Tham vọng mới của Facebook

THANH TÂM (BIÊN DỊCH)

Thứ tư, 26/06/2019 - 01:54 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Facebook tham vọng mở rộng lĩnh vực thương mại điện tử khi phát hành đồng Libra. Ảnh: COINTELEGRAPH

Mới đây, Tập đoàn công nghệ Facebook đã tiết lộ kế hoạch ra mắt loại tiền điện tử riêng của mình, và được đặt tên là Libra. Động thái của Facebook được dự báo sẽ tác động mạnh đến các loại hình thanh toán và tiền mã hóa trên nền tảng công nghệ blockchain (chuỗi khối) vốn đang phát triển nở rộ hiện nay.

Cách thức hoạt động

Ngày 15-6 vừa qua, Facebook đã hé lộ những chi tiết đầu tiên về đồng tiền điện tử Libra do mạng xã hội lớn nhất thế giới phát triển. Theo đó, cơ sở hạ tầng tài chính mới này sẽ giúp khách hàng mua hàng hóa, dịch vụ online hoặc gửi tiền với mức phí gần như bằng không. Người sử dụng có thể tự mua hoặc rút tiền Libra trên các trang web, ứng dụng trực tuyến hoặc tại các điểm trao đổi ở địa phương như cửa hàng, siêu thị tiện ích…

Ban đầu, tiền điện tử Libra sẽ được lưu hành qua ứng dụng Calibra và hướng đến tích hợp vào các ứng dụng khác của Facebook như WhatsApp, Messenger... Như vậy, để chuẩn bị ra mắt Libra, Facebook cũng đã thành lập công ty con Calibra phụ trách xử lý các giao dịch tiền điện tử, nhằm tách biệt về mặt pháp lý giữa thông tin tài khoản Libra và dữ liệu cá nhân của người dùng Facebook.

Dự kiến tiền điện tử Libra sẽ ra mắt công khai vào nửa đầu năm 2020. Tên gọi Libra bắt nguồn từ tên của một đơn vị đo trọng lượng của người La Mã cổ đại, song hàm ý của các nhà sáng lập là thể hiện sự tự do tài chính. Facebook cũng không phải là tập đoàn duy nhất kiểm soát Libra, mà chỉ được xem như một thành viên sáng lập Hiệp hội Libra.

Hiệp hội Libra bao gồm Công ty dịch vụ tài chính đa quốc gia Visa, Công ty kinh doanh mạng lưới giao thông vận tải Uber và Công ty đầu tư mạo hiểm Andreessen Horowitz, tất cả đều có trụ sở tại Mỹ. Theo The Wall Street Journal, mỗi công ty đã đầu tư ít nhất 10 triệu USD cho các hoạt động của dự án Libra. Các thành viên hiệp hội này cũng được xem là những cổ đông đầu tiên của “hội đồng quản trị” Libra, sẽ quảng bá nền tảng sử dụng Libra và thu về lợi nhuận mỗi khi có thêm người sử dụng hoặc nhà góp vốn cho dự án này.

Tiền ảo Libra đặc biệt tương thích nền tảng blockchain, là công nghệ lưu trữ và truyền tải thông tin bằng các khối thông tin được liên kết với nhau và mở rộng theo thời gian trên internet. Mỗi khối chứa đựng các thông tin về thời gian khởi tạo và được liên kết với các khối trước đó. Blockchain được thiết kế để chống lại sự thay đổi dữ liệu. Thông tin trong blockchain không thể bị thay đổi và chỉ được bổ sung thêm khi có sự đồng thuận của toàn bộ hệ thống. Với những đặc thù trên, các chuyên gia cho rằng công nghệ này mở ra một xu hướng ứng dụng tiềm năng cho nhiều lĩnh vực như tài chính - ngân hàng, bán lẻ, vận chuyển hàng hóa, sản xuất, viễn thông.

Bước đột phá trong thương mại điện tử?

Nhắc đến tiền điện tử, nhiều người đặt câu hỏi rằng liệu Libra có phát triển giống như Bitcoin hay Ethereum, hai loại tiền ảo phổ biến hiện nay? GS Raina Haque của Đại học Wake Forest (Mỹ) cho rằng, mặc dù cả Bitcoin và Libra về cơ bản là các phiên bản tiền kỹ thuật số được thiết kế để người dùng trao đổi giá trị trực tuyến, song chúng cũng có khác biệt rất lớn.

Theo ông, Libra là mạng lưới thanh toán chung được xây dựng trên cơ sở hệ sinh thái trực tuyến sẵn có của Facebook. Do vậy, người dùng có thể dễ dàng tiếp cận thanh toán bằng Libra để mua đồ và trả tiền cho nhau. Trái lại, các loại tiền điện tử hiện có như Bitcoin và Ethereum dù ban đầu cũng có mục đích thanh toán, nhưng sau đó đã phát triển thành một loại “vàng kỹ thuật số” được sử dụng để lưu trữ giá trị, và vì vậy khó phổ biến lưu thông.

