Chuyện lớn từ chiếc mũ bảo hiểm nhỏ (Kỳ 2)

Thứ Tư, 10/08/2016, 04:39:09
 Font Size:     |        Print
 

Nhiều cửa hàng kinh doanh mũ bảo hiểm trên phố Huế (Hà Nội) ngang nhiên bày bán mũ bảo hiểm kém chất lượng cùng với mũ chính hãng.

Bài 2: Vòng luẩn quẩn của mũ bảo hiểm biến tướng

Từ những thành công ban đầu của việc thực hiện quy định bắt buộc đội mũ bảo hiểm (MBH), tỷ lệ người chấp hành tuy không duy trì ổn định, nhưng vẫn luôn ở mức hơn 90%. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều MBH người dân đang sử dụng là mũ không đạt chuẩn, được bày bán tràn lan trên thị trường. Tình trạng này không chỉ khiến việc đội BMH mất đi tác dụng bảo vệ cần thiết mà còn tiềm ẩn nhiều hiểm họa khôn lường. Vấn nạn MBH kém chất lượng đang hoành hành là bài toán nhức nhối vẫn chưa có lời giải.

Tràn lan mũ “rởm”

Dạo qua một loạt các cửa hàng kinh doanh MBH trên phố Huế (Hà Nội), có thể dễ dàng nhìn thấy, những chiếc MBH chính hãng nằm “khiêm nhường” trên cao, bị hàng chồng những chiếc mũ rởm mầu sắc bắt mắt phủ lấp. Điểm chung của các loại MBH rởm này là tuy vẫn có đủ ba bộ phận theo quy định, gồm: dây đeo, vỏ cứng và lớp hấp thụ xung động, nhưng lớp xốp thường mỏng, không có tem hợp quy (CR) và trọng lượng nhẹ; giá bán rẻ bất ngờ, chỉ từ 25 đến 40 nghìn đồng/chiếc. Ngoài ra, còn có nhiều loại MBH khác, trông y chang các loại mũ chính hãng, cũng dán tem CR, nhưng theo tìm hiểu của chúng tôi, đây đều là mũ kém chất lượng, mũ “nhái”, có giá bán khoảng từ 100 đến 150 nghìn đồng. Đó là chưa kể, nhan nhản trên các vỉa hè đường phố, dọc các quốc lộ, có rất nhiều điểm“di động”, bán các loại mũ gắn cái tên “mũ dành cho thể thao, đua ngựa”. Chẳng có ai mua loại mũ này đi tập thể dục hoặc cưỡi ngựa bao giờ, chỉ để đội khi “cưỡi ngựa sắt” và mục đích duy nhất là “né công an”.

Như cái vòng luẩn quẩn, khi cơ quan chức năng vào cuộc ráo riết, các loại MBH biến tướng lui về “hoạt động bí mật”, khi hết đợt cao điểm, “thứ bệnh dịch” này lại bùng phát trở lại và bao giờ cũng lợi hại hơn xưa. Theo kết quả nghiên cứu của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), có tới 75% số MBH được sử dụng tại Việt Nam không đạt chuẩn, còn theo một đánh giá không chính thức, thậm chí 90% số MBH đang lưu hành trên thị trường là mũ kém chất lượng. Việc sử dụng MBH không đạt chuẩn, ngoài việc không bảo đảm an toàn còn tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ, dễ gây thêm thương tích cho người sử dụng trong trường hợp xảy ra va chạm, tai nạn. Kết quả khảo sát cho thấy, khoảng một phần ba số người chết vì TNGT hằng năm là những người không đội hoặc đội MBH kém chất lượng.

