Bảo đảm tốt hơn quyền lợi về bảo hiểm của người lao động

Thứ Sáu, 10/08/2018, 02:14:50
 Font Size:     |        Print

Hiện nay, tình trạng trốn đóng, nợ đọng bảo hiểm xã hội (BHXH) ngày càng diễn biến phức tạp. Việc thu hồi nợ rất khó khăn, còn nhều vướng mắc, cần được tháo gỡ kịp thời.

Thời gian qua, tỷ lệ nợ và đơn vị nợ BHXH trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa diễn biến phức tạp. Tính đến hết tháng 6-2018, chỉ riêng địa bàn TP Nha Trang có tới 1.014 doanh nghiệp (DN) nợ BHXH. Thống kê cho thấy, có DN đã nợ BHXH tới... 90 tháng. Số DN nợ 80, 70, 60... tháng là rất nhiều.

Theo BHXH tỉnh Khánh Hòa, số nợ BHXH đến thời điểm này gần 92 tỷ đồng, giảm 24,63% so với cùng kỳ. Số nợ BHXH có giảm, nhưng tình hình đòi nợ BHXH rất gian nan. Nhiều đơn vị có số nợ BHXH lớn nhưng thiếu phối hợp cơ quan BHXH để trả nợ, như: Công ty TNHH một thành viên Đóng tàu Nha Trang hơn chín tỷ đồng; Công ty TNHH một thành viên Đóng tàu Cam Ranh hơn 13,6 tỷ đồng; Chi nhánh Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại - Dịch vụ Bạch Việt - Bavico International Hotel Nha Trang hơn 1,6 tỷ đồng…

Theo Giám đốc BHXH tỉnh Khánh Hòa Dương Văn Hào, nguyên nhân của thực trạng này là do nhận thức về trách nhiệm và quyền lợi tham gia BHXH, BHYT bắt buộc của người sử dụng lao động (SDLĐ) còn hạn chế, nhất là khu vực ngoài nhà nước. Do vậy, việc chậm đóng, đóng thiếu hoặc trốn đóng vẫn thường xuyên xảy ra. Nhà nước đã có quy định về việc buộc trích tiền từ tài khoản tiền gửi của người SDLĐ để nộp tiền chưa đóng, chậm đóng BHXH nhưng việc thực hiện rất khó khăn. BHXH tỉnh đã ký hợp đồng thu nợ với một số ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh nhưng vẫn chưa thực hiện hiệu quả. Bên cạnh đó, chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH còn nhiều bất cập như mức xử phạt thấp; lãi suất chậm nộp BHXH thấp hơn lãi suất tiền vay của các ngân hàng thương mại nên nhiều DN chấp nhận nộp phạt để chiếm dụng nguồn BHXH. Ngoài ra, hiệu quả hoạt động của Tổ thu nợ liên ngành theo chỉ đạo của UBND tỉnh còn nhiều hạn chế trong khâu phối hợp, hoặc hoạt động chưa thường xuyên, hiệu quả. UBND tỉnh Khánh Hòa chỉ đạo các ngành BHXH, Lao động -

Thương binh và Xã hội (LĐ-TB và XH)... quyết liệt thực hiện công tác này nhưng chưa đạt kết quả khả quan.

Một trong những giải pháp mạnh để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ là khởi kiện các DN nợ BHXH. BHXH Việt Nam đã phối hợp các cơ quan liên quan triển khai thực hiện. Song kết quả chưa như mong muốn, việc khởi kiện vẫn còn vướng mắc về nhiều mặt. Dẫu vậy, tình hình DN nợ đọng BHXH có chuyển biến nhất định. Trong các vụ kiện, phần lớn, cơ quan BHXH đều thắng, đòi được nợ. Nhiều DN sợ bị kiện, ảnh hưởng uy tín của đơn vị cho nên đã trích nộp BHXH.

Kể từ ngày 1-7-2016, việc thực hiện khởi kiện các DN nợ BHXH ra tòa được giao cho tổ chức công đoàn. Điều này góp phần tạo điều kiện để tổ chức công đoàn thực hiện tốt hơn chức năng bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng cho NLĐ. Tuy nhiên, cách đổi mới này vẫn còn nhiều vướng mắc về trình tự, thủ tục, cần sớm được tháo gỡ.

