Ngã rẽ của dòng tiền

MINH HƯƠNG

Thứ năm, 02/04/2020 - 05:08 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Bỏ tiền mua vào cổ phiếu của chính doanh nghiệp mình là một cách góp sức “bình ổn giá” chứng khoán. Ảnh: NG.NAM

Đồng USD lên giá cho thấy thế giới đang ưu tiên giữ đồng tiền mạnh cũng như giữ tiền mặt để phòng ngừa kịch bản dịch bệnh còn diễn biến xấu. Tại Việt Nam, trước tình trạng giá cổ phiếu (CP) giảm quá mạnh, nhiều doanh nghiệp (DN) niêm yết đã và đang tung tiền ra mua CP quỹ.

Nếu như trong điều kiện kinh doanh bình thường, các DN niêm yết có nhiệm vụ chính là sản xuất, kinh doanh (SX-KD) để tạo ra tiền thì ở những đoạn bất thường như hiện nay, khi dịch bệnh bùng phát, DN không những phải lo tổ chức hoạt động kinh doanh, mà còn phải lo đối ứng với tâm lý đám đông bán tháo CP. Nhiều DN đã hành động mua vào CP của chính mình, nhằm bình ổn tâm lý cho nhà đầu tư (NĐT). HDC dự kiến chi ra 36,94% tiền mặt hiện có; GEX là 35,13%; DIG là 34,07%; CII là 36,04%... để thực hiện nghiệp vụ này.

Thống kê của Công ty Chứng khoán VNDIRECT cho biết, kể từ sau Tết Nguyên đán 2020 (tính từ ngày 30-1) đến ngày 18-3, giá trị mua CP quỹ và của cả cổ đông nội bộ tại các DN niêm yết lần lượt là 2.288 tỷ đồng và 1.212 tỷ đồng. Các thông tin như: Chủ tịch HÐQT Ðầu tư Nam Long đăng ký mua 10 triệu CP; con trai Chủ tịch HÐQT Tập đoàn Hòa Phát đăng ký mua tiếp 20 triệu CP; Chủ tịch HÐQT Cơ điện lạnh (REE) mua vào 15 triệu CP; con của Chủ tịch HÐQT Vàng bạc Ðá quý Phú Nhuận (PNJ) đăng ký mua 2 triệu CP… liên tục được đăng tải trên các kênh truyền thông.

Theo một số DN niêm yết có chung quan điểm, giá CP đã rơi quá xa giá trị thật. Việc bỏ tiền mua vào CP của chính DN mình là một cách góp sức “bình ổn giá” chứng khoán. Cùng với đó, việc Ngân hàng Nhà nước hạ lãi suất điều hành, đẩy lãi suất tiền gửi và cho vay giảm xuống đã đồng thời làm cho CP của các DN trả cổ tức tiền mặt trở nên hấp dẫn hơn trong các kênh đầu tư. Nếu chủ DN hoặc các cổ đông nội bộ, người có liên quan khác mua vào CP của chính DN mình, sẽ vừa “cầm chắc” nhận tỷ lệ lợi tức cao, vừa gắn kết với DN tạo thêm niềm tin cho NĐT đại chúng.

Với thị trường chứng khoán (TTCK), việc mua CP quỹ mang lại những tác động tích cực trong ngắn hạn. Cụ thể là giúp tăng sức cầu và làm giảm số CP lưu thông ngoài TT, từ đó cải thiện chỉ số thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS), tạo nên sự hấp dẫn cao hơn cho CP.

