Trọng trách của tân Thủ tướng Phần Lan

VŨ ANH

Thứ năm, 06/06/2019 - 05:30 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Ảnh: NEWS NOW FINLAND

Ngày 3-6 vừa qua, ông Antti Rinne (trong ảnh), lãnh đạo đảng Dân chủ Xã hội (SDP), chính khách cánh tả đầu tiên trong 20 năm qua tại Phần Lan đã trở thành Thủ tướng mới của nước này. Ông Rinne đã công bố kế hoạch tăng mạnh chi tiêu công vào trợ cấp xã hội và cơ sở hạ tầng nhằm khôi phục niềm tin của cử tri, vốn bất mãn với những chính sách “thắt lưng buộc bụng” của người tiền nhiệm.

Phần Lan là một trong những quốc gia phát triển có hệ thống phúc lợi xã hội hào phóng nhưng cũng tốn kém ngân sách nhất thế giới. Nước này cung cấp miễn phí dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn dân, hỗ trợ cao đối với người thất nghiệp, người khuyết tật và trợ cấp chăm sóc trẻ em. Giáo dục Phần Lan không chỉ tốt hàng đầu thế giới mà còn miễn phí hoàn toàn ở các cấp học. Tuy nhiên, ông Olli Kärkkäinen, nhà kinh tế học làm việc tại Ngân hàng Nordea (Đan Mạch) cho rằng mô hình này cũng bộc lộ những bất cập và đến lúc cần sự thay đổi.

Điểm yếu đầu tiên đến từ sự già hóa dân số. Tại Phần Lan, ngày càng có nhiều người cao tuổi nhưng số người ở độ tuổi lao động lại giảm đi. Kết quả là mô hình phúc lợi xã hội nói trên bắt đầu trở nên thiếu bền vững do nguồn thu từ thuế giảm, trong khi gánh nặng lương hưu và chi phí chăm sóc sức khỏe ngày càng lớn. Bên cạnh đó, sự suy yếu của hãng sản xuất điện thoại lớn nhất Phần Lan là Nokia đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng việc làm và xuất khẩu. Chi phí thuê lao động tại Phần Lan rất cao khiến nước này mất đi lợi thế cạnh tranh so nhiều quốc gia khác ở Liên hiệp châu Âu (EU). Những yếu tố quan trọng kể trên khiến tỷ lệ thất nghiệp của Phần Lan lên tới hơn 8%, kéo theo đó là tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm chạp, nợ công cao.

Trong bối cảnh đó, cựu Thủ tướng Juha Sipilä đã thực hiện chính sách “thắt lưng buộc bụng”, cắt giảm khoảng 4,5 tỷ USD chi tiêu công và phúc lợi xã hội nhằm giải quyết nợ công. Mặc dù những chính sách này đã giúp Phần Lan giảm được một phần nợ công, nhưng lại thất bại trong cải cách y tế và phúc lợi xã hội, ảnh hưởng nghiêm trọng quyền lợi người hưu trí, sinh viên và người thất nghiệp. Đây là nguyên nhân chính khiến cử tri gia tăng bất mãn đối với chính phủ, buộc ông Sipilä phải từ chức vào tháng 3 vừa qua.

Trong cuộc tổng tuyển cử ngày 14-4 vừa qua, lãnh đạo SDP Antti Rinne (56 tuổi) đã thành lập một liên minh gồm năm đảng trung tả và giành thắng lợi trước đảng Finns cực hữu, qua đó trở thành Thủ tướng mới của quốc gia này. Phát biểu ý kiến tại một sự kiện mới đây ở Thủ đô Helsinki, Thủ tướng đắc cử Rinne khẳng định từ nay tới năm 2023, chính phủ sẽ tăng thêm 1,37 tỷ USD mỗi năm cho chi tiêu công và chi thêm 3,36 tỷ USD cho các lĩnh vực đầu tư quan trọng trong bốn năm tới.

Nguồn thu cho chính sách mới trước tiên đến từ việc tăng thuế, giúp ngân sách tăng thêm 815 triệu USD, chủ yếu là thuế môi trường và thuế nhiên liệu hóa thạch. Sau đó, chính phủ sẽ tiến hành thanh lý tài sản nhà nước để thu thêm khoảng 2,8 tỷ USD. Ngoài ra, Thủ tướng Rinne còn nhấn mạnh trọng tâm tăng tỷ lệ việc làm từ 72,4% lên 75% trong thời gian tới. Để thực hiện mục tiêu này, chính phủ dự định sẽ miễn thuế giá trị gia tăng cho doanh nghiệp nhỏ và giảm bớt gánh nặng hành chính.

Theo dữ liệu của Tổ chức Hợp tác & Phát triển Kinh tế (OECD), Phần Lan là một trong những nước có thuế thu nhập cao ở châu Âu. Tuy nhiên, có tới 79% số cử tri Phần Lan tỏ ra hài lòng với mức thuế hiện tại. Do đó, tạo thêm công ăn việc làm là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm nguồn thu cho chi tiêu công và phúc lợi xã hội.

Cùng với những giải pháp ổn định kinh tế, Chính phủ của Thủ tướng Rinne còn cam kết cải cách hệ thống phúc lợi, bắt đầu bằng việc tăng hơn 110 USD cho những người đang nhận lương hưu 1.656 USD/tháng, giúp hơn 55.000 người già tại Phần Lan ổn định cuộc sống. Bên cạnh đó, chính phủ sẽ tăng cường đầu tư vào giáo dục, như tiếp tục miễn phí cho tất cả các cấp học và mở rộng thêm trường dạy nghề. Những cơ sở hạ tầng trọng yếu cũng sẽ được chính phủ nâng cấp, cụ thể như mạng lưới đường sắt trên toàn quốc.