Từ cuối năm 2016, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) tỉnh Khánh Hòa khởi kiện một số DN, như: Công ty cổ phần Xây dựng công trình 505; Công ty Cổ phần Hòn Tằm Biển Nha Trang; Công ty cổ phần Vinalines Nha Trang; Công ty cổ phần Sông Đà Nha Trang... Tổng số tiền các đơn vị nợ BHXH tính đến thời điểm khởi kiện hơn 38 tỷ đồng. Trong quá trình làm thủ tục khởi kiện, đã có hai đơn vị tiến hành nộp với số tiền hơn 4,6 tỷ đồng. Còn lại hơn 30 tỷ đồng chưa thu được. Thực tế, ngày 3-1-2017, LĐLĐ tỉnh nhận được thông báo của Tòa án nhân dân tỉnh về việc sửa đổi, bổ sung đơn kiện với một số nội dung, như: cung cấp văn bản ủy quyền của tập thể lao động hoặc công đoàn cơ sở; chứng minh có tranh chấp về BHXH giữa NLĐ với người SDLĐ, giữa tập thể NLĐ với người SDLĐ; quyết định giải quyết tranh chấp lao động tập thể...

Yêu cầu là như vậy, nhưng thực tiễn tại các DN cho thấy, việc lấy ý kiến bằng văn bản ủy quyền của tất cả NLĐ hoặc công đoàn cơ sở là không thực hiện được do khó tập hợp NLĐ. Do không bổ sung được những nội dung tòa yêu cầu, Tòa án nhân dân tỉnh đã trả lại toàn bộ đơn khởi kiện cho LĐLĐ tỉnh, vì hết thời hạn 15 ngày bổ sung đơn kiện. Việc lấy chữ ký ủy quyền của tất cả NLĐ liên quan là rất khó thực hiện. NLĐ ngại tiếp xúc với cán bộ công đoàn làm nhiệm vụ, vì họ sợ bị chủ SDLĐ gây khó dễ sau khi khai báo thông tin và ký giấy tờ ủy quyền khởi kiện. LĐLĐ tỉnh Khánh Hòa từng gửi hồ sơ khởi kiện Công ty CP Sông Đà Nha Trang về việc nợ đọng tiền BHXH. Tuy nhiên, Tòa án đã trả lại hồ sơ vì không đủ điều kiện thụ lý, do không có giấy ủy quyền của NLĐ. Không chỉ có Khánh Hòa, nhiều địa phương khác cũng vướng ở chỗ này.

Ở đây, còn khó khăn khác, đó là chủ tịch công đoàn cơ sở là người đang thực hiện hợp đồng lao động với chủ SDLĐ cho nên không đứng nguyên đơn khởi kiện chủ DN, đồng thời không dám ký giấy ủy quyền cho tổ chức công đoàn cấp trên khởi kiện. Do vậy, công đoàn cấp trên chưa đủ điều kiện về mặt pháp lý để khởi kiện dù biết DN đã vi phạm quyền lợi về BHXH của người lao động.

Về thủ tục khởi kiện, còn nhiều vướng mắc. Đơn cử như trước đây, BHXH tỉnh khởi kiện các DN nợ BHXH theo Bộ luật Dân sự thì hồ sơ chỉ cần 2 mẫu CT2-TS (thông báo kết quả nợ BHXH) và mẫu CO5-TS (bản đối chiếu thu nộp BHXH). Đến khi LĐLĐ tỉnh đại diện NLĐ khởi kiện, phải căn cứ theo Bộ luật Lao động nên rất rườm rà, vướng mắc nhiều thủ tục.

Trước thực tế đó, Giám đốc BHXH tỉnh Khánh Hòa Dương Văn Hào đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành cần sớm xem xét “cởi trói” một số quy định về thủ tục để tổ chức công đoàn đại diện tập thể NLĐ khởi kiện DN trả nợ BHXH cho NLĐ một cách hiệu quả. Chính phủ, Bộ LĐ-TB và XH, Bộ Y tế và các cơ quan có thẩm quyền kịp thời hướng dẫn các nội dung còn bất cập, tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, quy trình trong tổ chức thực hiện Luật BHXH, Luật BHYT; giao thẩm quyền cho ngành BHXH thực hiện thanh, kiểm tra, xử lý các vi phạm về chính sách BHXH, BHYT; có giải pháp cụ thể giải quyết các trường hợp DN nợ BHXH mà chủ SDLĐ bỏ trốn...

Quyết liệt chỉ đạo thu hồi nợ BHXH, mới đây, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa Lê Thanh Quang yêu cầu công khai danh sách các DN nợ BHXH từ 90 ngày trở lên; cảnh báo những DN có số nợ lớn trên các cơ quan báo chí địa phương; tăng cường thanh tra, xử lý các trường hợp vi phạm Luật BHXH, Luật BHYT. Tổ công tác liên ngành thu nợ BHXH, BHYT tham mưu UBND tỉnh các giải pháp giải quyết, khắc phục tình trạng nợ BHXH.

PHONG NGUYÊN

Chia sẻ