APEC 21 - Đâu là điểm nhấn?

Thứ Ba, 08/10/2013, 18:39:00
 Font Size:     |        Print
 

Ngài Susilo Bambang Yudhoyono, Tổng thống Indonesia đón Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đến tham dự Hội nghị APEC. (Ảnh: Nguyễn Khang/TTXVN)
 Font Size:     |  

NDĐT - Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) diễn ra tại Bali (Indonesia) trong hai ngày 7 và 8-10. Hội nghị tập trung thảo luận việc thực hiện các Mục tiêu Bogor, Tăng trưởng bền vững gắn với công bằng và Tăng cường kết nối. Đây là những nội dung rất quan trọng trong sự phát triển của APEC trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu hiện nay.

 

Những nội dung cốt lõi

Một là, “Mục tiêu Bogor” được thông qua năm 1994, là nhằm thúc đẩy tự do hóa và thuận lợi hóa thương mại đầu tư đến năm 2010 đối với các nước phát triển và đến năm 2020 đối với các nước đang phát triển.

Cho đến nay, có thể nói “mục tiêu Bogor” đã đi được 2/3 chặng đường, năm 2010 đã hoàn thành với các nước phát triển, và 7 năm còn lại là đối với các nước thành viên chậm phát triển.

Tuy nhiên, Thỏa thuận về cắt giảm thuế xuống dưới 5%, và nâng cao 10% chất lượng chuỗi cung ứng vào năm 2015 đối với 54 mặt hàng trong thập niên vừa qua đã chưa đạt kết quả như dự kiến.

Hai là, “Tăng trưởng bền vững và công bằng” là vấn đề rất quan trọng vì trên thực tế, nhất là thông qua cuộc đại khủng hoảng kinh tế toàn cầu bắt nguồn từ Mỹ vào năm 2008 cho thấy, tính bền vững của sự tăng trưởng đã và đang bị thử thách nghiêm trọng, kể cả các nước có nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới như Mỹ, đến các nước mới nổi như Trung Quốc…

Sự phục hồi chập chạp của nền kinh tế Mỹ và sự sụt giảm tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc hiện nay đã nói lên điều đó. Mặt khác sự phát triển công bằng lại là một lỗ hổng lớn không chỉ là quan hệ giữa các nước mà còn có cả trong từng quốc gia, từng nền kinh tế, khiến nảy sinh những bất cập trong nhiều vấn đề kinh tế - xã hội trong từng quốc gia và khu vực.

Ba là, “Tăng cường kết nối”, APEC tiếp tục là cơ chế hợp tác quan trọng, là ưu tiên trong triển khai chính sách đối ngoại của các thành viên, nhất là các nước lớn, tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương (CA-TBD). Các thành viên tiếp tục coi trọng hợp tác trong khuôn khổ APEC, coi đây là một trong những cơ chế không thể thiếu để xây dựng hợp tác khu vực theo hướng đa tầng nấc, duy trì vai trò đầu tàu của CA-TBD và hướng tới hình thành Khu vực thương mại tự do toàn cầu (FTAAP).

Tuy nhiên, trong quan hệ kết nối vẫn còn gặp khó khăn xuất phát từ tính đặc thù và truyền thống của mỗi nước, nên việc tự do hóa và thuận lợi hóa vẫn còn nhiều rào cản. Vì thế, nước chủ nhà Indonesia chọn 3 vấn đề đưa ra thảo luận tại diễn đàn APEC 21 là hoàn toàn chính xác trong bối cảnh hiện nay.

Vị thế được nâng cao

Tổng giám đốc WTO, bà Roberto Azevedo khi tham dự các sự kiện trong tuần lễ APEC đã khẳng định vai trò của APEC trong việc hoàn thành một thỏa thuận về FTAAP. Đây là ý tưởng tốt, phản ánh xu thế khách quan của thời đại, đồng thời cũng phù hợi với vai trò và vị thế của APEC.

