Kỷ niệm 74 năm cách mạng tháng tám và quốc khánh 2-9, 50 năm thực hiện di chúc của chủ tịch hồ chí minh (1969 - 2019)

Vì một Việt Nam thịnh vượng

THU THỦY, ĐẶNG THÀNH

Thứ tư, 04/09/2019 - 11:13 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp phát triển bền vững. Ảnh: HẢI NAM

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu diễn ra ngày càng gay gắt, với nội lực hiện tại, cải cách thể chế kinh tế là con đường và cũng là giải pháp quan trọng giúp Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia thịnh vượng vào năm 2035. Để đạt được mục tiêu này, Việt Nam cần phải quyết liệt hơn trong hành động, với tư duy mới, tầm nhìn mới tốt hơn nhằm tranh thủ được các cơ hội mới, đưa đất nước phát triển mạnh mẽ hơn. Với mục tiêu của phát triển là không ai bị bỏ lại phía sau, tất cả phải cùng nhau chia sẻ khát vọng, ước mơ về một Việt Nam thịnh vượng, hạnh phúc cho toàn dân.

Coi trọng khởi nghiệp và sáng tạo

Năm 2035, Việt Nam phấn đấu đạt mức thu nhập bình quân đầu người khoảng 10.000 USD. Tuy nhiên, năm 2018, thu nhập bình quân đầu người của nước ta mới đạt 2.587 USD, tăng 198 USD so năm 2017. Tốc độ tăng này vẫn đang quá chậm, bởi các nước chung quanh chúng ta đều đã đạt thu nhập bình quân đầu người từ 6.000 đến 7.000 USD, thậm chí hơn 10.000 USD/năm. Vì vậy, để đạt được mục tiêu, theo Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, Việt Nam cần phải quyết liệt hơn trong hành động, với tư duy mới, tầm nhìn mới tốt hơn để tranh thủ được các cơ hội mới, đưa đất nước phát triển mạnh mẽ hơn. Trong đó, con người phải là trọng tâm của quá trình phát triển. Mục tiêu của phát triển là không ai bị bỏ lại phía sau. Tất cả phải cùng nhau chia sẻ khát vọng, ước mơ về một Việt Nam thịnh vượng, hạnh phúc cho toàn dân.

Nhưng dưới góc nhìn của một chuyên gia kinh tế, ông Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư (CIEM) cho rằng, thịnh vượng phải được hiểu ở cả nghĩa hẹp và nghĩa rộng. Điều này có nghĩa rằng, thịnh vượng không chỉ là thu nhập được đo đếm bằng con số USD đơn thuần mà còn phải gắn với hàng loạt các yếu tố để tạo nên sự thịnh vượng cho quốc gia như sức sống, sức sáng tạo… Muốn vậy thì phải có một xã hội cạnh tranh, công khai, minh bạch để tạo tiền đề, động lực cho một xã hội thịnh vượng. Quốc gia thịnh vượng phải là quốc gia có nền kinh tế với cơ cấu kinh tế về chất lượng, hướng tới công nghệ cao, dựa trên nội lực từ chính doanh nghiệp (DN) trong nước.

Việt Nam đang ngày càng phát triển, tiến xa hơn nhiều so quá khứ nhưng quy mô nền kinh tế vẫn còn nhỏ, chất lượng tăng trưởng, hiệu quả cạnh tranh kinh tế chưa cao, năng suất lao động vẫn còn khoảng cách quá xa so các nước khu vực. Để đi trên con đường thịnh vượng, theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, động lực phải đến từ cải cách thể chế (CCTC). Bởi thể chế có vai trò quan trọng nhất, có tính chất quyết định. Chúng ta phải coi đổi mới, sáng tạo vừa là động lực và là mục tiêu. Bởi cũng chỉ bằng chính những nỗ lực đổi mới, sáng tạo không ngừng mới có thể giúp Việt Nam bứt phá, phát triển nhanh và bền vững.

