là các sản phẩm do công ty đã đóng gói không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP. Hành vi trên đã vi phạm khoản 2, Điều 18 của Nghị định số 115/2018/NĐ-CP ngày 4-9-2018 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm.

Đoàn kiểm tra đã niêm phong toàn bộ số sản phẩm nêu trên và giao cho công ty bảo quản nguyên trạng cho đến khi có thông báo xử lý; yêu cầu công ty dừng hoạt động sản xuất, đóng gói các sản phẩm trên, chờ xử lý theo quy định của pháp luật.

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo công tác ATTP thành phố Hà Nội, trong khoảng ba tuần ra quân kiểm tra ATTP dịp Tết (từ ngày 15-12-2019 đến 6-1-2020), toàn thành phố đã xử phạt 507 cơ sở với số tiền gần 600 triệu đồng. Cụ thể, Thanh tra Sở Y tế Hà Nội và Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội đã tiến hành thanh tra, kiểm tra 69 cơ sở, qua đó xử lý 10 cơ sở vi phạm với số tiền hơn 115 triệu đồng. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội thanh tra, kiểm tra 24 tổ chức kinh doanh vật tư nông nghiệp và ATTP, xử phạt năm cơ sở với số tiền 16 triệu đồng. Các quận, huyện, thị xã thanh tra, kiểm tra 3.131 cơ sở, xử phạt 412 cơ sở với số tiền gần 449 triệu đồng, đồng thời đóng cửa hai cơ sở.

Riêng Công an thành phố trong 15 ngày ra quân (từ ngày 15 đến 31-12-2019) đã phát hiện và phối hợp kiểm tra 355 vụ việc vi phạm, trong đó chủ yếu là hành vi vận chuyển, kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ, không có hóa đơn chứng từ; tạm giữ 25 tấn đùi gà hun khói, trong đó có 12 tấn đã hết hạn sử dụng; 6,7 tấn thực phẩm các loại: Lưỡi vịt, tràng động vật, trứng non, lườn ngỗng hun khói; 3,8 tấn nấm hương, 30 tấn hàng hóa (quần áo, giày dép, đồ chơi các loại); 30 tấn bánh kẹo các loại, ô mai, hoa quả sấy... không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Nhiều mặt hàng phục vụ Tết không nhãn mác, không xuất xứ, không hạn sử dụng được bày bán tràn lan. Ảnh: NG.HẢI

Nguy cơ hiện hữu

Khảo sát tại các chợ, siêu thị, trung tâm thương mại trên địa bàn Hà Nội những ngày giáp Tết, các mặt hàng thực phẩm được bày bán khá phong phú, đa dạng về chủng loại từ bánh kẹo, rượu, giỏ quà Tết của nhiều hãng khác nhau. Bên cạnh những mặt hàng bảo đảm an toàn về chất lượng, đầy đủ các thông tin cũng có không ít loại hàng hóa, thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Các khu chợ đầu mối như chợ đầu mối phía nam, chợ cá Yên Sở (quận Hoàng Mai), chợ Minh Khai (quận Bắc Từ Liêm), chợ gia cầm Hà Vỹ (huyện Thường Tín)… hoạt động nhộn nhịp hơn ngày thường. Cứ vào khoảng 2 giờ sáng xuất hiện nhiều xe chở theo thịt, cá, rau, củ, quả… đến bỏ mối cho các tiểu thương. Lượng hàng chở về đây bằng nhiều phương tiện khác nhau, chủ yếu là xe thô sơ...

Do ngày Tết, nhu cầu sử dụng gia cầm sống (GCS) của người dân tăng cao, lưu lượng vận chuyển gia cầm vào các chợ đầu mối, dân sinh cũng tăng đột biến. Trung bình mỗi ngày tại chợ Hà Vỹ tiêu thụ từ 50 đến 60 tấn, vào những ngày gần Tết có thể tăng lên 80 - 100 tấn GCS. Không chỉ ở các chợ đầu mối, chợ cóc, chợ tạm, việc kinh doanh buôn bán GCS ngày Tết cũng nhộn nhịp. Mặc dù Hà Nội đã có lệnh cấm bán GCS tại chợ nội thành, nhưng dường như không hiệu quả, bởi người dân vẫn thường ra chợ mua GCS về thắp hương các ngày lễ. Do đó, các khu vực bán gia cầm trở thành điểm giết mổ tự phát. Đây là thói quen tiêu dùng tiềm ẩn nhiều nguy hại, có thể gây hậu quả khó lường...

