Chặng đường mới nhiều thách thức

AN LINH

Thứ hai, 13/01/2020 - 03:33 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của SHADI GHANIM

Hạ viện Anh ngày 9-1 vừa qua đã thông qua thỏa thuận của Thủ tướng Boris Johnson về việc đưa nước Anh rời Liên hiệp châu Âu (EU), còn gọi là Brexit, qua đó dọn đường để tiến trình này hoàn tất vào ngày 31-1 tới sau nhiều năm trì hoãn. Tuy nhiên, để bảo đảm quan hệ thương mại giữa EU và Anh “thuận buồm xuôi gió” thời “hậu ly hôn” thì cả hai bên vẫn còn nhiều việc phải làm.

Trước đó, ngày 20-12-2019, thỏa thuận Brexit mà chính phủ của Thủ tướng Johnson ký kết với EU hồi tháng 10 cùng năm đã được Hạ viện Anh khóa mới thông qua lần thứ nhất. Đây là bước đi đầu tiên hướng tới hiện thực hóa cam kết hoàn tất Brexit vào ngày 31-1-2020 mà ông Johnson đưa ra trong chiến dịch tranh cử. Trước khi chính thức có hiệu lực, thỏa thuận này sẽ phải trải qua ba bước nữa gồm thông qua tại Thượng viện Anh, được Hoàng gia Anh phê chuẩn và sau đó là được Nghị viện châu Âu (EP) thông qua. Sau khi chính thức rời EU, Anh sẽ bước vào giai đoạn đàm phán thỏa thuận thương mại với EU trong thời kỳ chuyển tiếp kéo dài 11 tháng tới cuối năm 2020.

Việc Hạ viện Anh phê chuẩn thỏa thuận Brexit đã chấm dứt một thời kỳ hỗn loạn đầy kịch tính về chính trị, với sự ra đi của hai chính phủ và khiến “xứ sở sương mù” bị chia rẽ. Phần lớn thời gian kể từ sau cuộc trưng cầu ý dân về Brexit vào năm 2016, các nhà lập pháp Anh đã không ngừng tranh cãi về cách thức, thời điểm hoặc thậm chí là câu hỏi liệu Anh có nên rời bỏ các đối tác thương mại gần gũi nhất với nước này sau gần 50 năm gắn bó hay không. Giờ đây, nước này đã có thể khởi động các cuộc đàm phán về một thỏa thuận thương mại với Brussels.

Mặc dù vậy, theo nhận định của giới phân tích, để quan hệ thương mại giữa EU và Anh ổn thỏa thời “hậu ly hôn” thì thời hạn 11 tháng ngắn ngủi của quá trình chuyển tiếp để hai bên đàm phán về các vấn đề phức tạp như thương mại, chính trị, an ninh… là không thể đủ. Trong cuộc gặp với Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen ngày 8-1, Thủ tướng Johnson đã gửi thông điệp rằng Chính phủ Anh có thể tìm kiếm thỏa thuận từng phần với EU trong giai đoạn hậu Brexit.

Trong khi đó, Trưởng đoàn đàm phán Brexit của EU, ông Michel Barnier nhận định việc đàm phán một thỏa thuận toàn diện về quan hệ tương lai Anh và EU sẽ mất nhiều thời gian hơn giai đoạn chuyển tiếp chỉ vỏn vẹn 11 tháng, vì vậy EU sẽ ưu tiên những vấn đề cấp bách. Theo quy định hiện tại, trong khoảng thời gian chuyển tiếp, Anh vẫn tiếp tục tuân thủ quy định của EU để bảo đảm giao thương không bị gián đoạn khi hai bên tiến hành đàm phán thỏa thuận thương mại. Ông Barnier cũng cho biết, với lịch trình đàm phán eo hẹp như vậy, EU sẽ phải đưa ra những ưu tiên đàm phán trong những tháng tới. Hai bên sẽ nỗ lực để tạo ra một mối quan hệ không chỉ giới hạn trong lĩnh vực thương mại mà còn trên mọi lĩnh vực, từ dịch vụ tới ngư nghiệp, hành động vì khí hậu, không gian vũ trụ, an ninh và quốc phòng... Theo ông, chương trình nghị sự dày đặc này sẽ phải được hai bên đàm phán trong thời gian dài hơn là một năm.

Bên cạnh đó, ông Barnier cho biết, Anh là một nước thành viên của EU đã tham gia 600 thỏa thuận quốc tế và các thỏa thuận này sẽ hết hạn vào cuối năm nay khi giai đoạn chuyển tiếp cho Brexit hết hạn, do đó “thời gian đàm phán là rất ngắn”. Ông Barnier đã nêu ra ba lĩnh vực mà ông muốn ưu tiên trong các cuộc đàm phán giữa EU với Anh. Thứ nhất, ưu tiên các cuộc đàm phán về việc tạo một cấu trúc để EU và Anh tiếp tục gặp mặt định kỳ, nhằm điều phối lợi ích chung trong các vấn đề khí hậu, hòa bình Trung Đông và nhiều hơn nữa. Thứ hai, EU và Anh sẽ hợp tác chặt chẽ về các vấn đề an ninh để chống khủng bố, tội phạm mạng, các mối đe dọa từ nước ngoài... Thứ ba, hai bên sẽ thảo luận để thống nhất một thỏa thuận thương mại sâu rộng, gồm cả việc đánh bắt cá, vốn yêu cầu Anh tuân thủ theo Luật Lao động của EU, tiêu chuẩn môi trường, thuế quan và trợ cấp nhà nước.

Như vậy, kể cả khi Brexit “cập bến” đúng thời hạn thì chặng đường sau đó “hứa hẹn” sẽ đặt ra nhiều thách thức với cả Anh và EU. Tuy nhiên, sức ép khủng khiếp như hồi năm ngoái sẽ không còn và việc giải quyết các khó khăn sẽ chỉ là vấn đề thời gian.