Cuộc chiến với tội phạm băng đảng

THANH TÂM (BIÊN DỊCH)

Thứ năm, 02/01/2020 - 01:03 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Cảnh sát El Salvador bắt giữ các thành viên băng đảng MS-13. Ảnh: AFP

Sau hai năm điều tra, mới đây giới chức Mỹ thông báo đã bắt giữ hơn 230 đối tượng là thành viên của nhóm tội phạm MS-13 khét tiếng. MS-13 là băng đảng tội phạm nguy hiểm có nguồn gốc từ những khu dân cư nghèo và các nhóm tội phạm nước ngoài di cư đến Los Angeles (Mỹ) từ những năm 80 của thế kỷ trước, song giới chức cảnh báo băng đảng này hiện đã lan rộng từ Trung Mỹ đến châu Âu.

Chiến dịch truy quét MS-13

Cơ quan Phòng chống ma túy Mỹ (DEA) cho biết, trong số hơn 230 đối tượng bị bắt giữ có 96 đối tượng ở Long Island thuộc New York, nơi được coi là “đại bản doanh” của băng đảng này ở Mỹ. Theo các nhà điều tra, chiến dịch đã bắt giữ hàng chục nghi phạm là thủ lĩnh cầm đầu các nhóm nhỏ thuộc băng đảng MS-13 và các “đầu nậu” cung cấp ma túy ở Long Island. Thanh tra Timothy Sini của DEA cho biết, đây là đợt truy quét lớn nhất nhằm vào MS-13 ở New York trong những năm gần đây. Thống kê của giới chức Mỹ cho thấy, kể từ năm 2016, băng đảng này đã thực hiện hàng chục vụ giết người tại New York.

Cuộc điều tra kéo dài hai năm của giới chức thành phố New York kết hợp cùng DEA cũng giúp ngăn chặn một số âm mưu giết người, đồng thời cung cấp những bằng chứng quan trọng cho quá trình điều tra. Cơ quan điều tra đã thu giữ hàng chục kg cocaine, hàng trăm gói ma túy tổng hợp, sổ cái ghi chép các đầu mối mua bán ma túy, hàng trăm khẩu súng các loại và nhiều tiền mặt. Theo ông Sini, nhờ các bằng chứng thu thập được cùng quá trình khai thác lời khai của các nghi phạm, DEA đã tìm hiểu và làm rõ cấu trúc, mô hình tuyển dụng thành viên của băng đảng MS-13.

Ngoài ra, lực lượng an ninh cũng đã đặt nhiều máy nghe lén để theo dõi các cuộc gọi từ hơn 200 số điện thoại của những đối tượng tình nghi.

“MS-13 là một băng đảng tàn nhẫn và man rợ. Chúng thường sử dụng súng, dao, khiến ngay cả những nhóm mafia đường phố khác cũng phải e ngại”, ông Sini cho biết. Nhiều nhóm tội phạm là thành viên của MS-13 từ Mỹ đã theo đường đi của bọn buôn lậu ma túy vươn “chân rết” tới nhiều nơi trên thế giới. Thậm chí, những nhóm này còn tổ chức các cuộc “hành quyết” đối thủ hoặc kẻ phản bội tàn bạo hơn cả các nhóm khủng bố ở Trung Đông như al-Qaeda hay tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS). Năm 2009, đạo diễn Christian Poveda đã thực hiện một bộ phim tài liệu tiết lộ nhiều tình tiết gây chấn động về hành vi bạo lực trong các băng đảng tội phạm. Sau khi bộ phim ra mắt ít lâu, người ta phát hiện ông Poveda đã bị giết với bốn viên đạn bắn vào đầu.

MS-13 được mệnh danh là băng đảng đường phố khét tiếng nhất ở Tây bán cầu. Theo tổ chức thống kê tội phạm Mỹ Insight Crime, băng đảng này được thành lập vào những năm 80 của thế kỷ trước, ở các khu dân cư nghèo ở Los Angeles. Khi đó, một số lượng lớn người tị nạn từ các quốc gia châu Mỹ như El Salvador, Guatemala, Nicaragua… đã tràn sang Mỹ để tránh bạo lực và xung đột. Trong khi các băng đảng Mexico “đi đêm” với một số quan chức biến chất ở các chính quyền địa phương để bảo vệ cho các đường dây buôn lậu ma túy lớn, những người nhập cư từ El Salvador hay Guatemala nhanh chóng tổ chức thành nhóm nhỏ “len lỏi” trong các cộng đồng di cư để phân phối ma túy vào Mỹ.

Khó kiểm soát băng đảng

Tháng 7-2017, trong chuyến thăm Long Island, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên án bạo lực băng đảng tại đây, cho rằng chính sách nhập cư lỏng lẻo vô hình trung đã tạo điều kiện cho các băng đảng phát triển. Dưới sự chỉ đạo của ông Trump, các lực lượng an ninh Mỹ đã tập trung lực lượng nhằm triệt tiêu băng đảng MS-13. Theo DEA, nhiều thành viên băng đảng là con em đời thứ hai của các cộng đồng người Trung Mỹ tị nạn ở Mỹ. Tuy nhiên, MS-13 còn tuyển dụng thanh, thiếu niên trẻ tuổi từ các quốc gia như El Salvador và Honduras để tham gia các đường dây buôn lậu ma túy, mà phần nhiều trong số đó là những trẻ vị thành niên di cư vào Mỹ không có người lớn đi kèm.

