Nét văn hóa khó mai một của Nga

ĐẶNG THÙY

Thứ tư, 23/10/2019 - 03:21 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Nhiều người Nga yêu thích các món ăn nấu từ bếp truyền thống. Ảnh: CULTURE.RU

Người Nga có câu “Túp lều đỏ góc, bánh nướng đỏ lò”, được hiểu là một túp lều với ánh sáng ở các góc tượng trưng cho sự giàu có, thịnh vượng, cũng như lò nướng với bánh chín vàng biểu tượng cho no ấm, mùa màng bội thu. Từng là một phần không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày, bếp lò truyền thống ở Nga ngoài công dụng đun nấu, còn gắn bó với đời sống tinh thần của nhiều gia đình. Dù các sản phẩm công nghiệp đang lên ngôi, song người dân “xứ sở Bạch Dương” vẫn tin rằng bếp lò là một nét văn hóa khó có thể mai một.

Bếp Nga truyền thống đã xuất hiện cách đây hàng nghìn năm. Theo các chuyên gia, trước đây, bước đầu tiên để dựng một mái ấm là xác định nơi đặt bếp, rồi mới bố trí các phần còn lại. Lò nướng bằng đất sét có mái vòm được xây dựng từ thế kỷ 10, 11. Cho đến thế kỷ 18, bếp lò Nga mới định hình trở thành một truyền thống và trở nên quen thuộc đến nay.

Người Nga quan niệm rằng, bếp phải lớn và các hoạt động chính của gia đình sẽ diễn ra quanh nó. Bếp không chỉ để nấu ăn mà còn giúp sưởi ấm, với tường bếp dày từ 25 - 40 cm, giúp giữ nhiệt tốt cho cả căn phòng lớn. Một ưu điểm của bếp là sự phân bổ nhiệt đồng đều và ngay cả những ngày lạnh giá nhất, nó cũng có thể giữ ấm cho cả gia đình.

Không chỉ vậy, bếp lò còn giúp dân làng dự đoán những thay đổi trong thời tiết. Qua kinh nghiệm, nếu gỗ trong bếp cháy với tiếng nổ lách tách, trời sẽ có sương giá; còn nếu củi cháy “ồn ào” hơn, nghĩa là bão tuyết đang đến. Nếu cháy một cách “uể oải”, nghĩa là băng sắp tan; còn củi cháy tốt và khói từ ống khói bốc lên thì một ngày nắng đang đến. Người Nga còn dùng bếp lò để chữa bệnh. Thời xa xưa, người ta tin rằng hơi nóng từ bếp lò tỏa ra có thể chữa lành bệnh tật, nhất là các bệnh ở trẻ em. Tro bếp từng là một thành phần bắt buộc trong thuốc mỡ, hay các vị thuốc dân gian của Nga.

Gắn bó với đời sống của người dân, bếp lò giúp các bà nội trợ nấu nướng mọi thứ và lo cho bữa ăn của gia đình. Người dân cũng dùng bếp để sấy nấm, quả mọng và cá nhỏ. Bếp truyền thống mang lại hương vị riêng và bản sắc cho các món ăn Nga, trong khi một số loại bếp hiện đại khó có thể làm được điều đó.

Hàng trăm nhà hàng ở Thủ đô Moscow đang nướng bánh với các lò nướng chạy bằng điện, nhưng một điều đặc biệt là các nhà hàng với lò nướng truyền thống lại tạo được nhiều ấn tượng với thực khách. Maxim Syrnikov, nhà nghiên cứu về ẩm thực Nga đang có một số dự án khôi phục các công thức nấu ăn truyền thống, là tác giả của hàng loạt thực đơn từ lò nướng ở Nga nhấn mạnh, không nên khẳng định một cách cực đoan rằng văn hóa ẩm thực Nga sẽ không còn là chính nó nếu thiếu bếp lò. Đơn giản là vì có nhiều món không cần dùng tới bếp, như súp nguội, hay các thức uống. Song, một số món ăn, nếu không được đun nấu trên bếp truyền thống thì thật sự là thiếu sót, như sữa nướng, cháo ngũ cốc hay thịt hầm. Nấu bằng củi cho ra một sản phẩm khác biệt so nấu trên bếp điện. Với bếp lò truyền thống, các nhà hàng có thể làm phong phú hơn thực đơn của mình, với điểm nhấn là ẩm thực Nga. Maxim Syrnikov cho biết: “Có thể thế hệ của các con tôi sẽ vẫn được chứng kiến ​​việc bếp lò truyền thống được coi là chuẩn mực, không chỉ trong các nhà hàng, mà còn trong cuộc sống hằng ngày”.

Nhiều nhà hàng ở Nga đang có xu hướng thiết kế lại gian bếp của mình với bếp lò truyền thống. Yevgeniy Alfan, bếp trưởng tại nhà hàng có tiếng ở Nga cho biết, cơ sở đang hoạt động với ba bếp lò, dù được xây dựng với những thiết kế biến thể song vẫn giữ những nét truyền thống. “Nhìn bề ngoài, chúng trông giống một lò lớn với ba buồng đốt. Nhưng trên thực tế, đây là ba lò hoàn toàn độc lập, với các ống khói khác nhau. Khoảng 80% các món ăn trong thực đơn được xử lý trong lò nướng. Chúng có hương vị đặc biệt, không giống như khi được nấu trên bếp điện hay các loại bếp khác”, Yevgeniy Alfan cho hay.