Cần chấm dứt ngay việc tổ chức tiệc trong hang động vịnh Hạ Long

Thứ Bảy, 10/09/2016, 04:08:37
 Font Size:     |        Print
 

Tổ chức tiệc trong lòng hang động vịnh Hạ Long là vi phạm Luật Di sản văn hóa.
 Font Size:     |  

Những ngày qua, thông tin và hình ảnh về các bữa tiệc xa hoa diễn ra trong lòng hang động vịnh Hạ Long xuất hiện liên tiếp trên báo chí, mạng xã hội làm dấy lên làn sóng phản ứng mạnh mẽ của dư luận và các chuyên gia bảo tồn di sản. Từ đây, câu chuyện quản lý và ứng xử với di sản lại “nóng” hơn bao giờ hết.

Lỗ hổng quản lý

Được biết, từ năm 2005, Quảng Ninh đã cấp phép cho Công ty CP dịch vụ vịnh Hạ Long tổ chức dịch vụ ăn tối, biểu diễn nghệ thuật tại hang Trống trên vịnh Hạ Long, nhằm đa dạng hóa sản phẩm phục vụ du khách và gia tăng giá trị kinh tế từ khai thác di sản. Tuy nhiên, theo ghi nhận thực tế, ngoài hang Trống còn nhiều hang động khác, như Hồ Động Tiên, Tiên Ông, Cỏ, Trinh Nữ… cũng đã được trưng dụng làm phòng tiệc; trong khi đây đều là những hang nằm trong vùng lõi của di sản vịnh, ở vị trí đắc địa và sở hữu hệ sinh thái độc đáo.

Đặc biệt, ngoài Công ty CP dịch vụ vịnh Hạ Long, còn nhiều công ty du lịch trên địa bàn cũng tổ chức loại hình này mà không biết đã được cấp phép hay chưa. Tình trạng tổ chức tiệc tại hang động ngày càng quy mô và biến tướng thành những bữa tiệc siêu sang, đe dọa nghiêm trọng hình ảnh và môi trường di sản vịnh Hạ Long - kỳ quan thiên nhiên thế giới; song đã diễn ra suốt 10 năm mà không có bất cứ sự can thiệp nào từ ban, ngành chức năng.

Đáng nói hơn, năm 2015, ngay cả khi Quảng Ninh có quy hoạch chi tiết bảo tồn di sản vịnh Hạ Long đến năm 2020, trong đó quy định rõ tại các hang động trên vịnh đều không có dịch vụ ăn uống và hạn chế đến mức tối đa tác động của con người tới di tích thì các “phòng tiệc” tại hang động trên vịnh vẫn được tổ chức. Cho tới gần đây, khi báo chí vào cuộc phản ánh tình trạng xâm hại di sản, các cơ quan chức năng địa phương mới tiến hành kiểm tra, rà soát. Điều này cho thấy sự tồn tại lỗ hổng không nhỏ trong quản lý, khai thác vịnh Hạ Long. Cần nói thêm, những bữa tiệc với quy mô lên tới hàng trăm người, đi kèm hoạt động biểu diễn, âm nhạc… không thể diễn ra một cách lặng lẽ, bí mật. Thực tế này không khỏi khiến dư luận đặt dấu hỏi về sự quản lý có phần thả nổi, làm ngơ của những người có trách nhiệm.

Sau khi cập nhật phản ánh của báo chí, thành phố Hạ Long đã thành lập đoàn kiểm tra, thị sát các khu vực hang động trên vịnh và đưa ra kết luận: Các dịch vụ tiệc tùng trong hang "chưa gây ảnh hưởng tới môi trường di sản, bởi các hoạt động chế biến, nấu ăn đều được thực hiện từ trên tàu hoặc trên đất liền". Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây là kết luận có phần vội vàng bởi đánh giá tác động của một hoạt động đối với di sản còn cần thời gian và sự đo lường chính xác. Chẳng nói đâu xa, chỉ nhìn hình ảnh di sản đang bị "hiện đại hóa" với những sàn gỗ rộng cả trăm mét được xây trên nền hang, các vách đá được tận dụng không gian đặt sân khấu, những chiếc loa công suất lớn đặt ngay cửa hang… cũng đã cho thấy sự khai thác di sản có phần phản cảm và nguy cơ đe dọa tới môi trường, sự phát triển bền vững của di sản không còn là cảnh báo.

