Nhiều hệ lụy khi người lao động "cầm cố" sổ Bảo hiểm xã hội

Thứ Hai, 12/02/2018, 02:47:43
 Font Size:     |        Print
 

Cần tuyên truyền, giải thích cho người lao động hiểu được tác hại của việc cầm cố sổ bảo hiểm.

Thời gian gần đây, cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) một số địa phương liên tục gửi thông báo tình trạng sổ BHXH của người lao động (NLÐ) bị mất một cách "bất thường", trong đó có nhiều NLÐ trong cùng một doanh nghiệp.

Căn cứ vào hồ sơ lưu trữ trên phần mềm quản lý thu, BHXH các địa phương thực hiện cấp lại sổ BHXH mới, đồng thời thông báo hủy bỏ giá trị sử dụng của những sổ cũ đã bị mất. Thực tế, nhiều cuốn sổ BHXH này đang được cầm cố tại các hiệu cầm đồ, ngân hàng... gây hệ lụy khó lường cho cơ quan BHXH, doanh nghiệp và bản thân NLÐ.

Nguy cơ từ việc "cắm" sổ BHXH

Theo BHXH Việt Nam, thời gian gần đây, tại BHXH một số địa phương như: Phú Yên, Vĩnh Long, Ðồng Nai, TP Hồ Chí Minh, Ðác Nông… xảy ra tình trạng một số NLÐ đem sổ BHXH đi cầm cố tại các hiệu cầm đồ, ngân hàng, sau đó đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH mới. Trưởng ban Sổ - Thẻ (BHXH Việt Nam) Chu Minh Tộ cho biết, việc "cầm" số sổ BHXH sẽ ảnh hưởng rất lớn quyền lợi của NLÐ, của người nhận sổ BHXH để cầm cố, ảnh hưởng đến cơ quan BHXH và doanh nghiệp có người tham gia BHXH.

Chị T, cán bộ nhân sự của một doanh nghiệp đóng trên địa bàn KCN Hòa Phú (huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long) chia sẻ: Thời gian gần đây, một số công nhân tại doanh nghiệp thông báo mất sổ BHXH và đề nghị cấp lại sổ BHXH mới. Theo chị T, việc công nhân báo mất sổ BHXH đặt ra không ít nghi vấn, khi cả một nhóm công nhân báo mất sổ BHXH ở thời điểm gần nhau và doanh nghiệp nghi ngờ chuyện mất sổ này. Công ty đã rà soát và nhận thấy, một số công nhân đã cầm cố sổ BHXH; đồng thời thông báo mất sổ BHXH để làm lại sổ mới. "Hiện nay, việc cấp lại sổ BHXH khá dễ dàng và NLÐ có thể lợi dụng các quy định này để cầm cố sổ BHXH. Ðiều này có thể gây ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp và những nguy cơ, hệ lụy xã hội khác".

Phó Giám đốc phụ trách BHXH Vĩnh Long Nguyễn Bá Thanh cho biết, BHXH tỉnh cũng nhận được thông tin từ một số doanh nghiệp phản ánh về tình trạng cầm cố sổ BHXH. "Pháp luật không cho phép cầm cố sổ BHXH. Chúng tôi đã cử cán bộ theo dõi ở các điểm nghi vấn để có giải pháp xử lý phù hợp. Trước mắt, BHXH tỉnh sẽ phối hợp các ngành chức năng đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến để NLÐ cũng như những người có ý định cầm cố sổ BHXH của NLÐ hiểu các hậu quả để từ bỏ các ý định này".

Nói về thực trạng NLÐ cầm cố sổ BHXH, Phó trưởng Ban Quan hệ lao động (Tổng LÐLÐ Việt Nam) Lê Ðình Quảng cho rằng, tình trạng này xảy ra chủ yếu ở các địa phương tập trung nhiều khu công nghiệp và nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc đời sống NLÐ còn nhiều khó khăn cho nên muốn nhận tiền ngay: "Không chỉ cầm cố sổ, tại một số địa phương còn xảy ra tình trạng NLÐ bán trợ cấp một lần sau khi thôi việc bằng cách ủy quyền nhận trợ cấp một lần".

Tình trạng cầm cố sổ BHXH chủ yếu xảy ra ở các địa phương tập trung nhiều khu công nghiệp với số lượng lớn công nhân lao động và chưa có thống kê cụ thể về số vụ việc. Theo đánh giá ban đầu, NLÐ chủ yếu cầm cố sổ BHXH khi cần tiền trang trải lúc khó khăn.

Cầm cố sổ BHXH gây thiệt hại cho NLÐ

Theo Trưởng ban Sổ - Thẻ Chu Minh Tộ, NLÐ "cắm" sổ BHXH chủ yếu là do thiếu hiểu biết và muốn có khoản tiền ngay lúc khó khăn chứ không phải là do có ý định lừa đảo. Việc cầm cố sổ BHXH được thực hiện theo thỏa thuận dân sự giữa người có sổ và người cầm cố. Tuy nhiên, việc làm này là trái với quy định của pháp luật, bởi lẽ: Luật BHXH và các văn bản hướng dẫn không quy định việc cầm cố, thế chấp sổ BHXH và không quy định cấp lại sổ BHXH đối với trường hợp NLÐ đem sổ BHXH đi cầm cố, chỉ cấp lại sổ BHXH do bị hỏng, mất. "Nếu NLÐ mang sổ BHXH đi cầm cố, sau đó đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH với lý do bị mất, hỏng, nếu cơ quan BHXH phát hiện thì NLÐ sẽ bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng theo quy định tại Khoản 1, Ðiều 27 Nghị định số 95/2013/NÐ-CP ngày 22-8-2013 (Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH, đưa NLÐ Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng) về hành vi kê khai không đúng sự thật".

Cũng theo ông Tộ, pháp luật về BHXH không cho phép mua bán, chuyển nhượng thời gian NLÐ tham gia BHXH. Ðiều này có nghĩa, chỉ người nào tham gia BHXH thì người đó hoặc thân nhân của họ mới được hưởng quyền lợi liên quan. Do đó, người nhận cầm cố sổ BHXH sẽ phải nhận rủi ro rất lớn khi không có đủ căn cứ hưởng quyền lợi BHXH. Ông Tộ chỉ rõ: Khi cơ quan BHXH giải quyết chế độ BHXH cho NLÐ phải căn cứ trên dữ liệu về quá trình đóng BHXH trên phần mềm. Hệ dữ liệu tập trung của BHXH Việt Nam cho phép cơ quan này có thể nhanh chóng kiểm tra, đối chiếu chính xác các yếu tố về nhân thân, số sổ BHXH, dữ liệu về quá trình đóng BHXH của NLÐ, bảo đảm không giải quyết hưởng trùng các trường hợp hưởng BHXH một lần.

Trường hợp NLÐ tham gia BHXH gặp rủi ro (trong thời gian chưa hưởng BHXH một lần mà qua đời) thì thân nhân của họ mới được hưởng chế độ tuất, người cầm cố sổ BHXH sẽ không được hưởng (quy định tại Ðiều 67, Ðiều 69 Luật BHXH).

Trong thời gian tới, BHXH Việt Nam sẽ yêu cầu tất cả các tỉnh, thành phố rà soát và báo cáo về tình trạng này để kịp thời có phương án tuyên truyền, giải thích cho NLÐ hiểu hơn về các chính sách, chế độ bảo hiểm và những hệ lụy từ việc cầm cố sổ BHXH.

LAN VŨ

Chia sẻ