Văn học - Nghệ thuật

Một di tích văn hóa - lịch sử quốc gia cần được tôn tạo

Thứ Sáu, 21/04/2017, 02:34:59
 Font Size:     |        Print

Tiến sĩ Nguyễn Quán Nho (thế kỷ 17) là một trong bốn danh sĩ của đất Vạn Hà (Vãn Hà), huyện Thiệu Hóa (Thanh Hóa). Ông đã làm quan đến chức Tể tướng thời Hậu Lê, công trạng nhiều và là tấm gương sáng thanh liêm cho hậu thế, xứng đáng được ghi nhớ và tôn vinh.

Sinh năm 1638 tại làng Đông Triều, xã Vạn Hà, huyện Thụy Nguyên thuộc thừa tuyên Thanh Hóa thời Hậu Lê, nay là làng văn hóa Dương Hòa, thị trấn Vạn Hà, huyện Thiệu Hóa. Hoàn cảnh gia đình khó khăn, nhưng ngay từ nhỏ, Nguyễn Quán Nho đã nổi tiếng học giỏi. Năm 1657, ông đỗ Hương cống, sau đó hai năm thi Hội, đỗ tam trường và vào làm quan trong triều. Đến năm 1667, đời vua Lê Huyền Tông, Nguyễn Quán Nho đỗ đồng Tiến sĩ khoa Đinh Mùi khi vừa 30 tuổi, sau đó được bổ làm Đô đốc liên tỉnh Hải Dương - Yên Quảng. Trong các năm từ 1674 đến 1681, ông bốn lần tham gia phái đoàn của triều đình Lê - Trịnh đi công cán sang nhà Thanh. Về nước, ông được bổ làm Phó đô ngự sử, rồi lần lượt trải qua các chức vụ cao trong triều đình như: Tả thị lang Bộ Lại, Đô Ngự sử, Thượng thư Bộ Binh, Tể tướng, Thượng thư bộ Lễ. Sống giản dị, có tấm lòng thương dân và lo cho dân, bản tính lại khoan dung, Nguyễn Quán Nho được người đương thời ca tụng trong câu ca dân gian truyền tụng Tể tướng Vãn Hà, thiên hạ âu ca. Sách Đại Nam Quốc sử diễn ca cũng ghi: Bởi ai thiên hạ âu ca/Chẳng quan Tham tụng Vạn Hà là chi.

Phò tá bốn đời vua với gần 50 năm, trong đó có 11 năm làm Tể tướng, Nguyễn Quán Nho nổi tiếng một đời trong sạch, thanh liêm. Năm 1707, Nguyễn Quán Nho rời chốn quan trường về sống tại quê nhà được một năm thì mất. Ông chẳng để lại gì cho vợ con, chỉ để lại một tấm lòng, đó là tấm lòng vì dân vì nước và tấm gương thanh liêm để các thế hệ sau noi theo. Hiện tại, dòng họ của ông tại quê nhà vẫn đang lưu giữ bức truyền thần chân dung ông to bằng người thật sử dụng phẩm mầu vẽ trên vải lụa cùng tám câu thơ chữ Hán tạm dịch: Sinh năm Mậu Dần/ Đỗ đại khoa năm Đinh Mùi/ Luôn sống hiền hòa/ Thẳng thắn mềm mỏng/ Trung vua yêu nước/ Ghét bọn gian tà/ Rõ ràng hình ảnh/ Trụ cột quốc gia. Bức chân dung này đã có từ hơn ba thế kỷ nay, hiện có biểu hiện xuống cấp do không được bảo quản đúng cách và rất cần sự vào cuộc của các chuyên gia để có thể bảo quản bức tranh lâu dài.

Tài liệu và các sách sử cổ ghi chép về Tiến sĩ Nguyễn Quán Nho đã và đang được các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa sưu tầm, tìm hiểu, giới thiệu trong các công trình, bài báo, cuốn sách. Năm 1993, đền thờ và lăng mộ Tể tướng Nguyễn Quán Nho được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Tuy nhiên, những nghiên cứu về ông hiện vẫn còn hạn chế, chưa tương xứng với tầm vóc của một nhân vật lịch sử. Đặc biệt là khu di tích lăng mộ của ông tại quê nhà thị trấn Vạn Hà (Lăng quan Thượng) đang xuống cấp nghiêm trọng, đi vào quên lãng và thu hẹp dần do bị lấn chiếm diện tích.

Thời gian qua, các cấp chính quyền và ngành văn hóa Thanh Hóa đã làm rất tốt việc bảo tồn, tôn tạo, trùng tu một số công trình di tích quốc gia trên địa bàn tỉnh thông qua phương thức xã hội hóa, vận động nhân dân chung tay, góp sức. Chính vì vậy, nhân dân địa phương mong muốn chính quyền và các đoàn thể quan tâm vận động các nguồn đóng góp để tôn tạo di tích quốc gia Lăng mộ Tể tướng Nguyễn Quán Nho, đáp ứng nguyện vọng của nhân dân, qua đó giáo dục và phát huy các giá trị truyền thống lịch sử cho các thế hệ mai sau.

PHÙNG VĂN NGÀ

Chia sẻ