Khi ca sĩ kiêm nhạc sĩ

Chủ Nhật, 20/08/2017, 03:14:47
 Font Size:     |        Print

Gần đây, cụm từ “singer-song writer” (ca sĩ kiêm sáng tác ca khúc) ngày càng trở nên quen thuộc với công chúng Việt Nam. Nếu trước đây chỉ có một số gương mặt như: Ngọc Châu, Mỹ Tâm, Thủy Tiên... thì đến nay đã và đang nở rộ hàng loạt gương mặt ca sĩ kiêm nhạc sĩ trẻ như: Lê Cát Trọng Lý, Phạm Toàn Thắng, Ðông Nhi, Ðinh Mạnh Ninh, Tiên Tiên, Vũ Cát Tường, Tiên Cookie, Soobin Hoàng Sơn, Phan Mạnh Quỳnh,...

Theo giới chuyên môn, điểm mạnh của các nghệ sĩ trẻ này là sự nhanh nhạy trong cập nhật những xu thế mới của đời sống xã hội, đời sống giới trẻ cũng như âm nhạc thế giới.

Họ có thể tích cực tiếp cận và chuyển tải trong sáng tác, làm nên các ca khúc có ngôn từ, nội dung gần gũi lớp trẻ và nhanh chóng được đón nhận. Cũng bởi thế mà nền nhạc trẻ Việt Nam có thêm những dấu ấn khác lạ. Ở đó, người ta nhận ra một Lê Cát Trọng Lý với giai điệu âm nhạc trong sáng, giản dị nhưng nặng trĩu suy tư; một Tạ Quang Thắng với những tác phẩm thấm đẫm tình yêu đất nước và hơi thở đương đại; một Tiên Tiên với các ca khúc dễ thương, ngọt ngào, tươi trẻ và tràn đầy năng lượng...

Khả năng tự sáng tác không những giúp các ca sĩ - nhạc sĩ trẻ có được ca khúc phù hợp cá tính, chất giọng của riêng mình để thăng hoa, chuyển tải hết tinh thần tác phẩm; mà còn giúp các công đoạn sáng tác - biểu diễn - phát hành, tức con đường đến với công chúng trở nên gần hơn. Bởi trên thực tế, không phải nhạc sĩ nào có ca khúc mới cũng sẵn sàng hợp tác với những ca sĩ chưa thành danh và ngược lại. Trong bối cảnh những sân chơi tìm kiếm tài năng ca hát bùng nổ sẽ làm xuất hiện ngày càng nhiều những ca sĩ không chuyên chỉ có giọng hát mà không hiểu về nhạc lý, thì xu hướng đa năng trong sáng tác và trình bày ca khúc cũng là dấu hiệu tích cực để chuyên nghiệp hóa âm nhạc đương đại, nhất là âm nhạc giải trí nước nhà.

Tuy nhiên, xu hướng nêu trên không phải không có những hạn chế. Chính sự tùy hứng, không bị bó buộc trong sáng tác đã khiến một số ca sĩ trẻ cho ra đời những ca khúc có ngôn từ hời hợt, nhảm nhí. Trường hợp tác giả bài hát “Phiếu bé ngoan” kiêm ca sĩ thể hiện bị Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phạt vì có nội dung tục tĩu, phản cảm là thí dụ điển hình cho sự xuất hiện của những ca khúc nhảm. Bên cạnh đó, xu hướng bình dân hóa ngôn từ trong sáng tác của các ca sĩ kiêm sáng tác cũng dễ dẫn đến hiện tượng rơi vào chủ nghĩa tự nhiên, mất đi tính gợi, chất thơ của ngôn ngữ âm nhạc.

Khi khả năng sáng tác không còn dừng ở vấn đề năng lực mà được xác định như một yếu tố để khẳng định đẳng cấp ca sĩ trong đời sống âm nhạc hiện nay thì các “ca sĩ tự phong” bỗng mọc lên nhan nhản. Không hiếm trường hợp còn “non” về nhạc lý và khả năng sử dụng ngôn từ cũng bày vẽ đặt lời, đóng mác sáng tác bản thân cho sang. Ðể rồi, hàng loạt ca khúc được gọi là “thảm họa” của làng nhạc Việt đã ra đời, nhạc không ra nhạc, lời không ra lời.

Thực tế cho thấy, một số ca khúc được các ca sĩ trẻ sáng tác do bắt kịp trào lưu cho nên dễ dàng trở thành bản hit, nhưng do không được đầu tư bài bản, ca khúc thường chỉ có đời sống ngắn ngủi, rộ lên rồi nhanh chóng lỗi mốt. Ngoài ra, không ít ca sĩ - nhạc sĩ càng về sau sáng tác càng đuối, không gây ấn tượng như ở những tác phẩm đầu tiên. Trong thế giới công nghệ, việc nhanh nhạy áp dụng các yếu tố âm nhạc quốc tế vào sáng tác cũng dễ khiến họ sa vào tình trạng sáng tác - biểu diễn na ná các nhạc phẩm của nước ngoài, nhất là Hàn Quốc và một số nước Âu, Mỹ. Thế nên, những bài hát theo kiểu tây - ta lẫn lộn cả về âm nhạc và ca từ và nhiều nghi án “đạo nhạc” cứ thế liên tiếp xuất hiện gây phản cảm trong công chúng.

Thời gian qua, những ca sĩ trẻ giữ được phong cách sáng tác khá ổn định như Ðông Nhi, Vũ Cát Tường, Tiên Tiên... đều là những người được hướng dẫn và có nhiều thời gian làm việc cùng các nhạc sĩ chuyên nghiệp. Ðiều này khẳng định, để những nghệ sĩ trẻ có thể tiếp tục sự nghiệp với vai trò ca sĩ - nhạc sĩ, thật sự làm nên những tác phẩm có sức sống và giá trị, rất cần sự hỗ trợ, định hướng của những nhạc sĩ có nghề. Bởi kinh nghiệm, năng lực sáng tác của những người đi trước sẽ giúp họ từng bước lấp đầy sự thiếu hụt về tư duy âm nhạc, khả năng sử dụng ngôn từ trong sáng tác. Bên cạnh đó, các nghệ sĩ trẻ xác định đi theo con đường này cũng cần thường xuyên trau dồi, đầu tư bài bản để có những tác phẩm có giá trị, giàu sức sống và bản sắc.

TRANG ANH