Một vị tiến sĩ tài năng trên nhiều lĩnh vực

Thứ Sáu, 28/12/2018, 18:03:34

NDĐT - Ngày 28-12, tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức Hội thảo khoa học “Tiến sĩ Nguyễn Huy Nhuận (1678 - 1758) và dòng họ khoa bảng Nguyễn Huy - làng Sủi, Phú Thị, Gia Lâm, Hà Nội”.

Một vị tiến sĩ tài năng trên nhiều lĩnh vực

Hội thảo khoa học “Tiến sĩ Nguyễn Huy Nhuận (1678 - 1758) và dòng họ khoa bảng Nguyễn Huy - làng Sủi, Phú Thị, Gia Lâm, Hà Nội”

Thể hiện tài năng trên nhiều lĩnh vực

Nguyễn Huy Nhuận (1678 - 1758) là người làng Sủi (nay thuộc xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội). Đây là làng khoa bảng nổi tiếng của xứ Kinh Bắc xưa. Năm 26 tuổi, Nguyễn Huy Nhuận đỗ Tiến sĩ khoa Quý Mùi (1703) đời vua Lê Hy Tông.

Năm 1728, Nguyễn Huy Nhuận cùng với Nguyễn Công Thái lên biên giới thuộc xứ Tuyên Quang tranh biện về cương giới với nhà Thanh. Ông xông pha qua nơi đèo núi nhiều lam sơn chướng khí, đến tại hiện trường, dựng được cột đồng làm mốc giới, thu lại mỏ đồng Tụ Long về cho quốc gia.

Trong việc giúp dân giúp nước, Nguyễn Huy Nhuận đã làm tới chức Thượng thư ở bốn bộ. Năm 1733, Nguyễn Huy Nhuận được thăng chức Thương thư Bộ Công. Mùa thu năm 1734, ông lại được làm Thượng thư bộ Lễ. Thời đó bốn phương giặc giã, việc binh bề bộn, ông nắm giữ cả việc quân, việc dân, cai quản tướng sĩ, khuyên răn quan lại, yên dân, dẹp giặc có nhiều công lao, rồi tiếp tục được thăng chúc Thượng thư Bộ Hộ kiêm Thượng thư Bộ Binh.

Đối với sự nghiệp giáo dục, khoa cử, Tiến sĩ Nguyễn Huy Nhuận đã để lại những dấu ấn không nhỏ. Tri Quốc Tử Giám Nguyễn Huy Nhuận là người thầy có nhiều đóng góp với sự nghiệp “bồi dưỡng nhân tài để cho nhà nước dùng” tại Trường Giám, là tấm gương sáng cho đời sau, cho quê hương, dòng họ. Nguyễn Huy Nhuận từng đảm nhiệm chức Giám thí khoa thi năm1721 và là Tri Cống Cử khoa thi năm 1743.

Hậu thế còn được biết Nguyễn Huy Nhuận để lại hai bài thơ chép trong Toàn Việt thi lục, soạn văn bia Hậu thần bi ký ở đền thờ Tiến sĩ, Tế tửu Quốc Tử Giám Trần Xuân Yến (Hải Dương), nhuận văn bia Trù Phong tự bi ký ở chùa Hồ Thiên (Quảng Ninh).

Tiến sĩ Nguyễn Huy Nhuận mất năm 1758, thọ 81 tuổi. Sau khi mất, ông được truy tặng chức Đại Tư mã. Sử thần Phan Huy Chú coi ông là “Người phò tá có công lao tài đức” thời Lê Trung Hưng.

Người khởi đầu truyền thống khoa bảng ở làng Sủi

Làng Sủi (Phú Thị) là một làng khoa bảng (có hơn 10 người đỗ tiến sĩ) xưa. Nguyễn Huy Nhuận là vị Tiến sĩ khai khoa của đất Phú Thị và của dòng họ Nguyễn Huy nói riêng, được tôn xưng là ông tổ của các Tiến sĩ trong làng.

Nối tiếp dòng mạch khoa bảng mà Nguyễn Huy Nhuận khai mở, dòng họ Nguyễn Huy còn thêm có bốn vị đỗ đại khoa, chiếm một nửa số tiến sĩ người làng. Đặc biệt, trong dòng họ còn có một nhân vật tuy không đỗ đạt cao nhưng là bậc kỳ tài kiệt xuất trong dòng văn học Nôm được nhắc đến nhiều là thi nhân Nguyễn Huy Lượng.

Truyền thống hiếu học, hiếu nghĩa của dòng họ Nguyễn Huy làm rạng thanh danh Trung nghĩa lý là mẫu hình đẹp của các dòng họ Việt Nam. Phát huy truyền thống đó, dòng họ Nguyễn Huy trong thời hiện đại tiếp tục có thêm nhiều người theo nghiệp học hành và đỗ đạt. Họ hoạt động trên nhiều lĩnh vực khác nhau nhưng thế hệ nào cũng góp phần trong việc dựng xây quê hương, đất nước.

Tiến sĩ Nguyễn Huy Nhuận đã để lại di sản quý báu, tạo động lực tinh thần mạnh mẽ cho các thế hệ con cháu của dòng họ tiếp tục bồi đắp, làm giàu thêm truyền thống hiếu học, hiếu nghĩa trong bối cảnh hiện nay. Hội thảo khoa học “Tiến sĩ Nguyễn Huy Nhuận (1678 - 1758) và dòng họ khoa bảng Nguyễn Huy - làng Sủi, Phú Thị, Gia Lâm, Hà Nội” là hoạt động tôn vinh danh nhân và phát huy truyền thống cho hậu thế - những hoạt động mang tinh thần đó đang được mở rộng không chỉ ở Hà Nội.

NGỮ THIÊN