Sở hữu lớn, trách nhiệm nhỏ

DIỄM HƯƠNG

Thứ hai, 15/07/2019 - 05:03 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Việc một loạt những cổ đông (CĐ) lớn, là nhà đầu tư (NĐT) cá nhân bị xử phạt về việc công bố thông tin đã đặt ra những dấu hỏi lớn liên quan trách nhiệm của nhóm này.

Vào tháng 9-2018, NĐT cá nhân có tên Đỗ Thị Lệ Hằng đã mua hơn 56.000 cổ phiếu (CP) HVA để nâng sở hữu thành 334.500 CP, tương ứng gần 6% số cổ phần và trở thành CĐ lớn. Nhưng phải sang đến tháng 10-2018, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) mới nhận được báo cáo trở thành CĐ lớn của người này.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã quyết định phạt bà Đỗ Thị Lệ Hằng hơn 31 triệu đồng vào ngày 5-7 vừa qua.

Một NĐT cá nhân khác là ông Trần Minh Chính, đã bị phạt gần 38 triệu đồng do thay đổi sở hữu trong vai trò của CĐ lớn hồi tháng 3-2019 nhưng cũng chậm báo cáo. Một NĐT tên Nguyễn Thị Xuyến sau khi mua gần 35.000 CP GKM để trở thành cổ đông lớn nhưng hơn nửa tháng sau mới báo cáo cũng đã bị phạt 25 triệu đồng.

Có một thực tế rất rõ ràng là số tiền phạt dành cho các NĐT này là quá nhỏ so số lượng CP mà những người này sở hữu để trở thành CĐ lớn. Khoan bàn đến chuyện phải tăng cường chế tài hay các khung xử phạt để có tính chất răn đe hơn, hãy đi từ nguồn gốc dẫn đến những sai phạm trên đây.

Vấn đề cần bàn đầu tiên chính là ý thức về trách nhiệm của CĐ lớn xem chừng là một điều xa vời với một số NĐT cá nhân. Đối với NĐT cá nhân, khi trở thành CĐ lớn (tức sở hữu hơn 5%) có lẽ sẽ còn nhiều mối lo nghĩ khác. Thực tế, có nhiều NĐT cá nhân đủ sức, đủ tiền để trở thành CĐ lớn, nhưng cũng nhiều người ngại vấn đề này vì khi trở thành CĐ lớn sẽ phải báo cáo, công bố thông tin. Chưa kể, trở thành CĐ lớn cũng sẽ thay đổi trực hoặc gián tiếp đến kết cấu sở hữu hiện tại, hoặc tương lai của doanh nghiệp. Nếu thuần túy là NĐT cá nhân mua để đầu tư thì việc giải quyết những suy nghĩ, áp lực kiểu này là hơi quá tầm. Trong trường hợp NĐT cá nhân có một nhóm, hoặc một tổ chức phía sau hậu thuẫn thì đương nhiên các “nước đi” sẽ phải chuẩn, hiếm khi có những sai sót xảy ra. Hoặc nói vui như một NĐT giàu kinh nghiệm, có những người đã thử một lần “chơi lớn” để xem thiên hạ trầm trồ thế nào, nên việc mua vào để sở hữu 5% cũng chỉ với mục đích ra oai nên việc công bố thông tin không phải là ưu tiên hàng đầu.

Vấn đề tiếp theo là để tránh những việc này xảy ra, ngoài UBCKNN hay các Sở GDCK, cũng cần có sự chung tay từ phía các thành viên của thị trường mà ở đây là công ty chứng khoán (CTCK) hay các nhân viên môi giới, vì đây là những kênh gần gũi NĐT nhất. Theo đó, việc nắm bắt sở hữu của NĐT có thể giúp NĐT có những chia sẻ kinh nghiệm, tư vấn về cách báo cáo, công bố thông tin và tránh những sai sót. Những việc này thật ra không khó, trong tầm tay của CTCK nhưng câu hỏi đặt ra là liệu CTCK hay nhân viên môi giới có muốn làm hay không mà thôi.

Nói vậy là vì khi xuất hiện CĐ lớn gom mua CP, thay đổi sở hữu thì có khi sóng của CP cũng xuất hiện, giá biến động để tạo ra cơ hội kiếm lời. Nếu tất cả chỉ chăm chăm vào vấn đề này thì tất nhiên, những thủ tục dù bắt buộc cũng sẽ bị làm lơ và kỷ luật thị trường không được tuân thủ.

Và đó là điều đáng tiếc!