Sắp xếp lại các công ty nông, lâm nghiệp yếu kém

QUỐC BÌNH

Thứ tư, 28/08/2019 - 03:22 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Tổng công ty Cao-su Việt Nam, mặc dù mới bán ít vốn Nhà nước, nhưng chuyển đổi thành công ty niêm yết.

Thực hiện quyết định của Thủ tướng Chính phủ, cả nước đã có 160 công ty nông, lâm nghiệp (CTNLN) hoàn thành sắp xếp, chuyển sang hoạt động theo mô hình mới (chiếm 62,5%). Bước đầu, đã có một số CTNLN phát triển được sản xuất và đạt hiệu quả kinh doanh. Tuy nhiên, để hoàn thành việc sắp xếp, chuyển đổi các CTNLN vào năm 2020 như kế hoạch thì cần nghiên cứu thêm cả hình thức phá sản đối với các CTNLN chờ giải thể.

Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) đã tổ chức tọa đàm về mô hình sắp xếp, đổi mới và phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động của CTNLN. Đây là một bước chuẩn bị quan trọng để Chính phủ sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết 30-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị định số 118/2014/NĐ-CP về sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động của CTNLN trong tháng 10-2019.

Tọa đàm đánh giá việc sắp xếp và phát triển các CTNLN trong danh mục 256 doanh nghiệp (DN) mà Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt theo bốn hình thức: Tiếp tục duy trì, củng cố, phát triển DN 100% vốn Nhà nước ở vùng biên giới, khó khăn gắn với bảo đảm quốc phòng - an ninh; cổ phần hóa (CPH); thành lập công ty TNHH 2 thành viên trở lên nhằm gắn kết phát triển vùng nguyên liệu của DN và của người dân trong vùng với phát triển công nghiệp chế biến và thị trường; giải thể các CTNLN.

Đến nay, thực hiện quyết định của Thủ tướng Chính phủ, cả nước đã có 160 CTNLN hoàn thành sắp xếp, chuyển sang hoạt động theo mô hình mới (chiếm 62,5%). Dự kiến năm nay có 69 CTNLN sẽ hoàn thành sắp xếp, chuyển sang hoạt động theo các mô hình mới. Theo báo cáo của các địa phương, đến ngày 30-6-2019, còn 27 CTNLN chưa thực hiện sắp xếp, chiếm 10,54% tổng số DN phải sắp xếp theo phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ. Bước đầu đã có một số DN phát triển được sản xuất và hiệu quả kinh doanh.

Thí dụ, Tổng công ty (TCT) Lâm nghiệp Việt Nam, trước khi sắp xếp có vốn chủ sở hữu là 2.306 tỷ đồng thì nay tăng 190% lên 4.387 tỷ đồng, lợi nhuận tăng từ 164 tỷ đồng lên 834 tỷ đồng. TCT Cao-su Việt Nam, mặc dù mới bán ít vốn Nhà nước, nhưng chuyển đổi thành công ty niêm yết. Vốn chủ sở hữu tăng từ 18.915 tỷ đồng lên 21.851 tỷ đồng sau bốn năm thực hiện sắp xếp. Doanh thu tăng từ 15.537 lên 22.686 tỷ đồng, lợi nhuận tăng từ 3.696 lên 3.800 tỷ đồng. Đặc biệt, Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Yên Thế Bắc Giang đang mở ra hướng hoạt động hiệu quả khi chuyển thành công ty TNHH 2 thành viên với thành viên thứ 2 góp vốn triển khai nhà máy chế biến là một dự án độc lập.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng NN&PTNT Hà Công Tuấn, mô hình nào cũng có ưu thế và hạn chế nhất định. Đơn cử khi sắp xếp, chuyển thành DN cổ phần (CP) thì Nhà nước vẫn nắm giữ CP chi phối, nên khó thu hút vốn đầu tư của tư nhân. Nếu Nhà nước không nắm giữ CP chi phối thì khó thực hiện công tác bảo vệ rừng và gắn kết hài hòa giữa tổ chức sản xuất và ổn định hộ gia đình nhận khoán đất. Không chỉ vậy, DN thực hiện chuyển đổi ít vốn cũng khó thực hiện.

