Sóng gió trong quan hệ đồng minh

Thứ Bảy, 04/08/2018, 03:25:28
 Font Size:     |        Print

Quan hệ giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ hiện “căng như dây đàn” sau khi Oa-sinh-tơn áp đặt trừng phạt đối với hai bộ trưởng Thổ Nhĩ Kỳ. Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố sẽ trả đũa và không nhượng bộ trước các mối đe dọa của Mỹ. Vụ việc đang đẩy hai quốc gia đồng minh trong NATO rơi vào cuộc khủng hoảng ngoại giao mới.

Bộ trưởng Tư pháp A.Gun và Bộ trưởng Nội vụ X.Xoi-lu của Thổ Nhĩ Kỳ bị Bộ Tài chính Mỹ liệt vào danh sách trừng phạt do đóng vai trò quan trọng trong quyết định bắt giam linh mục A.Brăn-xơn. Mỹ đã ra hạn chót cho Thổ Nhĩ Kỳ phải thả linh mục A.Brăn-xơn trong tuần này, nếu không An-ca-ra sẽ đối mặt các biện pháp trừng phạt. Động thái nêu trên được Mỹ đưa ra nhằm phản đối việc các công tố viên Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc linh mục A.Brăn-xơn giúp đỡ tổ chức của giáo sĩ Hồi giáo Ph.Gu-len, người hiện sống lưu vong tại Mỹ và bị chính quyền An-ca-ra cho là đứng sau âm mưu đảo chính bất thành hồi năm 2016. Việc Mỹ áp đặt trừng phạt đối với hai bộ trưởng của một chính phủ quốc gia đồng minh dường như chưa có tiền lệ trong quan hệ quốc tế. Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng, quyết định của Mỹ đi ngược lại mối quan hệ song phương, làm tổn hại những nỗ lực mang tính xây dựng nhằm giải quyết các vấn đề còn tồn tại giữa hai bên.

Quan hệ Mỹ - Thổ Nhĩ Kỳ đã trải qua không ít thăng trầm. Hai bên từng có thời gian căng thẳng liên quan việc Thổ Nhĩ Kỳ đưa quân chiếm đóng miền bắc đảo Síp hồi năm 1974 và cuộc chiến tranh tại I-rắc do Mỹ đứng đầu hồi năm 2003. Tuy là đồng minh trong NATO, song hai nước gần đây có nhiều quan điểm trái ngược trong các vấn đề quốc tế xuất phát từ những mâu thuẫn lợi ích. Việc Mỹ hỗ trợ Các đơn vị bảo vệ nhân dân người Cuốc (YPG) ở Xy-ri đã đẩy mối quan hệ giữa hai bên xuống mức thấp bởi YPG bị An-ca-ra liệt vào danh sách khủng bố và coi là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia. Trong khi đó, những biện pháp trấn áp mạnh tay của chính quyền Tổng thống T.Éc-đô-gan đối với lực lượng đối lập ở Thổ Nhĩ Kỳ kể từ sau vụ đảo chính năm 2016 bị Mỹ cũng như nhiều nước châu Âu phản đối mạnh mẽ, làm tổn hại nghiêm trọng quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ với các đồng minh.

Việc Mỹ đe dọa trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ lần này có thể gây ảnh hưởng tới hợp đồng mua máy bay chiến đấu F-35. Phía An-ca-ra tuyên bố sẽ có hành động pháp lý nếu Oa-sinh-tơn có các biện pháp ngăn cản việc bàn giao sản phẩm này, trong bối cảnh Thổ Nhĩ Kỳ muốn đẩy nhanh việc tiếp nhận các máy bay tiêm kích thế hệ thứ năm của Mỹ. Thực tế, đây không phải là lần đầu hai bên vấp phải những rắc rối trong quan hệ. Hồi tháng 6, Thượng viện Mỹ đã thông qua dự luật chính sách quốc phòng trị giá 716 tỷ USD, trong đó có điều khoản bổ sung cấm bán các máy bay chiến đấu F-35 của Tập đoàn Lockheed Martin cho Thổ Nhĩ Kỳ, một động thái bị An-ca-ra chỉ trích là đi ngược lại tinh thần quan hệ đối tác chiến lược.

Đáng nói, cả Tổng thống Mỹ Đ.Trăm và người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ T.Éc-đô-gan đều khẳng định sẽ không nhượng bộ trước đồng minh. Tổng thống Đ.Trăm cảnh báo sẽ áp đặt “các biện pháp trừng phạt lớn” đối với Thổ Nhĩ Kỳ nếu nước này không thả linh mục A.Brăn-xơn. Đáp lại, Tổng thống T.Éc-đô-gan khẳng định, An-ca-ra sẽ giữ vững lập trường, không lùi bước khi đối mặt trừng phạt, đồng thời cảnh báo Mỹ “không nên quên rằng họ sẽ mất một đối tác chân thành”.

Nato đang đứng trước thách thức không nhỏ khi hai đồng minh quan trọng “lời ra tiếng vào” và có động thái “ăn miếng trả miếng”. Những bất đồng giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ đe dọa sự gắn kết cần thiết giữa các thành viên NATO.

BẢO ANH

Chia sẻ