Các loại MBH biến tướng này do mẫu mã đẹp, thời trang, kiểu dáng phong phú, giá rẻ đã tạo ra sức hấp dẫn lớn đối với người dân, nhất là tầng lớp thanh, thiếu niên. Một thời, dư luận xã hội đã “nóng” lên với tranh cãi về chuyện “thật, giả” của chiếc MBH. Phải chăng vấn nạn MBH “rởm” một phần là do ý thức kém của người tiêu dùng, tham rẻ, mua mũ kém chất lượng để đối phó với cơ quan chức năng? Tuy nhiên, một số người không thể phân biệt MBH đạt chuẩn và không đạt chuẩn cho nên đã mua phải mũ rởm mà không biết. Những ý kiến phản biện cũng cho thấy, chính những người có trách nhiệm cũng không phân biệt được đâu là sản phẩm thật, giả thì người tiêu dùng có thông thái đến đâu cũng đành “bó tay”. Có điều, cần phải tách bạch giữa loại MBH biến tướng thành “mũ dành cho người đi bộ, thể dục, cưỡi ngựa”, với loại MBH làm “nhái”, kém chất lượng. Với loại MBH biến tướng thành mũ thể dục, đua ngựa, chúng tôi cho rằng, người dân cố tình mua để đối phó lực lượng chức năng. Không có ai lại không phân biệt được loại mũ mỏng manh như chiếc lá này là mũ có tác dụng bảo hiểm khi đi xe máy, và lực lượng chức năng cần có biện pháp xử phạt nghiêm khắc, quyết liệt với hành vi vi phạm này, từ nhà sản xuất, kinh doanh, buôn bán đến người mua.

"Tuyên chiến" với MBH rởm

Chúng tôi cho rằng, các cơ quan quản lý nhà nước, trực tiếp là đơn vị cấp phép, thẩm định chất lượng (Bộ Khoa học và Công nghệ) cũng như lực lượng quản lý thị trường (QLTT) đã tỏ ra lúng túng, buông lỏng khi siết chặt các quy định về MBH, khiến việc thực thi chính sách đi lệch quỹ đạo. Thừa nhận còn nhiều hạn chế trong công tác quản lý nhà nước về chất lượng MBH, Phó Cục trưởng QLTT (Bộ Công thương) Đỗ Thanh Lam cho biết: Việc sản xuất MBH giả, kém chất lượng vẫn diễn biến phức tạp với nhiều hình thức và thủ đoạn tinh vi như sản xuất MBH kém chất lượng sau khi đã được chứng nhận hợp quy; trên nhãn hàng thể hiện đầy đủ tên và địa chỉ cơ sở sản xuất, nhưng thực tế không có thật,... Nhiều đối tượng còn tự mua linh kiện, phụ kiện về lắp ráp thành MBH để mang đi tiêu thụ và không cần phải đăng ký kinh doanh, không phải qua khâu kiểm nghiệm, đánh giá chứng nhận hợp quy theo quy định. Bên cạnh đó, có rất nhiều loại mũ tuy không phải MBH, được người bán hàng gọi là mũ thời trang, mũ cho người đi xe đạp, đi bộ, chơi thể thao... hoặc thậm chí ghi rõ “không phải là MBH”. Tuy nhiên, do không có chế tài xử lý cho nên lực lượng QLTT không thể xử lý như trường hợp kinh doanh MBH nhập lậu, giả hoặc kém chất lượng.

