Khi đầu tàu tụt dốc

Thứ Sáu, 12/10/2018, 07:35:47
 Font Size:     |        Print

Nam Phi đang rơi vào chu kỳ suy thoái kinh tế dài nhất kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai và hiện vẫn chưa thể xác định được thời điểm kết thúc. Những khó khăn hiện nay đang đe dọa kéo lùi sự tăng trưởng của một quốc gia vốn được coi là đầu tàu kinh tế châu Phi.

Trung tâm Phân tích rủi ro thuộc Viện nghiên cứu Chủng tộc Nam Phi (SAIRR) mới đây đưa ra kết luận gây lo ngại về nền kinh tế Nam Phi. Quốc gia này chính thức bước vào chu kỳ suy thoái kể từ tháng 12-2013 và đến nay đã trải qua 58 tháng suy giảm liên tục - quãng thời gian dài nhất kể từ năm 1945. Đây được cho là chỉ số bất thường, đặc biệt kể từ khi các nền kinh tế mới nổi trở thành hạt nhân của nền kinh tế thế giới. Đáng chú ý, chu kỳ suy thoái lịch sử này hiện chưa thể xác định được điểm kết thúc.

Được coi là nền kinh tế phát triển nhất châu Phi, kinh tế Nam Phi đã xuống dốc trầm trọng trong gần mười năm qua. Có thời điểm, nền kinh tế nước này bị các tổ chức tín dụng quốc tế đánh giá ở mức rất thấp, bị xếp cuối bảng trong 21 nền kinh tế mới nổi về dự báo các chỉ số tài chính, bao gồm tăng trưởng GDP, tài khoản vãng lai, mức độ rủi ro tín dụng và giá trị của thị trường chứng khoán và trái phiếu. Nam Phi cũng từng bị Nigeria “soán ngôi” nền kinh tế phát triển nhất châu lục. Theo số liệu của Cơ quan Thống kê Nam Phi, nền kinh tế nước này đã rơi vào tình trạng suy thoái kỹ thuật lần đầu kể từ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, với hai quý giảm liên tiếp (lần lượt 2,6% và 0,7% trong quý I và quý II năm 2018) do các lĩnh vực nông nghiệp, vận tải, thương mại và chế tạo của nước này đều đi xuống.

Nhằm vực dậy nền kinh tế èo uột, Tổng thống Nam Phi C.Ramaphosa vừa công bố gói kích thích tăng trưởng kinh tế tổng thể. Gói kích cầu gồm năm nhóm biện pháp được thực hiện ngay lập tức, với ưu tiên chi tiêu cho các hoạt động có tác động lớn nhất đối với tăng trưởng kinh tế, nhất là ngành nông nghiệp, kinh tế đô thị và kinh tế nông thôn. Nhóm biện pháp này nhằm khôi phục niềm tin của các nhà đầu tư; ngăn chặn tình trạng thất nghiệp gia tăng và tạo thêm việc làm; giải quyết một số thách thức cấp bách đang ảnh hưởng đến đời sống của các cộng đồng dân cư dễ bị tổn thương và các vấn đề ở khu vực đô thị.

Kế hoạch kích thích kinh tế mới được kỳ vọng mang lại tăng trưởng, tăng cường cải cách kinh tế và ưu tiên chi tiêu công để hỗ trợ tạo việc làm ở Nam Phi. Cùng với gói kích cầu, Chính phủ Nam Phi hướng tới mục tiêu giảm chi phí kinh doanh. Theo đó, nước này sẽ xem xét điều chỉnh các mức giá dịch vụ hành chính như giá điện, cảng và thuế đường sắt. Chính phủ Nam Phi cũng sửa đổi các yêu cầu về thị thực, tạo điều kiện cho khách du lịch nước ngoài nhằm thúc đẩy ngành du lịch đầy tiềm năng của “đất nước Cầu vồng”. Tuy nhiên, gói kích thích chỉ là “liệu pháp” tạm thời. Theo các nhà phân tích, cuộc khủng hoảng hiện nay của Nam Phi là kết quả của việc thiếu vốn đầu tư hay kích cầu và cơ chế quản lý kinh tế không phù hợp trong mười năm qua.

Đứng trước cuộc suy thoái lịch sử, Ủy ban Kế hoạch quốc gia Nam Phi (NPC) thừa nhận, nhiều khả năng nước này sẽ sớm phải yêu cầu sự trợ giúp từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) trong trường hợp nguồn thu ngân sách không còn đủ để chi trả các khoản nợ công. Hiện nợ công của nền kinh tế trị giá 300 tỷ USD này đang ở mức tương đương 53,1% GDP và dự báo sẽ tăng lên 56,2% GDP trong 5 năm tới. Theo NPC, chỉ số nợ công cao sẽ buộc chính phủ phải giảm các khoản chi dành cho phúc lợi xã hội - một yếu tố được đánh giá là sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng bất ổn trong xã hội tại quốc gia vốn nằm trong số những nước có tỷ lệ tội phạm cao nhất thế giới.

Nam Phi đang nỗ lực tìm cách thoát khỏi vòng xoáy suy thoái. Nước này nhận thấy rằng không thể tiếp tục đi theo con đường cũ tồn tại nhiều năm qua, mà cần tìm một con đường phát triển mới thông qua các biện pháp cụ thể như tăng thu từ thuế, tăng cường tính hiệu quả trong hoạt động của khu vực hành chính công và dịch vụ. Nam Phi vừa bổ nhiệm Bộ trưởng Tài chính mới, ông T.Mboweni, người từng làm Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Nam Phi, với hy vọng ông có thể giúp đất nước khôi phục lòng tin của quốc tế và bình ổn nền kinh tế. Là một nền kinh tế mới nổi, cuộc khủng hoảng ở Nam Phi không những xuất phát từ những vấn đề nội tại mà còn chịu tác động của các tranh chấp thương mại hiện nay. Các chuyên gia cho rằng để thoát khỏi cuộc suy thoái lịch sử, Nam Phi sẽ phải vượt qua nhiều thách thức lớn, khó có thể hoàn thành trong một sớm một chiều. Thậm chí, Nam Phi sẽ phải cần tới sự trợ giúp kèm theo những điều kiện khắt khe về cải tổ nền kinh tế từ các thể chế tài chính quốc tế.

THANH HÀ

Chia sẻ