Tạo động lực từ thị trường trong nước

QUỐC BÌNH

Thứ sáu, 10/04/2020 - 05:22 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Doanh nghiệp cần tận dụng EVFTA để đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường EU. Ảnh: LAM ANH

Với nền kinh tế có độ mở lớn và liên kết chặt chẽ về thương mại, đầu tư, du lịch, lao động… cùng thế giới, Việt Nam đang bị ảnh hưởng toàn diện khi cùng lúc chịu tác động tiêu cực cả từ phía cung và cầu, tác động đến cả thị trường đầu ra và thị trường đầu vào chủ lực, cả sản xuất và tiêu dùng. Mục tiêu tăng trưởng kinh tế cả năm 2020 ở mức 6,8% đang trở nên hết sức khó khăn.

Tốc độ tăng trưởng GDP quý I-2020 chỉ đạt 3,82%, thấp nhất trong giai đoạn 2016 - 2020, chỉ bằng khoảng một nửa so cùng kỳ năm 2018 (7,45%) và năm 2019 (6,82%). Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT), đạt được mục tiêu tăng trưởng cả năm khoảng 6,8% là nhiệm vụ hết sức khó khăn. Theo đó, dịch Covid-19 phải được kiểm soát và khống chế ngay trong quý II, đồng thời các quý III và IV phải đạt được mức tăng trưởng vượt trội so yêu cầu Nghị quyết 01 của Chính phủ đã đặt ra. Để làm được như vậy, dịch tả lợn châu Phi phải được khống chế hoàn toàn, tái đàn thành công, các ngành sản xuất chủ lực như công nghiệp chế biến - chế tạo đạt sản lượng vượt trội… Đây là nhiệm vụ khó khả thi trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp hiện nay.

TS Nguyễn Đức Kiên, Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng nhận định, kinh tế Việt Nam chịu ảnh hưởng lớn do độ mở của nền kinh tế lớn. Tác động của dịch lên kinh tế ảnh hưởng đến cả tổng cung và tổng cầu do nguồn cung vật liệu, máy móc để sản xuất phục vụ xuất khẩu (XK) và thị trường bán ra đều suy giảm. Dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong năm 2020 sẽ khó chạm tới 6% mà chỉ quanh mức 5,5%. Đây là phương án tốt nhất mà chúng ta có thể hy vọng. Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần tiếp tục giữ ổn định kinh tế vĩ mô. Bên cạnh đó, trong bối cảnh chuỗi cung ứng giá trị toàn cầu bị phá vỡ, cần phải tập trung ưu tiên thị trường trong nước.

Nhiều tổ chức, chuyên gia kinh tế cũng nhận định, trong bối cảnh dư địa chính sách tài khóa, tiền tệ khá hạn hẹp, việc đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công (ĐTC) là giải pháp ưu tiên và có tính khả thi nhất để hỗ trợ nền kinh tế. Vì vậy, trước mắt tập trung giải ngân hết số lượng vốn ĐTC mà Chính phủ đã chuẩn bị cho năm 2020 (khoảng 670 nghìn tỷ đồng) bằng các biện pháp đặc thù trong hoàn cảnh đặc thù. Cùng với đó, các gói chính sách đối phó khủng hoảng cần hướng tới mục tiêu chung là tạo tính thanh khoản cho nền kinh tế, giữ cho DN, ngành hàng, các hộ kinh doanh… không bị phá sản và có thể phục hồi nhanh khi dịch bệnh đi qua. Cần bảo đảm ba nguyên tắc của gói hỗ trợ trong bối cảnh hiện nay là: đúng lúc, đúng đối tượng, không kéo dài.

Tổng cục trưởng Thống kê Nguyễn Bích Lâm phân tích, sở dĩ thúc đẩy ĐTC được kỳ vọng là giải pháp hàng đầu để thúc đẩy tăng trưởng bởi giải ngân được vốn ĐTC sẽ tạo ra rất nhiều động lực theo sau. Theo tính toán của Tổng cục Thống kê, giải ngân thêm 1% vốn ĐTC sẽ làm cho GDP tăng thêm 0,06 điểm %. Bởi lẽ cùng với vốn ĐTC, sẽ kéo theo vốn đầu tư ngoài nhà nước và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) giải ngân tiếp. Các năm vừa qua chúng ta chỉ giải ngân được 92 - 93% vốn ĐTC theo kế hoạch, cho thấy tăng trưởng còn dưới tiềm năng. Năm nay, Thủ tướng sẽ có nhiều giải pháp mạnh mẽ để tháo gỡ thể chế giải ngân vốn ĐTC và hóa giải nút thắt này.

Theo đại diện Tổng cục Thống kê, một nhóm động lực khác có thể triển khai ngay trong quý II và các quý tiếp theo, đó là đẩy mạnh việc thay đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi. Đặc biệt, tập trung vào chăn nuôi lợn để quý III và IV tăng 30 - 35%. Nếu được như vậy sẽ làm GDP tăng khá mạnh. Bởi hiện nay chăn nuôi lợn chiếm 52% trong tổng chăn nuôi. Và ngành chăn nuôi chiếm khoảng 11% toàn bộ khu vực nông - lâm nghiệp và thủy sản. Ngoài ra, trong năm nay, một giải pháp khác cần tính đến là tận dụng hiệu lực của Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên hiệp châu Âu (EVFTA) để đẩy mạnh XK vào thị trường Liên hiệp châu Âu (EU), với mức tăng trưởng có thể lên tới 20%. Với EVFTA, khu vực nông - lâm - thủy sản hưởng lợi nhiều nhất, đặc biệt là thủy sản. Vì vậy, thời gian tới cần chú trọng vấn đề sản xuất, nuôi trồng, khai thác, chế biến, cùng với các vấn đề tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc… để có thể XK sang thị trường EU.

Về lâu dài, cần tiếp tục thực hiện giải pháp nâng cao năng suất lao động. Đây luôn là giải pháp trong mọi giai đoạn để chúng ta nâng cao được năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Trong đó tập trung vào các nhóm cơ cấu lại kinh tế, cơ cấu lại lao động, ứng dụng khoa học - công nghệ trong sản xuất, kinh doanh, đổi mới quản lý nhà nước, quản trị DN. Bên cạnh đó, việc ứng dụng khoa học - công nghệ vào quản lý nhà nước, điều hành DN… cũng sẽ nâng cao năng suất lao động của cả nền kinh tế. Dịch Covid-19 đang làm thay đổi quan điểm phát triển, cơ cấu kinh tế, cách tiếp cận kinh tế của tất cả các nước trên thế giới cũng như Việt Nam. Trong tương lai, một động lực khác là phát triển đô thị sẽ dẫn tới một loạt thay đổi cơ cấu lao động, chuyển dịch lao động từ nông thôn ra thành thị, khiến nhu cầu trong nước tăng lên. Hiện nay rất nhiều nền kinh tế cũng đang quay vào phục vụ nhu cầu trong nước thay vì XK. Thị trường Việt Nam với khoảng gần 100 triệu dân, mà ổn định và được tăng cường sẽ là yếu tố rất tốt cho tăng trưởng.