Nguy cơ đối với hòa bình Trung Đông

Thứ Ba, 15/05/2018, 03:39:54
 Font Size:     |        Print

Hôm qua (14-5), Israel đã tổ chức lễ khai trương Đại sứ quán Mỹ tại Jerusalem, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ của Palestine và nhiều nước trên thế giới. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin và con gái Tổng thống Mỹ Donald Trump Ivanka được mời dự sự kiện này. Tuy nhiên, sự vắng mặt của hầu hết khách mời là những phái viên đến từ các nước trong một buổi tiếp khách do Thủ tướng Benjamin Netanyahu chủ trì cho thấy, quốc tế đã phản ứng thận trọng trước sự kiện nhạy cảm này.

Việc Đại sứ quán Mỹ tại Israel được chuyển từ Tel Aviv về Jerusalem được thực hiện sau quyết định của Tổng thống Trump công nhận vùng thánh địa này là thủ đô của Israel vào tháng 12-2017. Người đứng đầu Nhà trắng khẳng định, ông đã thực hiện cam kết về chính sách của Washington. Tuy nhiên, thực tế, quyết định này của Tổng thống Trump đã đi ngược lại chính sách Trung Đông của các chính quyền tiền nhiệm. Trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình Trung Đông bị đóng băng kể từ năm 2014, cộng đồng quốc tế lo ngại động thái của Mỹ có thể “thêm dầu vào lửa”, châm ngòi cho vòng xoáy xung đột mới giữa Israel và Palestine, làm gia tăng tình trạng bất ổn tại khu Bờ Tây, vùng đất bị chiếm đóng của Palestine và trên biên giới dải Gaza với Israel, nơi quân đội Nhà nước Do Thái đang tăng cường các hành động trấn áp đối với người biểu tình Palestine suốt thời gian qua.

Chính quyền Mỹ tuyên bố rằng, việc chuyển Đại sứ quán về Jerusalem không nhằm định hướng đến các đường biên giới cuối cùng của vùng đất này. Tuy nhiên, hầu hết các quốc gia khác đều cho rằng tình trạng của Jerusalem, vùng đất linh thiêng đối với cả người Do Thái, Hồi giáo và Thiên chúa giáo, nên được xác định trong một thỏa thuận hòa bình cuối cùng giữa Israel và Palestine; đồng thời cho rằng, việc di chuyển đại sứ quán về Jerusalem sẽ làm tổn hại đến bất kỳ thỏa thuận như vậy. Bởi, Palestine luôn khẳng định quyết tâm thành lập một Nhà nước độc lập với thủ đô Đông Jerusalem.

Sự vắng mặt của hầu hết các nhà ngoại giao được mời dự sự kiện khai trương Đại sứ quán Mỹ ở Jerusalem cho thấy không thể có sự đồng thuận giữa các nước trong vấn đề này. Israel đã mời 86 đại sứ và đại diện ngoại giao các nước tham dự sự kiện, song chỉ có 33 đại diện xác nhận tham dự, trong đó có đại biểu đến từ Guatemala và Paraguay, hai quốc gia “theo chân” Mỹ sẽ mở đại sứ quán tại Jerusalem vào cuối tháng này. Các nước châu Âu chia rẽ quan điểm liên quan đến vấn đề Jerusalem. Đáng chú ý, tham dự hội nghị do Bộ Ngoại giao Israel tổ chức chỉ có đại diện các nước Hungary, Rumania và Cộng hòa Séc, song không có đại diện đến từ các quốc gia phương Tây thuộc Liên hiệp châu Âu (EU). Phái đoàn EU tại Israel nói rằng, khối này sẽ tôn trọng sự đồng thuận quốc tế về Jerusalem, bao gồm cả vị trí các cơ quan đại diện ngoại giao của họ cho đến khi tình trạng cuối cùng của Jerusalem được giải quyết. Nhiều quốc gia khác, trong đó có Nhật Bản, Iran lên tiếng bày tỏ lo ngại việc Mỹ tái bố trí Đại sứ quán của nước này tại Israel có thể làm gia tăng căng thẳng tại Trung Đông, hoặc khiến tiến trình hòa bình vốn đình trệ ở khu vực này càng khó khăn hơn. Tokyo lưu ý đến cam kết của Washington về vấn đề quy chế Jerusalem phải được giải quyết giữa các bên liên quan. Liên đoàn A-rập cũng triệu tập họp bất thường nhằm phản đối quyết định của Mỹ về việc di chuyển Đại sứ quán đến Jerusalem.

Đoàn đại biểu của Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) tại Mỹ chỉ trích rằng, bi kịch ở chỗ, chính quyền Mỹ đã chọn đứng về phía những tuyên bố độc quyền của Israel về một thành phố thiêng liêng đối với nhiều tôn giáo trong nhiều thế kỷ qua. Trong khi đó, khoảng một triệu người Palestine lên kế hoạch tiến hành cuộc biểu tình lớn nhất từ trước đến nay tại dải Gaza và khu Bờ Tây trong ngày 14-5, trùng với ngày Israel kỷ niệm 70 năm tuyên bố thành lập Nhà nước Do Thái và cũng để phản đối việc Mỹ khai trương Đại sứ quán ở Jerusalem. Cuộc biểu tình kéo dài đến hôm nay (15-5), ngày mà người Palestine gọi là “Ngày thảm họa” (Nakba), khi cách đây 70 năm, hơn 700 nghìn người Palestine đã buộc phải rời khỏi nhà cửa hoặc bị trục xuất sau khi Israel tuyên bố thành lập Nhà nước Do Thái ngày 14-5. Kể từ ngày 30-3 vừa qua, đông đảo người Palestine đã tham gia các cuộc biểu tình trong sự kiện “Cuộc tuần hành vĩ đại trở về” nhằm đòi quyền hồi hương, các quyền cơ bản và phản đối Israel phong tỏa vùng đất duyên hải Gaza suốt 12 năm qua. Đụng độ giữa người Palestine và binh sĩ Israel đã khiến 49 người Palestine chết và hơn 8.000 người bị thương.

Cộng đồng quốc tế đã và đang xúc tiến các nỗ lực ngoại giao nhằm “hạ nhiệt” căng thẳng hiện nay giữa Israel và Palestine, ngăn chặn nguy cơ bùng phát cuộc xung đột mới ở Trung Đông. “Con tàu hòa bình Trung Đông” chỉ có thể được khởi động lại thông qua đối thoại trên cơ sở giải pháp “hai nhà nước”, trong đó Nhà nước Palestine độc lập chung sống trong hòa bình và an ninh với Israel, với đường biên giới trước năm 1967.

THÁI ANH

Chia sẻ