Không thể để sai phạm kéo dài

Ngày 8-9, UBND tỉnh Quảng Ninh đã thông báo kết luận của lãnh đạo tỉnh về việc tổ chức dịch vụ ăn uống tại các hang động trên vịnh Hạ Long. Theo đó, TP Hạ Long phải thông báo cho các tổ chức, cá nhân chấm dứt dịch vụ này trước ngày 30-9 tới. Riêng Công ty CP dịch vụ vịnh Hạ Long được yêu cầu chấm dứt hoạt động ăn uống tại hang Trống trước ngày 30-10, với lý do là để công ty này có kế hoạch thông báo cho các hãng lữ hành nội dung liên quan.

Tuy nhiên, việc tiếp tục kéo dài thêm gần hai tháng dịch vụ ăn uống trong hang động thuộc lõi di sản vịnh Hạ Long vấp phải nhiều ý kiến trái chiều từ các chuyên gia. PGS, TS Đỗ Văn Trụ, Tổng Thư ký Hội Di sản văn hóa Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia nhận định: Những di sản, cảnh quan thiên nhiên là quà tặng của tạo hóa, phải qua hàng trăm, hàng triệu năm hình thành mới có được. Vì thế, việc biến hang động tự nhiên thành nơi phục vụ mục đích kinh tế, gây ô nhiễm môi trường, xâm hại di sản là sai Luật Di sản văn hóa, cũng là hành động ứng xử sai trong quản lý di sản. Chủ trương chấm dứt hoạt động ăn uống tại các hang trên vịnh Hạ Long của UBND tỉnh Quảng Ninh dù muộn, nhưng là đúng.

Tuy nhiên, đối với di sản, đã ứng xử sai cần dừng lại ngay, không thể vì bất cứ lý do gì để tiếp tục kéo dài thêm sai phạm.

Ông Trần Đình Thành, Phó Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết: Trước khi muốn tổ chức hoạt động gì gắn liền với di sản, phải có sự đánh giá về tác động của hoạt động đối với di sản đó để cân nhắc. Đối với trường hợp tổ chức tiệc trong hang động vịnh Hạ Long, ngay sau khi nhận được thông tin phản ánh từ báo chí, Cục Di sản văn hóa đã có văn bản đề nghị UBND tỉnh Quảng Ninh nhanh chóng lập hồ sơ báo cáo về tác động của hoạt động này đối với cảnh quan, môi trường, sự phát triển bền vững… của các hang động trên vịnh, trên cơ sở đối chiếu với hồ sơ đề cử vịnh Hạ Long là di sản thiên nhiên thế giới. Dựa trên báo cáo này, Cục sẽ có hướng hành động phù hợp.

Kể từ khi được công nhận là di sản thiên nhiên thế giới, vịnh Hạ Long đã không ít lần phải “kêu cứu” vì tình trạng xuất hiện vết dầu loang, xả thải rác bừa bãi… gây ô nhiễm môi trường. Và hiện tượng tổ chức tiệc trong lòng hang động lại một lần nữa cho thấy vấn đề quản lý, khai thác di sản, dù đã được xếp hạng ở tầm thế giới tại nước ta vẫn còn nhiều bất cập. Cũng là ứng xử với di sản hang động, nhưng cách hành xử của đoàn làm phim nước ngoài Kong: Skull Island cách đây không lâu đã khiến ngay cả giới chuyên gia di sản cũng phải nể phục. Dù đã dự kiến khai thác các cảnh quay “đinh” cho siêu phẩm bom tấn tại hang Sơn Đoòng, nhưng khi nhận thấy có thể ảnh hưởng tới quần thể hang động này, đoàn làm phim đã quyết định dời địa điểm tới hang động khác để bảo vệ di sản quý của Việt Nam. Điều này thêm một lần nữa khẳng định: Di sản không phải thứ để công nhận rồi “đắp chiếu”, mà cần được khai thác để phát huy giá trị vốn có và mang đến lợi ích cho cộng đồng. Tuy nhiên, khai thác như thế nào để vẫn bảo vệ được di sản một cách bền vững là vấn đề không đơn giản, đòi hỏi sự quan tâm, chung sức của cả cơ quan quản lý văn hóa, chính quyền địa phương, các chuyên gia di sản và cộng đồng.

HỒNG TRANG và QUANG THỌ