Tượng Phật đất sét ở phố Hội

BÀI & ẢNH: MAI TRƯỜNG AN

Thứ sáu, 13/03/2020 - 05:01 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Tượng Phật bằng đất sét, niềm tự hào của chú Chín.

Cái duyên làm tượng Phật bằng chính cái nghề “quanh năm nhào nặn cục đất sét” của nghệ nhân Nguyễn Văn Chín (làng gốm Thanh Hà, TP Hội An) rất giản đơn. Gần bốn năm thử sức với tượng Phật bằng đất sét là chừng ấy thời gian cái tâm của người nghệ nhân được đặt vào từng sản phẩm của mình.

Nghệ nhân nặn tượng

Làng gốm Thanh Hà đã vang danh khắp chốn hàng trăm năm nay. Cái tài hoa, điệu nghệ của đôi tay bao lớp nghệ nhân ở vùng đất ven sông Thu Bồn đã cho ra biết bao mẻ gốm mang nhiều giá trị.

Con đường lát gạch trong không gian êm đềm dẫn vào một nóc nhà nhỏ với những xô đất sét đang dần thành hình các pho tượng, đồ vật. Đó là cơ sở gốm của nghệ nhân Nguyễn Văn Chín (63 tuổi) tại làng gốm Thanh Hà (phường Thanh Hà, TP Hội An). Ở đây, chỉ một mình nghệ nhân Nguyễn Văn Chín là người duy nhất biết làm tượng Phật và 12 con giáp bằng đất sét.

Ngồi chuẩn bị mớ đất sét cho mẻ gốm tiếp theo, đôi lúc người nghệ nhân đã quá lục tuần ngước lên nhìn ba pho tượng Phật đặt ngay ngắn cửa ra vào. Đó là niềm tự hào, tình yêu nghề đã thấm vào máu của chú Chín. Để rồi từ đôi bàn tay chai sần bao lớp đất cho ra hình dáng uy nghiêm, toát lên vẻ đẹp tâm linh của đức Phật.

Hồi ức lại những ngày bắt đầu nặn tượng Phật, chú Chín xúc động cho biết: “Qua quá trình mấy chục năm làm gốm Táo quân, nghĩa là gốm tín ngưỡng của tôi, tôi nghĩ nặn tượng Phật cũng đơn giản thôi. Khi đó tôi còn đi chở khách, qua bên làng mộc Kim Bồng, thấy gỗ người ta đục tượng Phật được. Rồi ra ngoài làng đá Non Nước, thấy đá người ta cũng đục được, nghĩ sao mà đất mình nặn không được. Đó cũng là động lực thúc đẩy tôi mày mò thử sức với tượng Phật làm từ đất sét”.

Song song đó, hiện nay chú Chín còn tự tay mày mò làm các tượng Phật, bộ 12 con giáp phục vụ cho ngày Tết hằng năm, mỗi năm nặn linh vật tương ứng năm đó. Đây là điểm mang dấu ấn riêng cho tên tuổi cơ sở gốm này.

Ông Nguyễn Văn Chín là người duy nhất biết làm tượng Phật bằng đất sét ở Hội An.

Đặt tâm vào từng công đoạn

Tò he, các vật dụng trong gia đình bằng đất nung ở làng gốm Thanh Hà đã rất quen thuộc với du khách trong nước lẫn quốc tế mỗi khi đến đây. Ấy vậy mà nghệ nhân Nguyễn Văn Chín đã làm thành công các pho tượng Phật cao quá đầu người, những sản phẩm mang dấu ấn riêng của ông, để lại ấn tượng đặc biệt trong lòng du khách.

Mọi công đoạn từ khâu nhào đất, thành hình cho pho tượng, nung khô đều bởi một tay chú Chín làm nên. Nhìn sự chịu khó, tỉ mỉ trong từng công đoạn, nhất là nung bảy ngày bảy đêm cho một mẻ gốm của người đàn ông đã ngoài sáu mươi này mới hiểu hết được giá trị văn hóa, tinh thần của con người ở làng quê xứ Quảng. Chú Chín cười hiền bảo: “Để tạo ra một pho tượng Phật hoàn chỉnh thì nó khó nhiều chớ. Khó tất cả các bước luôn. Từ khâu tạo hình, khâu chỉnh sửa khuôn mặt, mình phải làm cho ra nét hiền từ, nhân hậu của Phật... Nhưng điều quan trọng là mình coi cái tâm mình làm được hay không. Cần đặt chính cái tâm yêu nghề, cái tâm hướng về Phật vào đó thì mới có thể kiên trì mà làm được”.

Những giá trị văn hóa làng nghề ở làng gốm Thanh Hà vẫn còn tồn tại trong đời sống hiện nay. Tuy nhiên, lớp thế hệ cao niên trong làng đang cố gắng gìn giữ cái nghề hơn 400 tuổi này sẽ chỉ còn có thể tiếp tục thêm một thời gian ngắn. Sự kế thừa, phục dựng từ đôi tay thế hệ trẻ luôn là mong mỏi mà những nghệ nhân như chú Nguyễn Văn Chín trông mong. Giá trị truyền thống, giá trị nghệ thuật từ đôi bàn tay là điều rất khó có thể lấy lại được nếu chúng ta để nó vô tình bị lãng quên và mai một.