Các chuyên gia đánh giá sự kiện ra mắt Libra có quy mô và tầm quan trọng tương đương sự kiện Apple giới thiệu hệ điều hành iOS cách đây hơn 10 năm. Libra được phát triển như một phương thức thanh toán đơn giản có chi phí thấp và dễ tiếp cận với người sử dụng hơn. Nhờ sự “thống trị” của Facebook so các mạng xã hội khác, đồng tiền riêng của mạng này cũng được đánh giá sẽ dễ dàng phổ biến đến nhiều đối tượng người dùng, thậm chí cả người chưa có tài khoản ngân hàng, người vô gia cư không có địa chỉ hành chính, hay người di cư không ở cố định một nơi...

Dự án tiền điện tử của Facebook đã được giao cho cựu Chủ tịch PayPal là David Marcus dẫn dắt từ năm ngoái. Vì vậy, có nhiều đồn đoán cho rằng Libra sẽ trở thành một PayPal thứ hai. PayPal được coi là công ty tiên phong trong dịch vụ ví điện tử hay cổng thanh toán trực tuyến trên internet. Sự ra đời của PayPal năm 1998 đã góp phần thúc đẩy các hoạt động thương mại điện tử (TMĐT) phát triển nở rộ, đặc biệt là trên sàn TMĐT eBay.

Chuyên gia kinh tế Doug Anmuth của Công ty tài chính JPMorgan cho biết, việc phát triển đồng tiền điện tử riêng mang đến cho Facebook cả rủi ro và cơ hội. Động thái này có thể thay đổi cách thức mua bán online và cạnh tranh trực tiếp với các phương thức thanh toán bằng thẻ truyền thống. Libra có thể hỗ trợ mọi người có một địa chỉ an toàn và tin cậy cho việc thanh toán và chuyển tiền qua internet. Ngoài ra, ví điện tử Calibra cũng trở thành một bên trung gian trong quá trình giao dịch của người mua và người bán. Với hàng tỷ người sử dụng Facebook thì đây sẽ là cơ hội rất lớn để tập đoàn này tiếp tục “dấn thân” vào thị trường tài chính online.

Tính pháp lý của Libra

Tham gia thị trường tiền mã hóa được xem là tham vọng mới của “gã khổng lồ” Facebook. Đến nay, đây vẫn là mạng xã hội lớn nhất thế giới với 2,4 tỷ người dùng hoạt động hằng tháng. Chỉ một phần trong các tài khoản này sử dụng Libra để thực hiện các giao dịch tài chính hằng ngày như thanh toán hóa đơn, mua bán lẻ, thanh toán giao thông công cộng như Uber, cũng đã đem lại nguồn giá trị gia tăng lớn cho tập đoàn. Các nhà sáng lập cũng kỳ vọng dự án này sẽ làm thay đổi cơ bản nền kinh tế tiêu dùng kỹ thuật số.

Song, cơ hội cao cũng đi kèm rủi ro lớn. Vừa qua, Bộ trưởng Tài chính Pháp Bruno Le Maire đã trả lời báo chí rằng ông không ủng hộ Facebook tự do phát hành một công cụ giao dịch như Libra nhằm thay thế các loại tiền truyền thống do chính phủ các nước phát hành. Ông cho rằng loại tiền mới này còn nhiều rủi ro vì có thể được sử dụng để tài trợ khủng bố. Ông Le Maire cũng cho biết sẽ yêu cầu thống đốc ngân hàng trung ương của các nước phát triển lên tiếng để Facebook ký vào một bản cam kết trước khi ra mắt Libra nhằm tránh những rủi ro như vậy.

Ngoài ra, nếu hoạt động như một công cụ chuyển tiền, Facebook sẽ phải tuân thủ các quy tắc chống rửa tiền cũng như nộp thuế của Mỹ. Các nhà quản lý Libra đồng thời phải xác minh người gửi giao dịch qua nền tảng của mình và báo cáo các giao dịch đáng ngờ cho nhà chức trách.

Theo quy định của Bộ Tài chính Mỹ, các công ty tiền điện tử hay cung cấp dịch vụ chuyển tiền đều sẽ phải thiết lập một chương trình chống rửa tiền và chịu sự giám sát của các đơn vị thực thi pháp luật chống tội phạm tài chính. Tuy nhiên, không có gì bảo đảm Libra sẽ không rơi vào các mạng lưới rửa tiền đa quốc gia, hoặc được lưu thông trong các “chợ đen” trên mạng như đồng Bitcoin.

Nhiều nghị sĩ Mỹ đã rục rịch kêu gọi Facebook điều trần về kế hoạch tiền điện tử của mình. Thậm chí có ý kiến yêu cầu công ty này tạm dừng dự án phát triển Libra cho đến khi Quốc hội và các nhà chức trách có thể kiểm tra những vấn đề pháp lý liên quan và đề ra phương án quản lý, nhằm bảo đảm quyền riêng tư của người dùng Facebook cũng như sự an toàn của tài khoản tiền ảo Libra.