Để người trẻ yêu âm nhạc dân tộc

BÀI & ẢNH: MỸ DUNG

Thứ tư, 28/08/2019 - 03:22 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Nhiều ý kiến cho rằng, cần thay đổi cách sáng tác, biểu diễn âm nhạc dân tộc để phù hợp hơn với giai đoạn phát triển hiện nay.

Thiếu hấp dẫn, chưa cập nhật, phức tạp, khó cảm thụ… là chia sẻ của nhiều bạn trẻ khi nhắc đến cụm từ “nghệ thuật âm nhạc dân tộc” (ANDT). Không ít khán giả trẻ khẳng định họ chưa bao giờ muốn quay lưng, nhưng để yêu thích lại là vấn đề khác.

Chưa hiểu nên khó yêu

Có mặt tại tọa đàm “Nghệ thuật Âm nhạc dân tộc với giới trẻ” từ sớm để xem các nghệ sĩ, nghệ nhân biểu diễn những tác phẩm nổi tiếng một thời, Trần Thị Bích Hòa (sinh viên Trường CĐ Sư phạm T.Ư TP Hồ Chí Minh) hào hứng nhẩm theo nhiều đoạn quen thuộc trong các bài “Dạ cổ hoài lang”, “Tình anh bán chiếu”… Thế nhưng, đến phần biểu diễn những tuồng cổ hơn, khó hơn, Hòa bắt đầu thấy chán, thậm chí khó tập trung. “Với những giai điệu gần gũi, nghe nhiều em cảm nhận được ca từ, làn điệu nên thấy rất thích. Nhưng có nhiều bài em nghe không hiểu nghệ sĩ đang hát gì dù rất chăm chú”, Bích Hòa chia sẻ.

Hiện nay, nhiều bạn trẻ chưa thể cảm nhận hết cái hay để thích thú, yêu mến ANDT. Theo kết quả cuộc khảo sát trên, hơn 1.000 sinh viên do ông Hoàng Sơn Giang, cán bộ thuộc Trung tâm Phát triển Khoa học và Công nghệ trẻ TP Hồ Chí Minh thực hiện mới đây, tỷ lệ người trẻ hiện nay thích ANDT chỉ 12,5%. Trong khi đó có hơn 63% sinh viên cho biết thích nhạc trẻ. Riêng về cải lương, có gần 70% sinh viên được hỏi trả lời ngay là “hoàn toàn không thích” hoặc “không thích lắm”. Các lý do thường là: dài dòng, mất thời gian; nhàm chán và lỗi thời; nghệ sĩ không thu hút; kịch bản không hấp dẫn… “Điều này không có gì khó hiểu vì trong giai đoạn hội nhập hiện nay người trẻ có quá nhiều loại hình nghệ thuật để tiếp cận, giải trí trong khi quỹ thời gian có hạn. Vậy nên, nếu cái nào không hấp dẫn, không phù hợp với thị hiếu, họ sẽ… cho qua”, ông Giang phân tích.

Cùng quan điểm, TS Mai Mỹ Duyên, nguyên Phó Trưởng khoa Sau ĐH, Trường ĐH Văn hóa TP Hồ Chí Minh cho rằng, nói giới trẻ ngày nay quay lưng với ANDT là oan cho họ: “Bởi họ chưa hiểu nên khó mà yêu được. ANDT coi vậy mà khó nghe. Đi xem cải lương, đờn ca tài tử phần đông là giới trung niên, người già mà ít bạn trẻ. Vì sao vậy? Vì những người có nhiều trải nghiệm sẽ thấu cảm cho cái buồn bã, thăng trầm, hạnh phúc mà các nghệ sĩ đang biểu diễn. Còn người trẻ, muốn họ thích trước tiên phải giúp họ hiểu. Muốn bảo tồn hay phát huy các dòng âm nhạc, văn hóa dân tộc, trước hết phải có tri thức”.

Cần sự “lột xác” thật sự

Vài năm trở lại đây, TP Hồ Chí Minh đã triển khai nhiều chương trình biểu diễn, giáo dục ANDT với mong muốn thay đổi cách nhìn của người dân, đặc biệt là giới trẻ về giá trị của các loại hình nghệ thuật âm nhạc cổ xưa. Các chương trình biểu diễn ngoài trời tại Nhà Văn hóa Thanh niên TP Hồ Chí Minh, Phố đi bộ Nguyễn Huệ hay những tour biểu diễn, hướng dẫn miễn phí tại hệ thống trường học từ phổ thông đến ĐH, CĐ được tổ chức thường xuyên. Thế nhưng, về lâu dài vẫn chưa có hướng phát triển đồng bộ và điểm nhấn để thu hút sự quan tâm của giới trẻ.

Anh Lý Thành Trung, cán bộ Quận đoàn quận 11 cho biết, dù rất muốn tuyên truyền cho các đoàn viên, đội viên trên địa bàn về ý nghĩa, giá trị của ANDT nhưng không dễ để kết nối, liên hệ hay tổ chức các buổi biểu diễn tại quận/huyện. “Thật lòng mà nói, chúng tôi không có đầu mối nào để liên kết và nhờ các đội nhóm về ANDT về cơ sở biểu diễn, tuyên truyền. Cách tuyên truyền hiện nay theo tôi chưa thật sự hiệu quả. Nếu muốn ngày càng nhiều bạn trẻ biết và dần yêu thích ANDT, cần thay đổi cách thức tiếp cận, tuyên truyền. Hiện nay, muốn mua một vé xem phim, xem ca nhạc chỉ cần năm phút lên mạng tìm hiểu thông tin và đặt là có ngay. Còn vé xem cải lương, đờn ca tài tử hay các loại hình ANDT thì sao? Rất khó để nắm thông tin, tiếp cận”, anh Trung tâm tư.

Theo Ths, NSƯT Huỳnh Khải, nguyên Trưởng khoa Âm nhạc dân tộc, Nhạc viện TP Hồ Chí Minh, có nhiều lý do khiến giới trẻ không mặn mà với ANDT. Và đây là xu thế chung của toàn thế giới chứ không riêng gì Việt Nam. Khi thời hoàng kim của nhiều loại hình nghệ thuật qua đi, nó sẽ bước vào giai đoạn thoái trào. Thế nhưng, nếu thay đổi cách nghĩ, cách làm theo hướng mới, ANDT vẫn có chỗ đứng trong thời hội nhập. NSƯT Huỳnh Khải trải lòng: “Như với nghệ thuật sân khấu cải lương, loại hình quen thuộc với người dân, mình phải cải lương từ những tác giả mới tạo được sức hút chứ hát hoài tuồng cũ sao ổn. Tác giả phải nắm bắt được hơi thở của khán giả thời nay để viết lên những bài ca nói thay lời họ với những vấn đề mà họ quan tâm. Cùng với đó, chúng ta cần thay đổi cả nghệ thuật ca, cách đờn và nhiều thứ khác thì mới phù hợp với nhu cầu thưởng thức của người nghe trong thời kỳ mới”.