Những thách thức với Liên hợp quốc

Thứ Sáu, 12/01/2018, 19:29:31
 Font Size:     |        Print
 

Tổng Thư ký Liên hợp quốc A.Gu-tê-rét thăm doanh trại lực lượng gìn giữ hòa bình tại Cộng hòa Trung Phi.

Năm 2017 ghi dấu những thành tựu của Liên hợp quốc (LHQ) trong nỗ lực vì hòa bình, hợp tác và phát triển toàn cầu. Tuy nhiên, những vấn đề còn chưa được giải quyết trong năm qua vẫn là thách thức cho thời gian tới.

Những thành tựu nổi bật LHQ đạt được trong năm qua phải kể đến việc đẩy mạnh tiến trình thực thi các Mục tiêu phát triển bền vững. Trong năm 2017 đã có 44 nước thành viên trình bày báo cáo quốc gia tự nguyện hoặc kế hoạch thực thi các Mục tiêu phát triển bền vững với những kết quả rõ ràng, gồm 17 mục tiêu và 169 chỉ tiêu toàn cầu, từ giải quyết nạn nghèo đói tới thúc đẩy hòa bình và cải thiện y tế.

Vai trò trung gian của LHQ trong hòa giải các bên xung đột đạt được một số thành quả nhất định. Nổi bật nhất là LHQ đã và đang tích cực hỗ trợ tiến trình hòa bình tại Cô-lôm-bi-a sau khi chính phủ nước này và Lực lượng vũ trang cách mạng Cô-lôm-bi-a (FARC) đạt được thỏa thuận, chấm dứt hơn 50 năm xung đột. Tuy nhiên, tại nhiều “điểm nóng” khác như cuộc xung đột tại Xy-ri, chương trình hạt nhân I-ran, căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên, khủng hoảng ở Trung Đông sau khi Mỹ công nhận Giê-ru-xa-lem là thủ đô của I-xra-en, vai trò của LHQ chưa thật sự đậm nét. Các ủy viên Hội đồng Bảo an, cơ quan quyền lực nhất LHQ, không tìm được tiếng nói chung trong nhiều vấn đề.

Khi xuất hiện ngày càng nhiều hoài nghi về các tổ chức đa phương, năm 2017, LHQ đã nỗ lực khởi động tiến trình tự cải tổ chính mình. Khoảng một năm trước, ngày 3-1-2017, trong ngày đầu tiên làm việc trên cương vị Tổng Thư ký thứ 9 của LHQ A.Gu-tê-rét kêu gọi toàn bộ tổ chức LHQ cùng nỗ lực để sửa chữa những thiếu sót, cải tổ hệ thống phát triển, xử lý những hạn chế đang cản trở hoạt động của cơ quan này. Bên lề kỳ họp cấp cao hằng năm của Đại hội đồng LHQ diễn ra hồi tháng 9-2017, tuyên bố chính trị 10 điểm do Mỹ soạn thảo ủng hộ các nỗ lực của Tổng Thư ký LHQ A.Gu-tê-rét về cải cách của tổ chức này đã nhận được sự tán thành của khoảng 130 trong số 193 thành viên. Tuy nhiên, việc Nga và Trung Quốc, hai ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an LHQ, không tán thành đề xuất của Mỹ khiến tuyên bố chính trị này cũng chỉ mang tính lý thuyết.

Tổng Thư ký LHQ A.Gu-tê-rét cho rằng, những thách thức mà thế giới phải đối mặt không chỉ tăng về số lượng, mà còn thay đổi về bản chất. Biến đổi khí hậu, thiếu nước ngọt, bất bình đẳng, sự ly khai của các nhóm dân cư, an ninh mạng và các vấn đề khác đang ngày càng lan rộng. Các xung đột ngày càng trở nên phức tạp khi các nhóm vũ trang tranh giành kiểm soát lãnh thổ, chính quyền và các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Thí dụ, chỉ riêng tại Xy-ri, có tới hàng trăm các nhóm vũ trang đang hoạt động. Hơn nữa, xung đột mang tính chất xuyên biên giới với sự liên kết của các tổ chức khủng bố và thường kéo dài khi nhận được sự hỗ trợ quân sự, tài chính từ bên ngoài.

Thiếu hụt ngân sách hoạt động là một trong những vấn đề mà LHQ phải đối mặt giải quyết thời gian tới. LHQ đã thông qua ngân sách trị giá khoảng 5,396 tỷ USD cho giai đoạn 2018 - 2019, thấp hơn so với con số 5,4 tỷ USD được Tổng Thư ký A.Gu-tê-rét đề xuất và giảm 285 triệu USD so với ngân sách của hai năm trước đó. Ngân sách hoạt động của LHQ hoàn toàn tách biệt với ngân sách phục vụ cho việc gìn giữ hòa bình, vốn đã bị cắt giảm 600 triệu USD trong năm 2017 dưới sức ép của Mỹ, nước đóng góp tài chính số một cho ngân sách của LHQ.

Thế giới dường như đang thiếu vắng các “nhà kiến tạo” những giải pháp cho thách thức chung. Các nhà lãnh đạo Liên hiệp châu Âu (EU) ngày càng ít lưu tâm những vấn đề ngoài khối, khi phải đối mặt với hàng loạt vấn đề nội bộ, như đàm phán kéo dài về việc Anh rút khỏi EU, khó khăn trong việc thành lập chính phủ mới tại Đức, ly khai có nguy cơ trở thành xu hướng ở nhiều nước... Trong khi đó, Trung Quốc tập trung vào chương trình cải cách kinh tế trong nước, Nga chưa đưa ra hành động quyết liệt nào. Chính quyền Tổng thống Mỹ Đ.Trăm ngay từ đầu năm 2017 đã đưa ra những chính sách đầy bất ngờ và tiềm ẩn không ít rủi ro, khi rút hoàn toàn, hoặc đàm phán lại hàng loạt thỏa thuận đa phương. Trong bối cảnh ấy, vai trò LHQ càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, nhằm xử lý hiệu quả hơn các thách thức toàn cầu.

ĐINH TRƯỜNG

Chia sẻ