Viện trưởng CIEM Nguyễn Đình Cung nhận định, CCTC còn phải gắn với khu vực kinh tế tư nhân, bởi đây chính là một trong những trụ cột đưa Việt Nam tới con đường thịnh vượng. Vì vậy, bây giờ phải là lúc tư duy lại về lực lượng DN và cả hệ thống cơ chế, chính sách để ủng hộ DN tư nhân trong nước. Phải tìm ra những DN lớn đóng vai trò trụ cột, dẫn dắt nền kinh tế. Bên cạnh đó, nỗ lực chính thức hóa khu vực hộ gia đình kinh doanh, đưa họ làm ăn bài bản, chuyên nghiệp hơn như DN. Một hướng nữa là phải làm sao để số DN có vốn nhiều, lao động nhiều, quy mô lớn phải thật sự lớn, có năng lực đổi mới sáng tạo, trở thành DN tiên phong, dẫn dắt. Để có được đội ngũ DN này, phải khuyến khích đầu tư cho công nghệ, phải thật sự coi trọng khởi nghiệp và sáng tạo.

Hàng Việt Nam ngày càng được ưa chuộng trên thị trường. Ảnh: ANH HẢI

Cải cách thể chế là điều kiện tiên quyết

Tại phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật diễn ra đầu tháng 8-2019, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã nhấn mạnh: Chúng ta phải xây dựng, hoàn thiện pháp luật trên tinh thần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tạo môi trường thông thoáng, mục tiêu quan trọng là huy động các nguồn lực xã hội cho phát triển đất nước. Chính phủ dành nhiều thời gian cho công tác xây dựng thể chế pháp luật, các bộ trưởng phải tập trung cho công tác này, coi đây là nền tảng quan trọng cho chỉ đạo điều hành. Nâng cao trách nhiệm, chất lượng văn bản, phân công hợp lý hơn, phối hợp chặt chẽ hơn trong quá trình soạn thảo, thẩm định, kiểm tra, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật, tránh tình trạng “giữa đường đổi vai”.

Theo ông Nguyễn Đình Cung, CCTC kinh tế là việc thiết lập, bổ sung và thay đổi hệ thống các quy tắc, luật lệ, trước hết là các quy tắc, luật lệ chính thức để thực hiện các cải cách kinh tế, thúc đẩy quá trình chuyển đổi kinh tế nước ta sang kinh tế thị trường đầy đủ và hiện đại. CCTC kinh tế là điều kiện tiên quyết. Nhưng đổi mới thể chế không phải là con đường dễ đi. Bên cạnh đó, đột phá về thể chế là những thay đổi đủ lớn, đủ nhanh, đủ mạnh, tháo bỏ được các nút thắt thể chế, tạo ra bước tiến nhảy vọt của quá trình chuyển đổi sang kinh tế thị trường đầy đủ và hiện đại. Trong thời gian qua, dù chúng ta đã có một số CCTC, nhưng chưa có thay đổi hay cải cách mang tính đột phá về thể chế. Do đó, sắp tới đây, đột phá thể chế chắc chắn vẫn sẽ tiếp tục là đột phá chiến lược hàng đầu.

Một trong những đề xuất quan trọng mà ông Nguyễn Đình Cung đưa ra là phải phá bỏ những rào cản, trở ngại đang kìm hãm sức sáng tạo của DN Việt Nam. Ở các nước phát triển, người ta đánh giá cao và khuyến khích startup (khởi nghiệp), các ý tưởng. Bởi vậy các bạn trẻ cứ làm. Chỉ có bằng cách này, Việt Nam mới nhanh bắt kịp thế giới.

Theo ông Cung, Nghị quyết của Đảng từ lâu đã nói, phải xây dựng thị trường các nhân tố sản xuất, đặc biệt là thị trường đất đai. Vì thế, nếu chỉ loay hoay bỏ mấy điều kiện kinh doanh, cải cách hành chính thì không thể mở rộng được quy mô thị trường, không thể thay đổi cơ chế phân bổ nguồn lực để tạo ra động lực tăng trưởng, thúc đẩy nền kinh tế bứt phá. Vì vậy, đây là những trở ngại phải được tháo gỡ để nền kinh tế tiếp tục tăng tốc trong tương lai.