Tại chợ đầu mối Đồng Xuân (quận Hoàn Kiếm), người tiêu dùng dễ dàng nhận thấy các mặt hàng phục vụ Tết như bánh, mứt, hoa quả sấy khô, hạt hướng dương, hạt điều, hạt bí... không nhãn mác, không xuất xứ, không hạn sử dụng được bày bán tràn lan. Tại các tuyến phố Hàng Giầy, Hàng Buồm, Nguyễn Siêu... (quận Hoàn Kiếm) các sản phẩm bánh mứt kẹo… cũng thường được đóng thành túi to không nhãn mác. Chủ một cửa hàng ở phố Hàng Giầy cho biết, cuối năm nhu cầu mua lẻ nhiều nên phải nhập hàng loại 10kg để chia nhỏ mới dễ bán. Đáng nói, dù là bánh kẹo không nhãn mác nhưng các tiểu thương đều giới thiệu đây là hàng nhập từ các nước như Hàn Quốc, Thái-lan, Nhật Bản... Một tiểu thương tại phố Hàng Buồm cho biết, hàng hóa tại đây chủ yếu bán buôn cho tiểu thương các chợ ngoại thành Hà Nội và một số tỉnh lân cận... Về nguồn gốc, bánh kẹo bán tại đây chủ yếu được nhập từ Trung Quốc qua đường tiểu ngạch và bánh kẹo thủ công ở Việt Nam.

Phải có chuyển biến thực chất

Sáng 11-1-2020, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã chủ trì hội nghị trực tuyến toàn quốc về ATTP.

Báo cáo tại hội nghị này cho thấy, từ năm 2017 - 2019, số cơ sở được thanh tra, kiểm tra trung bình/năm là 712.960 cơ sở (tăng 21,9% so giai đoạn 2011-2016); số cơ sở bị xử lý trung bình/năm là 55.207 cơ sở (tăng 50,5%); số tiền xử phạt trung bình/năm là 187,8 tỷ đồng (tăng gấp 3,1 lần). Đặc biệt, sau hai năm thực hiện Chỉ thị số 13/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, ban hành ngày 9-5-2016 về việc tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP, cơ quan chức năng đã khởi tố 28 vụ với 42 bị can về tội vi phạm các quy định về ATTP và buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm.

Bộ Y tế cho biết, thách thức lớn nhất trong công tác bảo đảm ATTP là sản xuất nhỏ lẻ (hơn tám triệu hộ) với nhiều nguy cơ về ATTP, kèm theo đó là các thói quen, tập quán canh tác, sản xuất, mua bán, tiêu dùng nhỏ lẻ... đòi hỏi phải tiếp tục tuyên truyền vận động và nhất là thúc đẩy việc hợp tác, liên kết sản xuất quy mô lớn, chuyên canh, áp dụng quy trình tiên tiến. Việc kiểm soát giết mổ gia súc, gia cầm vẫn hết sức khó khăn, đặc biệt là các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, trong khu dân cư không bảo đảm ATTP . Thói quen lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, tình trạng thuốc bảo vệ thực vật không bảo đảm chất lượng, không rõ nguồn gốc vẫn còn.

Đề cập những giải pháp trong thời gian tới, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh đến trách nhiệm của toàn xã hội, của cả hệ thống chính trị, trực tiếp là Chính phủ, chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng trong công tác bảo đảm ATTP. Theo Thủ tướng, cần phân công nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng. T.Ư ban hành văn bản pháp luật, quy chuẩn, tiêu chuẩn còn địa phương trực tiếp quản lý, thanh tra, kiểm tra, chủ động điều phối nguồn lực cho công tác bảo đảm an toàn thực phẩm. Năm 2020 phải có những chuyển biến thực chất, rõ nét hơn nữa về công tác ATTP ở tất cả các cấp. Thời gian tới, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế về ATTP, có hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn phù hợp với thông lệ quốc tế. Bên cạnh đó, đề xuất mô hình tổ chức quản lý ATTP ở địa phương. Bài toán lớn hiện nay là quy hoạch các vùng sản xuất, nhân rộng các mô hình sản xuất, kinh doanh theo chuỗi, làng nghề thực phẩm, chợ đầu mối thực phẩm an toàn, quy trình quản lý chất lượng tiên tiến. Hoàn thiện đề án phát triển nông sản hữu cơ, trình Thủ tướng phê duyệt.