APEC thành lập năm 1989 với 12 thành viên, đến nay đã trở thành cơ chế hợp tác kinh tế có quy mô lớn nhất khu vực, với 21 nền kinh tế thành viên, trong đó có 9 nước thuộc nhóm G20; chiếm 59% dân số, 50% lãnh thổ, hơn 50% GDP và 57% thương mại toàn cầu.

APEC đang góp phần tích cực vào quá trình xây dựng một cấu trúc hợp tác khu vực theo hướng đa tầng nấc, duy trì vai trò đầu tàu của CA-TBD trong tiến trình tăng trưởng và liên kết kinh tế toàn cầu. Cùng với các cơ chế hợp tác khác như: nội khối ASEAN, ASEAN với các đối tác, TPP, RCEP, và liên kết kinh tế Đông Bắc Á...

Với Việt Nam, APEC hiện là khu vực đầu FDI lớn nhất, chiếm 65% tổng số vốn FDI, 60% giá trị xuất khẩu, 80% giá trị nhập khẩu và 75% lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam. Tuy nhiên, theo giới phân tích, phải đến sau năm 2020 cơ chế FTAAP mới có thể hình thành rõ nét.

Tham vọng kết nối

Mỹ là nước đã có nhiều nỗ lực nhằm hoàn thành tiến trình đàm phán Hiệp định TPP vào cuối năm nay, thậm chí có thể hoàn thành ngay trong tuần lễ cấp cao APEC lần thứ 21 này.

Tuy nhiên, việc chậm tiến độ đã được giới chuyên gia dự báo, và vì thế, việc hoàn thành trong tuần lễ cấp cao APEC là khó xảy ra, vì TPP là một thỏa thuận thương mại tự do với mục đích hội nhập các nền kinh tế thuộc khu vực CA-TBD, nay đã là 12 thành viên với sự tham gia của Nhật Bản là thành viên mới nhất tham gia đàm phán.

Mục tiêu ban đầu của TPP là giảm 90% các loại thuế xuất nhập khẩu giữa các nước thành viên là 0% vào năm 2015. Thỏa thuận bao gồm các hoạt động trao đổi hàng hóa, các quy định về xuất xứ, can thiệp, rào cản kỹ thuật, trao đổi dịch vụ, vấn đề sở hữu trí tuệ, các chính sách của chính quyền… nghĩa là bao quát toàn diện tất cả các khía cạnh chính của một hiệp định thương mại tự do.

Việc tham gia của Nhật Bản khiến gia tăng vị thế của TPP với tổng dân số lên đến hơn 792 triệu người và sản lượng kinh tế chiếm 25 nghìn tỷ USD, tương đương 40% GDP toàn cầu và 30% kim ngạch thương mại thế giới.

Tuy nhiên, việc Nhật Bản tham gia đàm phán sau cùng có thể dẫn đến thay đổi tiến trình đã được xác định trước. Vì Nhật Bản có những khó khăn đối với ngành nông nghiệp, nhất là việc bảo hộ nông nghiệp ở mức cao.

Khó khăn nhất chủ yếu là quan hệ giữa hai thị trường Mỹ - Nhật, trong bối cảnh Nhật Bản đang quyết tâm thoát khỏi sự trì trệ của nền kinh tế đã kéo dài gần hai thập kỷ. Và vì thế, Nhật Bản muốn bảo lưu, hoặc giãn tiến độ giảm thuế cho một số sản phẩm nông nghiệp cụ thể nên cần có thời gian cho sự đàm phán. Mặt khác, những quy định ngặt nghèo về sở hữu trí tuệ cũng là rào cản với nhiều nước nhất là các nước chậm và đang phát triển.

Như vậy, với vai trò và vị thế đang lên của APEC, cùng với việc xác định chủ đề và những nội dung quan trọng được diễn đàn thảo luận tại APEC 21, khiến dư luận kỳ vọng vào APEC sẽ trở thành đầu tàu tăng trưởng kinh tế khu vực và động lực phát triển của kinh tế toàn cầu.

 

NGUYỄN NHÂM