Mồi lửa chực chờ

BẮC SƠN

Thứ năm, 09/01/2020 - 06:27 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của DARIO CASTILLEJOS

Trong thông điệp đưa ra sau vụ chỉ huy lực lượng đặc nhiệm của Iran thiệt mạng trong vụ không kích của Mỹ tại Iraq, Tổng Thư ký LHQ cảnh báo: “Đừng bao giờ quên những nỗi đau khủng khiếp nhân loại phải gánh chịu do chiến tranh”. Vụ không kích đã đẩy tình trạng đối đầu giữa Mỹ và Iran vốn “căng như dây đàn”, nay bước sang ngã rẽ mới, với mồi lửa chực chờ bùng lên thành xung đột nguy hiểm.

Thiếu tướng Qassem Soleimani, Tư lệnh đơn vị Quds thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), là một trong năm người thiệt mạng khi máy bay không người lái của Mỹ không kích đoàn xe di chuyển gần sân bay Baghdad hôm 3-1. Tướng Soleimani là nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn và được xem như “chiến lược gia” hàng đầu của Iran, nên cũng dễ hiểu Iran giận dữ và phản ứng mạnh thế nào. Các cơ sở ngoại giao và căn cứ Mỹ tại Iraq đã hứng chịu rocket. Thỏa thuận hạt nhân lịch sử mà Iran ký kết với các cường quốc năm 2015, còn gọi là Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA), bị đe dọa khi Tehran tuyên bố rút lại các cam kết trong khuôn khổ thỏa thuận. Lá cờ đỏ truyền thống của người Hồi giáo dòng Shi’ite được kéo lên trên ngôi đền linh thiêng ở Iran dịp tưởng nhớ tướng Soleimani, như lời đe dọa trả thù, báo trước về hoạt động chống Mỹ quyết liệt, dai dẳng tại Iran và Trung Đông.

Thừa nhận chủ đích nhắm tới ông Soleimani, với cáo buộc vị tướng Iran đã thiết kế và chủ trì các kế hoạch tiến công khiến nhiều binh sĩ Mỹ chết, song Nhà trắng khẳng định vụ không kích là “hành động tự vệ” trong giới hạn pháp luật quốc tế và nhằm ngăn chặn, chứ không khơi mào chiến tranh với Iran. Dù vậy, Lầu năm góc cũng đã điều bổ sung hàng nghìn binh sĩ tới Trung Đông, cảnh báo công dân về an ninh ở khu vực. Tổng thống Donald Trump còn dọa sẽ tiến công 52 mục tiêu của Iran, nếu Tehran có hành động trả đũa vụ không kích ở Baghdad. Ở trong nước, dù biện hộ vụ không kích là vì mục tiêu an toàn cho người Mỹ và được phe Cộng hòa ủng hộ, Tổng thống Trump vẫn hứng chịu “búa rìu chỉ trích”. Hạ viện và các nghị sĩ Dân chủ thậm chí thúc đẩy cả dự luật nhằm giảm bớt quyền của tổng thống trong các “hành động quân sự” chống Iran.

Với Iraq, không chỉ lên án Mỹ xâm phạm chủ quyền quốc gia, hai ngày sau vụ không kích, QH nước này còn thông qua nghị quyết yêu cầu trục xuất các binh sĩ Mỹ. Thủ tướng Iraq yêu cầu phía Mỹ phối hợp thực thi quyết định của QH về rút các lực lượng nước ngoài. Động thái của QH Iraq được ví như cuộc “đảo chính chiến lược”, trực tiếp làm tổn hại lợi ích chiến lược của Mỹ tại Trung Đông. Mỹ đưa quân tới lật đổ chính quyền Saddam Hussein năm 2003, đến năm 2011 Mỹ rút đi, song tiếp tục đưa lực lượng trở lại vào năm 2014. Phải đưa toàn bộ khoảng 5.000 binh sĩ đồn trú tại Iraq hiện nay về nước đồng nghĩa Mỹ không còn công cụ để thực hiện các mục tiêu chống khủng bố ở cả Iraq và Syria. Bởi thế, cũng dễ hiểu khi Tổng thống Trump đòi Iraq hoàn trả các khoản “đầu tư quân sự” những năm qua, thậm chí dọa trừng phạt kinh tế nặng nề, nếu Baghdad quyết “cấm cửa” các hoạt động của liên quân quốc tế do Mỹ đứng đầu.

Là nguồn cơn làn sóng phẫn nộ từ các lực lượng ủng hộ Tehran, bước đi nguy hiểm vừa rồi không chỉ khiến Mỹ phấp phỏng trước nguy cơ bị trả đũa, mà còn gây bất an cho chính những đồng minh của Washington. Các nước tham gia liên quân quốc tế bận tâm nhiều hơn cho an ninh quốc gia và an toàn cho các căn cứ quân sự ở nước ngoài. Các cường quốc châu Âu chịu sức ép gia tăng từ nguy cơ JCPOA đổ vỡ thật sự. Nguy hiểm hơn, khu vực Trung Đông bị đẩy vào tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, trước “lá bài hạt nhân” của Tehran và sự sôi sục đáp trả Mỹ từ các “lực lượng ủy nhiệm” của Iran.

Thực tế, như “chơi dao có ngày đứt tay”, cả Mỹ và Iran đều hứng chịu rủi ro từ tình trạng đối đầu hiện nay, khi bất kỳ bước đi vượt “ranh giới đỏ” nào cũng có thể thổi bùng “mồi lửa” nguy hiểm. Thông điệp của Tổng Thư ký LHQ nêu rõ, căng thẳng địa chính trị đang ở mức cao nhất trong thế kỷ này; và các bên cần ngừng leo thang xung đột, kiềm chế tối đa và khôi phục đối thoại.