Như ở Yên Bái, Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Đức Duy bày tỏ, trong bốn CTNLN của tỉnh thì DN có vốn cao nhất là 5,3 tỷ đồng, không có đủ nguồn lực tài chính để đầu tư chế biến được. Đất rừng thì chỉ quản lý được 70%, còn lại vẫn giáp ranh, nên hay xảy ra tranh chấp. Giờ bán CP cho cán bộ, nhân viên theo quy định thì còn hơn một tỷ đồng vốn Nhà nước, như vậy không mở rộng sản xuất, kinh doanh được và cũng không kêu gọi được nhà đầu tư chiến lược khi vốn Nhà nước dưới 51%.

Đối với mô hình công ty TNHH 2 thành viên thì các địa phương cho biết chưa có hướng dẫn về lựa chọn đối tác, xác định giá trị tài sản, cam kết ràng buộc trách nhiệm cổ đông góp vốn... nên còn thiếu chặt chẽ. Bên cạnh đó, còn nhiều khó khăn về đo đạc, bàn giao đất về địa phương, xử lý tài chính, tài sản trên đất, xử lý đất tranh chấp… cũng đang cản trở việc chuyển đổi mô hình hoạt động và phát triển hoạt động của các CTNLN.

Trao đổi ý kiến tại tọa đàm, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cho biết, để hoàn thành sắp xếp, chuyển đổi các CTNLN vào năm 2020 theo Nghị quyết của Bộ Chính trị và Chính phủ thì cần nghiên cứu thêm cả hình thức phá sản đối với các DN chờ giải thể như đề nghị của một số địa phương. Tỷ lệ công ty giải thể thấp do tắc nghẽn các thủ tục và xử lý trách nhiệm tài chính thì nên để cho phá sản theo thông lệ thị trường. Chúng ta cần đánh giá lại việc tại sao không cho các nông, lâm trường phá sản. Nếu không phá sản mà chỉ giải thể, thì Nhà nước phải nghiên cứu cơ chế tài chính đặc thù để hỗ trợ hoặc sáp nhập vào các CTNLN khác (?).

Đối với CPH, Phó Thủ tướng cho rằng, cần tính toán rõ trường hợp nào Nhà nước phải nắm CP chi phối, trường hợp nào bán hết cho thành phần kinh tế khác, trường hợp nào Nhà nước giữ quyền phủ quyết với tỷ lệ nắm giữ 36% số CP. Về việc này, Chính phủ sẽ giao thẩm quyền này cho địa phương, đơn vị quyết định để xử lý các vấn đề sau CPH và đề nghị các địa phương cần có ý kiến cụ thể. Vấn đề là cần nghiên cứu đối với các CTNLN, nếu Nhà nước không giữ quyền chi phối thì pháp luật có nên cho phép thu hút nhà đầu tư chiến lược không? Đối với việc hướng dẫn chuyển CTNLN thành công ty TNHH 2 thành viên, từ năm 2016, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư dự thảo nghị định hướng dẫn của Chính phủ. Tuy nhiên, đây là vấn đề phức tạp, các bộ, ngành và địa phương đang góp ý vào dự thảo này đối với các nội dung về điều kiện, hình thức chuyển đổi, nguyên tắc và quy trình chuyển đổi. Mục tiêu là sớm ban hành nghị định để các địa phương triển khai. Quá trình đổi mới, sắp xếp các CTNLN thời gian qua là tích cực. Mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 cơ bản sắp xếp xong các CTNLN. Tuy nhiên, việc sắp xếp các CTNLN chỉ là giai đoạn đầu. Đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của các công ty này mới là điều quan trọng.