Khôi phục tranh nghệ thuật cổ Ấn Độ

VŨ ANH

Thứ sáu, 14/02/2020 - 04:00 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Tác phẩm John Wombwell hút thuốc Hookah trong triển lãm. Ảnh: THE GUARDIAN

Mới đây, một triển lãm tranh đặc biệt diễn ra tại phòng trưng bày The Wallace Collection ở Thủ đô London (Anh) đã giới thiệu 109 bức tranh về con người, động, thực vật và nhiều chủ đề khác của các họa sĩ cổ Ấn Độ. Với tiêu đề “Những bậc thầy bị lãng quên: Tranh nghệ thuật Ấn Độ của Công ty Đông Ấn”, triển lãm này đã góp phần khôi phục các giá trị văn hóa, nghệ thuật của Ấn Độ từng bị lãng quên trong nhiều năm.

Diễn ra từ ngày 4-12-2019 đến 19-4-2020, triển lãm lần đầu giới thiệu loạt tranh mầu nước tinh xảo, đầy ắp giá trị nghệ thuật lẫn lịch sử, văn hóa của Ấn Độ trong thế kỷ 18 - 19. Đề tài chủ đạo của những tác phẩm này là hình ảnh con người ở nhiều tầng lớp, tư liệu về động vật và thực vật hoang dã, các tòa nhà, nghi lễ tôn giáo... Qua đó, sự kiện này cũng vinh danh các họa sĩ cổ Ấn Độ từng bị lãng quên trong lịch sử như Shaikh Zainud-Din, Bhawani Das, Shaikh Mohammad Amir của Karriah, Sita Ram và Ghulam Ali Khan… đồng thời làm sáng tỏ thêm “khoảng trống” trong lịch sử hai nước Anh và Ấn Độ. Phản ánh vẻ đẹp của thế giới tự nhiên và hiện thực xã hội thời bấy giờ, những tác phẩm nghệ thuật rực rỡ mang đến góc nhìn hiếm có về sự hợp nhất văn hóa giữa phong cách nghệ thuật của Anh và Ấn Độ thời kỳ này. Đây cũng là nguồn tài liệu quý giá cho các nhà lịch sử, nhà thực vật học, nhà động vật học, nhân chủng học và kiến ​​trúc sư nghiên cứu.

Mặc dù đã hơn 200 năm tuổi, nhưng mầu sắc của nhiều tác phẩm vẫn hết sức sống động nhờ được vẽ trên loại giấy tốt nhất lúc bấy giờ được nhập khẩu từ châu Âu. Các bức tranh hòa trộn cả phong cách vẽ tranh lịch sử và tự nhiên của hội họa châu Âu, lẫn nghệ thuật truyền thống của thời kỳ đế chế Mogul. Trả lời phỏng vấn Indian Express (Ấn Độ), nhà sử học nổi tiếng người Scotland, ông William Dalrymple, Trưởng ban tổ chức triển lãm cho biết: “Đáng tiếc khi nhiều nghệ sĩ vĩ đại của Ấn Độ thời kỳ này lại không được nhiều người biết đến. Họ xứng đáng được tôn vinh như những danh họa lớn vì sở hữu tài năng nghệ thuật vượt trội. Góp phần đem lại sự công nhận của công chúng đối với những nghệ sĩ này là nhiệm vụ quan trọng nhất của triển lãm”.

TS Yuthika Sharma, giảng dạy và nghiên cứu tại khoa Nghệ thuật Ấn Độ và Nam Á của Đại học Edinburgh (Anh) cho rằng, các bức tranh của triển lãm còn tiết lộ rất nhiều thông tin giá trị về mối quan hệ qua lại mật thiết giữa con người của hai nền văn hóa Đông - Tây. Cụ thể như trong bức tranh “Chân dung John Wombwell hút thuốc hookah” (1790) vẽ nhân vật John Wombwell, một kế toán đến từ vùng Yorkshire (Anh) nhưng lại mặc trang phục Mogul ngồi trên một tấm thảm và hút thuốc truyền thống hookah của Ấn Độ.

Một thí dụ khác là bộ ba bức tranh về các cô gái nhảy múa ở Delhi lại mang đến góc nhìn mới về phụ nữ Ấn Độ đầu thế kỷ 19. Các bức tranh về phụ nữ Ấn Độ ở các tầng lớp khác nói chung rất hiếm, vì hầu hết là những bức chân dung được lý tưởng hóa của phụ nữ quý tộc. Theo TS Sharma, các cô gái trong bức tranh là những nhạc sĩ và vũ công, một phần không thể thiếu trong văn hóa, lịch sử Ấn Độ lúc bấy giờ. Họ là những người phụ nữ có tài năng và uyên bác, được tôn trọng trong giới hoàng gia, thậm chí là một phần của gia đình hoàng tộc. Bởi vậy, bộ ba tác phẩm được đánh giá là những “tài sản” nghệ thuật vô giá, mang đến cái nhìn khoáng đạt hiếm có về phụ nữ Ấn Độ.

Được thu thập từ các bộ sưu tập tư nhân và nhiều bảo tàng lớn bao gồm Bảo tàng Victoria và Albert (Anh), Bảo tàng Anh, Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan (Mỹ), các tác phẩm này đối với những nhà nghiên cứu sử học như ông William Dalrymple còn giống như dấu ấn cuối cùng của hội họa Ấn Độ với bề dày truyền thống 2.000 năm. “Chúng tôi kỳ vọng triển lãm này có thể là một bước khởi đầu cho những nghiên cứu quy mô lớn hơn nhằm tìm hiểu bối cảnh chính trị và những giá trị lịch sử, văn hóa - xã hội, sự giao thoa hai nước thời kỳ đó”, ông Xavier Bray, Giám đốc phòng trưng bày The Wallace Collection chia sẻ.