Thăng trầm ngựa Đà Lạt

Thứ Tư, 15/09/2010, 06:25:00
 Font Size:     |        Print
 


A Sêh - ngựa của người Lạch


Ngựa của người Lạch.

Có người bảo rằng "chiếc nôi" sản sinh loài ngựa cỏ trên cao nguyên Lâm Viên là xã Lát, huyện Lạc Dương. Ông Păng tin K'Mút, sinh sống lâu năm ở xã Lát thổ lộ: người Lạch gọi ngựa là A Sêh. Người Lạch có "cái tài" thuần phục ngựa. Bởi thế mà trẻ em xã Lát biết cưỡi ngựa từ rất sớm, trai gái 13, 14 tuổi oai phong giong cương băng rừng vượt suối trên lưng ngựa không yên nhưng chẳng hề hấn gì! Chả thế mà người Lạch xem loài ngựa là niềm tự hào qua câu phương ngôn truyền miệng “dấu chân người Lạch tròn”. Păng tin K'Mút giải thích: người Lạch khi lên nương, hay khi vào rừng săn con thú đều ngồi trên lưng ngựa nên dấu chân người Lạch có hình tròn.  

Giới nuôi ngựa ở Đà Lạt dùng tên "ngựa cỏ" để ám chỉ ngựa của đồng bào thiểu số ở xã Lát, Đạ Sar (Lạc Dương), tuy thân hình chúng nhỏ nhưng lại dẻo dai, bền bỉ phù hợp để thồ hàng và kéo xe trên mọi địa hình hiểm trở. Chính vì lẽ đó mà các phu xe ở Đà Lạt, Đơn Dương và mãi Phan Rang, Bình Phước... vẫn lặn lội tìm đến Bon Đưng - xã Lát, Hòn Bồ-Đạ Sar để "tầm mã". Bác Phan Văn Điền - Chủ nhiệm HTX Xe ngựa Đà Lạt cho hay: một con ngựa cỏ trên đường bằng có thể kéo hơn một tấn hàng, đường dốc Đà Lạt hay đường lầy lội chúng vẫn kéo được 7-8 tạ.  

Ngựa theo nghề du lịch 

Du khách đến các điểm tham quan du lịch như Thung lũng Tình Yêu, hồ Than Thở, Dinh Bảo Đại... đều thấy đội quân "tuấn mã" rất hùng hậu, trong đó có cả những chú ngựa cỏ bản địa lẫn những chú ngựa lai to con tốt tướng (giới nuôi ngựa gọi là "ngựa cảnh"), chuyên cho du khách thuê chụp hình, thuê cưỡi chu du khắp núi đồi. Anh Lê Văn Quang - một nài ngựa ở Đa Thiện cho hay: những chú "ngựa cảnh" to con tốt tướng hầu hết là ngựa phế thải được du nhập về từ... trường đua Phú Thọ (TP Hồ Chí Minh) vì có "thành tích" kém cỏi trên đường đua hoặc bị dị tật. Giá mỗi con không dưới 10 triệu đồng. Về sau, để tiết kiệm, người ta cho phối giống giữa "ngựa cảnh" và "ngựa cỏ" nên thân hình thế hệ "ngựa lai" chỉ tầm tầm bậc trung, không bệ vệ, oai phong như ngựa cảnh có nguồn gốc từ Anh, Pháp...

Ngựa lai giữa ngựa cỏ và ngựa cảnh.

Để hành nghề ngựa chụp ảnh, giới nài ngựa phải "tậu" được "ngựa lai" tối thiểu là 5 triệu đồng, có con hơn 10 triệu đồng, ngựa nhỏ con quá du khách chê! Tiếp đến phải sắm chiếc yên, bèo nhất loại simili giá 600.000 - 700.000 đồng, loại da hơn 1 triệu đồng, bên cạnh đó phải có dây cương, dây ức, yếm cho bắt mắt du khách mới thích. Chưa kể mũ da, áo da, giày da, bao súng... cũng xấp xỉ một triệu nữa, tính ra ít nhất phải có 7 triệu đồng mới ra nghề được. Anh Lê Văn Quang tâm sự: sáng nào cũng phải thức dậy sớm tắm rửa cho ngựa, cho chúng ăn cám, đường, mật và cỏ tươi thật no để chúng khỏi... trở chứng khi làm việc. Giá chụp một kiểu hình trên lưng ngựa ở Đà Lạt trung bình là 3.000 đồng, thuê cưỡi giá 70.000 đồng/giờ.  

Để có một cỗ xe ngựa 2 bánh "coi được" cũng phải bỏ ra gần chục triệu (chưa kể ngựa). Dịp Tết Giáp Thân, Công ty cổ phần Du lịch Ngọc Lan đã làm bước "đột phá" khi đưa 20 cỗ xe ngựa 4 bánh theo kiểu dáng châu Âu thế kỷ 19 vào hoạt động du lịch. 

Thời hoàng kim, Đà Lạt có khoảng 500 cỗ xe ngựa, nhưng khi kinh tế phát triển, nhiều phương tiện hiện đại đã "lấn át" những chiếc xe thổ mộ, nhiều người đành phải bán xe, bán ngựa chuyển sang nghề khác. Số còn lại cho ngựa "lên đời" thay vì kéo hàng hóa như xưa thì nay phục vụ du khách. Anh L.V.Đ cho hay: "Thực tế hiện nay xe ngựa chủ yếu phục vụ du khách, nên chỉ có thể hoạt động khi mùa du lịch đến; còn lại như anh thấy đó xe - ngựa đều "chỏng vó" chơ vơ!".  

Và những “diễn viên” ngựa

Anh Lê Viết Đông (phường 2) cho biết: Anh cùng con ngựa quý của mình tham gia đóng phim lần đầu tiên cách đây trên 20 năm với phim Ván bài lật ngửa. Ngày nay các đoàn làm phim thường chọn Đà Lạt làm phim trường, nên ngựa có nhiều dịp tham gia đóng phim! Trước khi lên Đà Lạt họ thường gọi điện cho anh Đông - đầu mối liên lạc để "đặt" ngựa. Có những phim họ cần cả chục con, phải huy động anh em có ngựa đẹp "bảnh trai" và chịu đóng phim. Thông thường họ thuê cả chủ lẫn ngựa, vì những cảnh quay phi ngựa xa xa đều do chủ đóng (được hóa trang giống diễn viên thật), khi cận cảnh mới thay diễn viên chính vào. Những cảnh quay nguy hiểm tất nhiên cũng "ưu tiên" cho chủ ngựa! Mỗi ngày quay như thế họ trả từ 350.000 - 400.000 đồng/cả chủ lẫn ngựa. Anh vui vẻ cho biết: “Chúng tôi đã từng đóng với Chánh Tín, ca sĩ Đan Trường, Phương Thanh và cả những diễn viên đến từ nước ngoài, vui lắm…”

Có người cho rằng Đà Lạt nếu vắng bóng loại hình du lịch ngựa và xe ngựa thì sẽ kém thú vị và không còn nét đặc trưng của du lịch Đà Lạt. Nhưng để tăng thêm sự hấp dẫn cần nghĩ đến việc nhập thêm những giống ngựa tốt, có tầm vóc vạm vỡ, oai phong; song song đó cần nâng cấp các cỗ xe thêm tiện nghi, hiện đại và an toàn đáp ứng được nhu cầu của du khách xa gần.

LÂM VIÊN
Theo: Thanh Niên

Chia sẻ