Vĩnh biệt nhà thơ đa tài Nguyễn Trọng Tạo

Thứ Tư, 09/01/2019, 02:21:17

Khoảng một năm trở lại đây, nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo (trong ảnh) phải chiến đấu với bệnh tật. Sau khi chiến thắng cơn đột quỵ vào cuối năm 2017, hơn hai tháng qua, ông phải đối mặt với căn bệnh hiểm nghèo đã vào giai đoạn di căn. Mặc dù được các bác sĩ hết lòng cứu chữa, bạn bè, người thân tận tụy chăm sóc, nhưng sức người có hạn, ông đã từ giã cuộc đời vào lúc 19 giờ 50 phút ngày 7-1-2019, hưởng thọ 72 tuổi.

Vĩnh biệt nhà thơ đa tài Nguyễn Trọng Tạo

Ảnh: NGUYỄN ÐÌNH TOÁN

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo sinh ngày 25-8-1947 tại làng Tràng Khê, Diễn Hoa, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Năm 1969, ông nhập ngũ. Anh em văn nghệ gọi đùa ông là "lính kiểng" vì thời gian trong quân ngũ, ông làm trưởng đoàn văn công xung kích Trung đoàn 22, Sư đoàn 341 thuộc Quân khu 4; rồi Trưởng Ban biên tập văn nghệ Nhà văn hóa Quân khu 4. Từ Quân khu 4 ông về Hà Nội học khóa 1 Trường Viết văn Nguyễn Du. Nhiều học viên "Nguyễn Du khóa 1" sau này trở thành những nhà văn, nhà thơ quan trọng trên văn đàn, thuộc lứa nhà văn trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ, trong đó có Nguyễn Trọng Tạo. Tốt nghiệp, ông chuyển hẳn sang hoạt động văn học, từng là Trưởng Ban biên tập xuất bản Hội Văn học nghệ thuật Thừa Thiên - Huế, Trưởng Ban biên tập Báo Thơ (Hội Nhà văn Việt Nam), Ủy viên Hội đồng thơ Hội Nhà văn Việt Nam…

Quan sát bên ngoài, nhiều người nghĩ Nguyễn Trọng Tạo là nhà thơ "tay chơi", vì hầu như kỳ cuộc nào cũng thấy ông tham dự từ thơ, văn xuôi, lý luận phê bình, xuất bản đến sân khấu, âm nhạc,… Sau buổi làm việc chính thức, các cuộc vui liên hoan ông đều có mặt. Hết nhậu chính lại đến nhậu phụ với bạn bè, nhiều khi thâu đêm suốt sáng. Thế nhưng, ông là người chơi ra chơi, làm ra làm. Số đầu sách ông để lại khoảng 20 tập thơ và trường ca; ngoài ra còn nhiều tập văn xuôi, lý luận phê bình…, thể loại nào ông cũng có tác phẩm. Với tư cách họa sĩ thiết kế, ông đã vẽ hơn 500 bìa sách các loại, là người sáng tác mẫu măng-sét cho tạp chí Sông Hương, Hồng Lĩnh, Sông Lam, báo Thơ; ông còn là người vẽ mẫu cờ Thơ của Ngày thơ Việt Nam. Trong vai trò nhạc sĩ, ông là tác giả khá nhiều ca khúc, có những ca khúc hiện nay vẫn nhiều người ưa thích như Khúc hát sông quê (phổ thơ Lê Huy Mậu), Làng quan họ quê tôi (phổ thơ Nguyễn Phan Hách); ngược lại, thơ của ông cũng được nhiều nhạc sĩ tên tuổi phổ nhạc, như Một dại khờ, một tôi (nhạc sĩ Phú Quang phổ bài thơ Chia). Ðiều đó không chỉ chứng tỏ tài năng đa dạng mà còn là sức làm việc nghiêm túc với năng suất cực cao của ông.

Như người ta thường nói, trong sáng tạo, số lượng không định danh tác giả mà chất lượng tác phẩm mới là căn cước của tác giả đó. Thật may, Nguyễn Trọng Tạo thuộc những tác giả đạt được cả lượng và chất. Bên cạnh nhiều tác phẩm được công chúng yêu thích, thuộc nằm lòng, Nguyễn Trọng Tạo còn nhận được nhiều giải thưởng về thơ, truyện ngắn, âm nhạc, thiết kế mỹ thuật…, nhất là Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật (năm 2012) cho tập thơ Ðồng dao cho người lớn và trường ca Con đường của những vì sao. Có lẽ vì vậy mà trong các cách gọi: nhà văn, nhạc sĩ, họa sĩ, nhà báo… thì nhà thơ là cách định danh đúng nhất với Nguyễn Trọng Tạo. Ông làm thơ từ năm 14 tuổi và tiếp tục "trường kỳ thơ" cho đến khi từ giã cuộc đời. Ông là người ham học (phần lớn là tự học), ham đọc, đau đáu với nghề. Ngôn ngữ thơ của ông hiện đại, nhiều tìm tòi, với mong muốn đổi mới thi ca. Ông quan niệm: "Thơ gần với nước mắt hơn là tiếng cười, gần với khổ đau hơn là reo hát, gần với sẻ chia hơn là chiếm đoạt, gần với chiến thắng mình hơn là răn người…". Có lẽ vì thế, trong thơ ông tuy nhiều nỗi đau đời nhưng không bi lụy; tuy viết nhiều về cái chết nhưng là để trân quý cuộc sống, để không ngừng tiến về phía trước...

Hiếm người trong giới văn nghệ sĩ lại không có ít nhất một, hai kỷ niệm nào đó với nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo. Ông là người quảng giao, ham vui và tận tình với bè bạn. Trên trang viết, khi đăng đàn, ông sắc sảo, thâm thúy, đôi khi bốc đồng bao nhiêu thì lúc nhậu ông hiền hòa, chiều bạn bấy nhiêu. Với các đàn anh đi trước, nhất là những người chịu nhiều thiệt thòi, ông lễ phép, ân cần, trọng thị. Với lớp trẻ, ông ưu ái, nâng đỡ và giúp đỡ nhiệt thành. Tuy "ham chơi", chơi hết mình, nhưng ông luôn đúng hẹn khi nhận lời viết bài, làm bìa, hay tham gia các kỳ cuộc. Ở ông, con người nghệ sĩ và con người đời thường luôn giao thoa, giao cảm với nhau, làm nên một tính cách Nguyễn Trọng Tạo mà nhiều bạn bè đều thương mến ông, chia sẻ với ông và quý trọng ông.

Trước và ngay sau khi ông qua đời, trên các diễn đàn, mạng xã hội tràn ngập các bày tỏ, tiếc thương người nghệ sĩ tài hoa đã ra đi. Rất nhiều ảnh, mẩu chuyện, kỷ niệm về ông được pót lên, dựng lại chân dung sống động về ông của bạn bè, độc giả, công chúng. Ông đã sống và cống hiến hết mình cho cuộc đời và cuộc đời cũng sẽ không quên ông.

HỮU VIỆT