Một số chuyên gia cho rằng, trong ngắn hạn, việc các DN và lãnh đạo DN có hành động đỡ giá CP giúp NĐT bình tĩnh, tránh bán tháo quá đà là hành động có ích cho TT. Tuy nhiên, nếu DN dùng quá nhiều tiền mặt để mua CP quỹ thì lại là câu chuyện khác. DN phải cân đối một tỷ trọng phù hợp vì tính hai mặt của chính sách mua CP quỹ. Trong khi các NĐT đại chúng rất khó trung thành với CP của một DN cụ thể thì nếu DN quá chú trọng vào đỡ giá CP sẽ ảnh hưởng tới nguồn lực duy trì và phát triển hoạt động SX-KD. Cụ thể, khi DN quyết định bỏ lượng tiền lớn ra mua CP quỹ, như HDC với lượng tiền bỏ ra mua CP quỹ chiếm 36,94% lượng tiền mặt; GEX chiếm 35,13% tiền mặt; KDH chiếm 43,38% tiền mặt, DIG chiếm 34,07% tiền mặt, CII chiếm 36,04% tiền mặt… đồng nghĩa với lượng tiền mặt tại DN sẽ giảm xuống, làm giảm cơ hội đầu tư các hoạt động SX-KD khác.

Trên thế giới, trước thách thức bất ngờ từ dịch bệnh, các DN, tổ chức, quỹ đầu tư hay NĐT có xu hướng gia tăng lượng tiền mặt để chuẩn bị phòng thủ với các kịch bản xấu hơn khi chưa ai biết dịch bệnh khi nào sẽ kết thúc. Họ thực hiện chuyển dịch các tài sản sang tiền mặt, hoặc tương đương tiền và đặc biệt tích trữ lượng lớn đồng USD, đơn vị tiền tệ mà gần như 90% giao thương toàn cầu sử dụng để thanh toán. Diễn biến này có thể nhận thấy qua việc chỉ số Dollar Index trong vòng một tháng qua đã tăng từ 94,4 lên 100,9, tức tăng 6,9%. Ðồng USD đại diện cho dòng chảy vốn quốc tế và dòng chảy vốn này đang có xu hướng đẩy mạnh gom vào USD. Diễn biến trên TT cho thấy, thế giới đang ưu tiên giữ đồng tiền mạnh, cũng như giữ tiền mặt để phòng ngừa kịch bản xấu.

Tại Việt Nam, sức mạnh của nền kinh tế phụ thuộc vào sức mạnh của các tập đoàn, DN, chính vì vậy, làm cách nào để các DN duy trì được hoạt động, tiếp tục phát triển, hoặc ít nhất duy trì số việc làm hiện tại và thu nhập cho người lao động, chính là yếu tố quan trọng nhất tạo nền tảng cho nền kinh tế phục hồi sau giai đoạn khó khăn, một khó khăn cần lường trước nữa là việc huy động vốn. Nếu TTCK tiếp tục chao đảo và kinh tế vĩ mô chưa thuận lợi, việc huy động vốn thông qua các hình thức phát hành CP, trái phiếu sẽ không dễ dàng. Chính vì vậy, duy trì lượng tiền mặt càng lớn sẽ càng giúp DN có thêm điều kiện vượt thách thức, trụ lại lâu bền với nền kinh tế và từ đó trụ lại lâu bền với TTCK cũng như các cổ đông.

Chọn lựa tỷ trọng chi bao nhiêu tiền mặt trên tổng số tiền hiện có cho mua CP quỹ để “cứu” giá CP phụ thuộc vào tầm nhìn và quyết sách của mỗi DN. Tuy nhiên, nếu chi quá nhiều tiền từ “két” của DN mua CP quỹ, rất có thể DN chỉ giải quyết được bài toán ngắn hạn, nhưng lại đuối sức trong bài toán dài hơn.

Khác với hình thức mua CP quỹ làm cho lượng tiền mặt tại DN giảm xuống, việc lãnh đạo DN thực hiện bỏ “tiền túi” ra mua CP sẽ được NĐT hoan nghênh hơn nhiều, khi cảm nhận sự an tâm về nỗ lực gắn kết với DN từ chính người lãnh đạo. Cách làm này không làm giảm lượng tiền mặt tại DN, giúp DN chủ động bổ sung vốn lúc khó khăn, cũng như nhờ lượng tiền mặt để thực hiện nắm lấy thời cơ mà các đối thủ cạnh tranh vì áp lực dòng tiền phải bán ra, thu hẹp SX-KD.