Đầu tháng 10 vừa qua, hai thành viên ở độ tuổi ngoài 20 của băng đảng này đã bị một tòa án Mỹ kết án tổng cộng 50 năm tù vì tội giết người, buôn bán ma túy và tàng trữ vũ khí trái phép. Theo The New York Times, Carlos Flores và Pedro Rivera, hai thành viên của MS-13 bị buộc tội giết ông Nelson Rodriguez (39 tuổi) trong một vụ “thanh toán nhầm” đối thủ cạnh tranh. Vụ án xảy ra vào năm 2017, khi đó dù hai đối tượng biết rằng đã xác định nhầm mục tiêu, song Flores vẫn ra lệnh cho Rivera hạ sát nạn nhân. Sau một cuộc điều tra mở rộng, Rivera đã bị bắt vào ngày 18-7-2017 và Flores đã bị bắt vào ngày 19-10-2018. Cáo trạng tuyên bố hai tên sát thủ “máu lạnh” đã phạm tội giết người vô tội và phải ngồi tù chung thân vì những tội ác gây ra.

Trong một vụ án khác, cuối năm 2017, vụ thảm sát bốn người Mỹ được cho là do các thành viên MS-13 tiến hành trong một phi vụ “thanh toán” đối thủ cạnh tranh. Sau đó cảnh sát đã bắt giữ 15 thành viên băng đảng này, đều ở độ tuổi dưới 20, với cáo buộc giết người. Điều tra cho thấy, phần lớn thanh niên hoặc con của các gia đình di cư từ El Salvador sang Mỹ sẽ gia nhập các băng đảng tội phạm trên đường phố, hoặc được tuyển dụng khi ở trong tù, hoặc thậm chí ngay tại trường học. Do là đối tượng di cư bất hợp pháp nên nhiều trong số đó bị trục xuất ngay sau khi xét xử. Khi hồi hương, nhóm này trở về nước và trở thành mối nguy hại an ninh.

Vào thập niên 1990, giới chức Mỹ từng thực hiện hàng loạt biện pháp đối phó bạo lực băng đảng, vốn khi đó đang “phát triển nóng” ở Mỹ. Trong đó có chương trình trục xuất tội phạm nhập cư bắt đầu từ thời cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton. Chính sách này khiến hàng nghìn thành viên các tổ chức tội phạm ở Mỹ được gửi trả về El Salvador, Honduras, Guatemala và các nơi khác.

Theo một ước tính của DEA, trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến 2004, khoảng 20.000 tội phạm đã trở về Trung Mỹ và xu hướng đó vẫn tiếp tục cho đến hiện nay. Trung bình mỗi tuần có khoảng 100 tội phạm bị kết án ở Mỹ được gửi trả về El Salvador. Tuy nhiên, việc tiếp nhận tội phạm bị trục xuất từ Mỹ về đã đặt các quốc gia này vào bài toán khó giải quyết. Nhiều nước Trung Mỹ vẫn chưa có chế tài đủ mạnh để kiểm soát tội phạm băng đảng. Bởi vậy, giới chức các nước đã phải ký các thỏa thuận ngừng bắn với các băng đảng để kiểm soát hoạt động của chúng.

Tuy nhiên, biện pháp này đã không phát huy hiệu quả như mong muốn. Thống kê cho thấy các vụ tống tiền, giết người và buôn bán ma túy vẫn gia tăng trong khi các thỏa thuận ngừng bắn đang có hiệu lực. Số vụ giết người bắt đầu tăng trở lại vào giữa năm 2013 khi giới chức El Salvador ký lại thỏa thuận ngừng bắn và tiếp tục tăng trong suốt năm 2014, đầu năm 2015. Đầu năm 2017, đại diện nhóm MS-13 đã yêu cầu đàm phán với Chính phủ El Salvador để chấm dứt bạo lực, thậm chí còn để ngỏ khả năng giải tán băng đảng này ở El Salvador. Tuy nhiên, việc đàm phán đang vấp phải phản đối mạnh mẽ từ phía các đảng đối lập ở El Salvador cũng như người nhà các nạn nhân.

Trong thời gian qua, Chính phủ Mỹ cũng nỗ lực hỗ trợ cảnh sát El Salvador trong nỗ lực ngăn chặn tận gốc tội phạm băng đảng. Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết từ năm 2014 đến 2017 đã cung cấp ít nhất 48 triệu USD để đào tạo cảnh sát ở El Salvador, Guatemala và Honduras. Song cho đến nay, các nỗ lực này vẫn chưa phát huy hiệu quả như mong muốn, khiến cuộc chiến chống bạo lực băng đảng vẫn gặp nhiều khó khăn.