Sống cân bằng, hài hòa để giảm stress

Thứ Năm, 11/04/2019, 02:21:01

Nhịp sống gấp gáp của xã hội hiện đại, nhiều áp lực đã và đang làm cho số người bệnh bị stress ngày càng gia tăng. Hệ quả là tạo ra những gánh nặng cho xã hội và cho chính bản thân người bệnh, ảnh hưởng chất lượng cuộc sống, công việc, phát sinh nhiều chi phí không hợp lý.

Sống cân bằng, hài hòa để giảm stress

Bác sĩ Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) thăm khám cho người bệnh bị rối loạn do stress.

Nhìn bề ngoài hoàn toàn bình thường, nhưng chị H (gần 40 tuổi) đang phải điều trị rối loạn dạng cơ thể tại Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai). Khởi phát từ khoảng bốn năm trước, sau một thời gian lo lắng, căng thẳng do cuộc sống gia đình, chị H có cảm giác đau ở vị trí hai bên thái dương và lan tỏa ra khắp đầu. Những cơn đau kèm theo triệu chứng khó ngủ hoặc ngủ không sâu giấc khiến chị thường bị rơi vào trạng thái hồi hộp, vã mồ hôi, tức ngực và mắc chứng trào ngược dạ dày… Vì vậy, chị không còn hứng thú trong công việc, giảm sự quan tâm đến con cái và không thiết vận động. Ðáng chú ý, đi khám ở nhiều nơi, nhiều chuyên khoa, ai mách thuốc gì cũng mua để uống, nhưng bệnh vẫn không giảm. Khi gia đình đưa lên Viện Sức khỏe tâm thần, qua các bài kiểm tra đánh giá, bác sĩ nhận định chị bị mắc stress (+++) dạng cơ thể. Rất may, quá trình điều trị đang đem lại những dấu hiệu tích cực, chị có dấu hiệu phục hồi tốt.

Theo TS Dương Minh Tâm, Trưởng phòng điều trị các bệnh liên quan stress (Viện Sức khỏe tâm thần), có rất nhiều nguyên nhân làm con người có thể bị stress. Nhiều người mới chịu áp lực rất nhỏ trong cuộc sống cũng có thể dẫn đến stress, như một nam thanh niên chưa tới 30 tuổi chuẩn bị lấy vợ, vì lo lắng cho đám cưới đến mức phải nhập viện điều trị. Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy đây là một phản ứng sinh học không đặc hiệu của cơ thể với những tình huống căng thẳng. Tuy nhiên, stress kéo dài sẽ gây ra những hệ lụy khó lường, nhất là guồng quay áp lực công việc, kinh tế của xã hội hiện đại. Trong điều kiện bình thường, stress là một đáp ứng thích nghi về mặt tâm lý và sinh lý, đặt chủ thể vào quá trình dàn xếp thích ứng, tạo ra cân bằng mới cho cơ thể sau khi chịu những tác động của môi trường. Nói cách khác, phản ứng stress bình thường đã góp phần làm cho cơ thể thích nghi. Nếu đáp ứng của cá nhân với các yếu tố gây stress không đầy đủ, không thích hợp và cơ thể không tạo ra được một cân bằng mới, thì những chức năng của cơ thể ít nhiều sẽ bị rối loạn, dấu hiệu bệnh lý cơ thể, tâm lý, hành vi sẽ xuất hiện và tạo ra những stress bệnh lý cấp tính hoặc kéo dài.

Hiện nay, có hai thể stress, là stress bệnh lý cấp tính, xuất hiện từ một tình huống không thể lường trước hoặc những tình huống quá dữ dội đối với chủ thể như: người thân bị bệnh nặng, bị tiến công, gặp nguy hiểm…, khi đó, người bệnh có sự hưng phấn quá mức về mặt tâm thần và cơ thể; stress bệnh nguyên, bệnh sinh (phát sinh từ sức ép trong công việc, học tập, thất vọng trong sự nghiệp, mâu thuẫn trong gia đình, xã hội… sự thiệt hại về kinh tế hoặc mất người thân). Stress xuất hiện có thể do một nguyên nhân duy nhất hoặc do nhiều sang chấn kết hợp với nhau gây ra, có thể là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh nhưng cũng có thể chỉ là yếu tố thúc đẩy một bệnh sẵn có phát sinh. Stress có gây bệnh được hay không phụ thuộc rất nhiều vào sự chống đỡ của nhân cách. Nhân cách không chỉ có vai trò trong gây bệnh mà còn ảnh hưởng đến việc hình thành thể bệnh. Một nhân cách vững mạnh, có lý tưởng, tự nguyện chịu đựng stress thì dù stress có mạnh cũng khó gây bệnh. Nếu bị bệnh mà người đó có nhân cách mạnh thì cũng dễ khỏi bệnh. Ngược lại, với người có nhân cách yếu hoặc những người có tính cách chi ly, cầu toàn thì có thể bị bệnh chỉ sau một stress nhẹ và chậm hồi phục. Những người có cảm xúc không ổn định, lo âu, căng thẳng, né tránh cũng là những nét nhân cách dễ bị tổn thương.

Theo thống kê của Viện Sức khỏe tâm thần, số người bệnh đến khám, điều trị ngày càng tăng trong những năm gần đây, trong đó nhiều người bệnh đến điều trị ở mức độ quá muộn. Các nghiên cứu của Bộ Y tế cho thấy khoảng 15% dân số mắc các rối loạn do stress. Ðiều đáng nói, trong quá trình chữa trị, phần lớn người bệnh không biết mình bị bệnh gì; hầu hết số người bị stress đều đi khám các chuyên khoa khác (tim mạch, huyết áp, da liễu…) trước khi đi khám tâm thần.

Vì vậy, các bác sĩ cho rằng, để điều trị stress, bên cạnh phác đồ của thầy thuốc, người bệnh cần điều chỉnh lối sống, nghỉ ngơi hợp lý, cân bằng hài hòa giữa lao động và nghỉ ngơi, thư giãn để tăng cường sức đề kháng với stress. Thực hiện ăn uống và nghỉ ngơi đúng giờ giấc, không nên ăn quá muộn hoặc ngủ quá muộn vì điều này sẽ làm tăng căng thẳng; tránh sử dụng những chất kích thích. Mỗi người nên tìm cho mình một môn thể thao, một cách vận động phù hợp cơ thể và rèn luyện. Bên cạnh đó, cần có một lối sống, cách tư duy tích cực, khi tiếp nhận một thông tin nên nhìn ở hướng mở, hướng vươn lên chứ không nên nhìn theo khía cạnh tiêu cực. Cùng với sự trợ giúp của gia đình, người thân, chính người bị stress phải tìm cách giải tỏa để giảm stress. Trong trường hợp bệnh không có tiến triển thì cần đến bệnh viện chuyên khoa để được khám và điều trị kịp thời.

Thu Hằng