Nỗ lực hoàn thiện thể chế kinh tế

Hồi đầu năm nay, khi trò chuyện với DN Pháp, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cũng đã khẳng định: “Quốc hội Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về kinh tế, phù hợp thông lệ quốc tế, tiến trình hội nhập quốc tế, tiến trình hội nhập mà Việt Nam cam kết trong các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã ký kết, qua đó bảo đảm tính minh bạch, công khai, không phân biệt đối xử giữa nhà đầu tư trong và ngoài nước”.

Việc cả người đứng đầu cơ quan hành pháp và người đứng đầu cơ quan lập pháp đều khẳng định như vậy cho thấy, Việt Nam đang rất coi trọng và đẩy mạnh thực hiện mục tiêu hoàn thiện thể chế pháp luật để xây dựng một nền kinh tế có tính cạnh tranh cao. Thực tế, sau hơn 30 năm đổi mới Việt Nam đã hình thành một hệ thống pháp luật kinh tế tương đối đầy đủ, để điều chỉnh các vấn đề phát sinh do thực tiễn hoạt động của nền kinh tế đặt ra, như ghi nhận đầy đủ các loại chủ thể tham gia quan hệ thị trường, điều chỉnh các quan hệ phát sinh trên cơ sở bình đẳng, tự nguyện và tự chịu trách nhiệm…

Tuy nhiên, theo PGS, TS Nguyễn Đức Minh, Viện Nhà nước và Pháp luật, hiện nay chất lượng hệ thống chính sách và pháp luật kinh tế chưa thật sự đáp ứng được yêu cầu hoạt động của Nhà nước pháp quyền. Kết quả cải cách hệ thống pháp luật, cải cách hành chính và cải cách tư pháp chưa đồng bộ và chưa theo kịp yêu cầu phát triển kinh tế thị trường. Sự hiểu biết và ý thức pháp luật của các DN, nhất là pháp luật về cạnh tranh, bảo vệ người tiêu dùng, hội nhập quốc tế còn thấp. Tính cụ thể, minh bạch, tính thống nhất của hệ thống pháp luật về kinh tế ở Việt Nam chưa cao. Môi trường pháp luật kinh tế ở Việt Nam hiện vẫn còn là hệ thống chồng chéo, thiếu đồng bộ của nhiều văn bản quy phạm pháp luật. Từ đó, dẫn tới sự thiếu minh bạch trong hệ thống văn bản pháp luật.

Góp ý về việc hoàn thiện pháp luật kinh tế, theo PGS, TS Nguyễn Đức Minh: Chúng ta cần quán triệt nguyên tắc luật càng cụ thể càng tốt để trên cơ sở đó, giảm dần và tiến tới xóa bỏ việc ban hành các văn bản dưới luật, khắc phục tình trạng cồng kềnh, không đồng bộ, tính khó tiếp cận của hệ thống pháp luật kinh tế. Đặc biệt là phải xây dựng pháp luật kinh tế theo hướng tất cả những gì cản trở quyền tự do kinh doanh, tự do sở hữu, cản trở cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng giữa các chủ thể kinh doanh được loại bỏ càng sớm càng tốt. Khi động lực được tạo ra từ những cuộc cải cách vừa qua không còn đủ mạnh để thúc đẩy phát triển thì cần tạo ra những động lực mới, trong đó có đổi mới thể chế. Đó là phải CCTC pháp lý đáp ứng yêu cầu về nâng cao năng lực cạnh tranh và quản trị quốc gia. Tạo nền tảng pháp lý để đáp ứng cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia và ứng phó những tác động tiêu cực của quá trình hội nhập quốc tế. Đó là con đường hướng tới khát vọng xây dựng một đất nước Việt Nam thịnh vượng.