Thực tế, có rất nhiều doanh nghiệp được đăng ký kinh doanh sản xuất MBH và được chứng nhận hợp quy, nhưng do “mờ mắt” trước lợi nhuận cho nên đã tiến hành sản xuất MBH kém chất lượng. Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây là khi bị phát hiện, các cơ sở này thường chỉ bị xử phạt hành chính (với mức phạt ít ỏi, mang tính “tượng trưng” so lợi nhuận sản xuất MBH giả đem lại), hoặc dễ dàng xin phép thành lập công ty mới rồi tiếp tục ngang nhiên “tuồn” hàng kém chất lượng ra thị trường. Bà Hoàng Thị Na Hương, đại diện Công ty MBH Protec thừa nhận: “Cuộc chiến” cam go nhất của các doanh nghiệp sản xuất MBH chân chính là phải đối đầu với những sản phẩm hàng giả, hàng nhái, kém chất lượng đang được lưu thông rộng rãi trên thị trường. Nếu tình hình vẫn tiếp diễn theo chiều hướng xấu như hiện nay, về lâu dài, các doanh nghiệp chân chính sẽ mất khả năng cạnh tranh cũng như không đủ nguồn lực để tái đầu tư vào các sản phẩm mới. Chủ nhiệm CLB doanh nghiệp MBH thành phố Hồ Chí Minh Hồ Lê Phong cũng chia sẻ: Từ trước đến nay, doanh nghiệp MBH vẫn chịu sự quản lý theo QCVN 2-2008, nghĩa là phải được “chứng nhận hợp quy” và cứ sáu tháng, cơ quan chức năng kiểm tra lại một lần. Tuy nhiên, trên thị trường vẫn tồn tại rất nhiều MBH giả. Điều này đã tạo một “sân chơi” thiếu lành mạnh, không công bằng đối với các doanh nghiệp chân chính và đôi lúc để tự cứu lấy mình, các doanh nghiệp này cũng “nhắm mắt” sản xuất hàng kém chất lượng để có thể duy trì sự tồn tại.

Các doanh nghiệp sản xuất MBH chân chính đều mong mỏi, để công tác quản lý chất lượng các loại MBH đạt hiệu quả tốt hơn, lực lượng QLTT cần chủ động hơn trong việc nắm bắt, quản lý chặt chẽ các địa bàn; phối hợp các lực lượng chức năng tiến hành kiểm tra đột xuất những tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm trong hoạt động sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh MBH. Các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ, hiệu quả với chính quyền sở tại, tăng cường kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh các loại MBH giả, không bảo đảm chất lượng, mũ không phải MBH nhưng kiểu dáng tương tự, dễ gây nhầm lẫn; mũ không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp, không ghi nhãn hàng hóa theo quy định, không công bố tiêu chuẩn chất lượng, không bảo đảm chất lượng, không có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng,...

Ngoài ra, cần xử lý nghiêm đối với các tổ chức, cá nhân có vi phạm; tổ chức tuyên truyền sâu rộng, ký cam kết đối với các cơ sở kinh doanh để không xảy ra tình trạng tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh MBH. Việc xử phạt người đội MBH không đạt chuẩn cũng được coi là một trong những giải pháp hiệu quả nhằm ngăn chặn tình trạng đội MBH không bảo đảm chất lượng, không an toàn cho người sử dụng. Quy định này cần được thực hiện nghiêm và liên tục, để MBH “rởm” không còn "chỗ đứng" trên thị trường, từ đó việc sản xuất và kinh doanh loại mặt hàng MBH rởm không còn “đất sống”.

Trong ba năm (2013 - 2015), Cục QLTT đã phối hợp Ủy ban ATGT Quốc gia, các đơn vị chức năng liên quan và địa phương, đã tổ chức nhiều đoàn liên ngành kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh MBH; kiểm tra hơn 26 nghìn vụ; phát hiện, xử lý gần 3.200 trường hợp vi phạm; tịch thu, tiêu hủy gần 200 nghìn sản phẩm; tổng số tiền phạt hành chính hơn ba tỷ đồng. Riêng sáu tháng vừa qua, lực lượng QLTT đã kiểm tra, thu giữ hơn 7.000 chiếc MBH các loại vi phạm, chủ yếu về nội dung không phù hợp quy chuẩn kỹ thuật, hàng hóa nhập lậu không có nguồn gốc xuất xứ hoặc vi phạm quy định về ghi nhãn hàng hóa.

(Nguồn: Cục Quản lý thị trường)

(Còn nữa)

() Xem Báo Nhân Dân số ra ngày 7-8-2016.

Bài và ảnh: VIỆT HẢI