Thế giới buổi giao thời

Thứ Ba, 24/01/2017, 18:39:52
 Font Size:     |        Print
 

Biếm họa của SHERIF ARAFA

Cứ ngỡ Tết Bính Thân vừa đâu đây, thế mà năm đã hết, Tết Đinh Dậu đã tới! Cái cảm giác về “thời gian thấm thoắt thoi đưa” ấy có lẽ bắt nguồn từ đặc điểm của năm qua, một năm đầy ắp các sự kiện bất ngờ và bất ổn.

Tiễn năm cũ, đón năm mới là thời điểm thích hợp để suy ngẫm về những gì đã qua và phỏng đoán những gì đang đón đợi. Dấu ấn đậm nét nhất mà Bính Thân để lại là kinh tế trì trệ; chính trị rối ren; quan hệ quốc tế phức tạp, khí hậu đảo điên. Một nét đặc thù khác là năm 2016 bị chia thành hai lát cắt: trước và sau ngày 8-11, ngày bầu cử Tổng thống Mỹ mà kết cục của nó làm nảy sinh nhiều nhân tố bất định. Toàn bộ bức tranh trên báo hiệu thế giới dường như đang ở buổi giao thời, chuyển sang trạng thái mới cả về kinh tế, chính trị lẫn xã hội.

Tám năm đã qua kể từ khi cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ và suy thoái toàn cầu bùng phát. Thế nhưng, “cái đuôi” của nó vẫn quậy phá cho tới tận nay. Các nền kinh tế đầu tàu đều chạy ì ạch. Các nền kinh tế mới nổi vang bóng một thời không còn giữ được phong độ: kinh tế Nga chạy không tải, kinh tế Brazil suy sụp, kinh tế Trung Quốc hừng hực khí thế tăng trưởng trên dưới 10%/năm trong hơn 30 năm liền nay cũng phải bằng lòng với mức “tăng trưởng bình thường”. Rõ ràng, động lực tăng trưởng theo kiểu cũ đã cạn kiệt, công cuộc tái cơ cấu đã bắt đầu trên cơ sở những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư…

Về chính trị, trong năm đã nảy sinh một loạt sự kiện cho thấy hai chiều hướng mới đang manh nha. Đó là “chủ nghĩa dân túy”, “chủ nghĩa dân tộc” và “chủ nghĩa bảo hộ mới”. Số là, trong những thập niên cuối của thế kỷ trước và đầu thế kỷ này, trên ngọn sóng của xu thế toàn cầu hóa và tự do hóa đã diễn ra cuộc chạy đua khốc liệt để phát triển. Trên đường đua ấy, có nhiều người thắng nhưng cũng không ít kẻ thua, có những mặt được nhưng cũng không ít mặt mất. Hố ngăn cách giàu nghèo ngày càng rộng, các vấn đề xã hội ngày càng gay gắt, nạn thất nghiệp ngày một tăng, tội phạm xã hội ngày càng tràn lan, môi trường sống ngày càng bị hủy hoại, nạn di dân ngày càng ồ ạt, hoạt động khủng bố ngày càng lan rộng… Tất cả những điều đó tạo nên tâm lý bất mãn sâu sắc trong xã hội, nhất là những người thua thiệt. Trong bối cảnh đó, người ta quay lưng với những lời hoa mỹ, những chương trình tranh cử xa vời của các chính trị gia lão luyện, chuyển sang ủng hộ những người đưa ra tuyên bố bộc trực, dân dã, hứa hẹn những hành động quyết liệt đậm tính dân túy.

Cùng với những tâm tư trên, xu hướng co về bảo vệ lợi ích thiết thực của nước mình đã thúc đẩy chủ nghĩa dân tộc thực dụng, xu thế bảo hộ mới mà điển hình là sự kiện cử tri Anh bỏ phiếu rời khỏi Liên hiệp châu Âu (EU), còn gọi là Brexit, động trời; cuộc đàm phán giữa Mỹ và EU về Hiệp định đầu tư và thương mại xuyên Đại Tây Dương (TIPP) bị gác lại; Tổng thống đắc cử của Mỹ tuyên bố sẽ rút khỏi Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) ngay sau khi nhậm chức…

Biếm họa của AREND VAN DAM

Năm qua, quan hệ quốc tế, nhất là quan hệ giữa các nước lớn trải qua nhiều cơn sóng gió. Mỹ xoay trục sang châu Á, Trung Quốc ứng phó, tiến hành nhiều hành vi trong khu vực, nhất là trên Biển Đông và biển Hoa Đông. Bị phương Tây o ép, Nga tung đòn ở Syria, xích gần hơn với Trung Quốc. Vấp phải xung đột trên biển Hoa Đông, Nhật Bản điều chỉnh Hiến pháp, vươn xuống Đông - Nam Á. Ấn Độ thúc đẩy chiến lược hướng đông… Những biểu hiện trên diễn ra dưới tác động của sự chuyển dịch sức mạnh của các quốc gia và vị trí của các châu lục, trong đó nổi lên là sự kiện Trung Quốc vươn lên thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, quyết hiện thực hóa “giấc mơ Trung Hoa”; châu Á - Thái Bình Dương trở thành động lực phát triển toàn cầu. Cục diện này sẽ tiếp tục tồn tại hay không sau ngày 8-11 còn là một câu hỏi bỏ ngỏ.

Thích ứng với những chuyển biến trên, ASEAN vừa củng cố Cộng đồng, vừa phải đối mặt thực tế là một số nước thành viên điều chỉnh quan hệ đối ngoại phù hợp những chuyển biến mới nhằm tranh thủ những lợi ích thiết thực cho mình.

Trong buổi giao thời, cái cũ chưa kết thúc hẳn, cái mới chưa định hình rõ thì tình trạng rối ren, bất định là điều tất yếu. Trạng thái ấy sẽ tiếp diễn trong năm Đinh Dậu - một năm “thăm dò”, “thích ứng”, “điều chỉnh”, “cài đặt lại cơ cấu kinh tế cũng như chính sách đối nội và đối ngoại”. Tại châu Âu, trong khi cuộc đàm phán EU và Anh về quá trình Brexit còn phức tạp thì cuộc trưng cầu ý dân về kế hoạch cải tổ Hiến pháp tại Italia với kết quả lực lượng mong muốn cải cách thất bại, dấy lên lo ngại phe đối lập thúc đẩy việc rút ra khỏi Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone). Đó là chưa kể trong năm tới, tại một số nước sẽ diễn ra quá trình thay đổi chính quyền như các cuộc bầu cử ở Đức và Pháp; diễn biến chính trị phức tạp ở Hàn Quốc cũng có thể dẫn đến những chuyển biến…

Là một bộ phận không tách rời của thế giới và khu vực, nước ta không thể không chịu những tác động nêu trên của cục diện thế giới, đồng thời không thể không tìm cách thích ứng để xây dựng và bảo vệ tốt nhất đất nước mình.

VŨ KHOAN