Cuộc “so găng” tiếp diễn

Thứ Bảy, 07/07/2018, 04:35:12
 Font Size:     |        Print

Tổng thống I-ran H.Ru-ha-ni vừa thực hiện chuyến thăm Thụy Sĩ và Áo trong nỗ lực tìm kiếm sự ủng hộ của Liên hiệp châu Âu (EU) để bảo vệ các lợi ích của Tê-hê-ran liên quan thỏa thuận hạt nhân mang tên Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA). Tuy nhiên, những thông điệp của châu Âu khiến I-ran chưa hài lòng, trong khi việc Mỹ gia tăng sức ép đối với I-ran đe dọa làm vùng Vịnh “nổi sóng”.

Chuyến công du của Tổng thống I-ran H.Ru-ha-ni tới châu Âu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trong bối cảnh Tê-hê-ran đang chờ đợi nhận gói đề xuất mà châu Âu hứa sẽ đưa ra, trong đó có các biện pháp bù đắp những thiệt hại cho Tê-hê-ran sau khi Mỹ đơn phương rút khỏi JCPOA. Hai điểm dừng chân của ông Ru-ha-ni đều quan trọng, bởi Thụy Sĩ là đại diện cho các lợi ích của Mỹ tại I-ran, trong khi Áo vừa tiếp quản chức Chủ tịch luân phiên EU và thủ đô Viên của quốc gia châu Âu này là nơi thỏa thuận hạt nhân lịch sử được ký hồi năm 2015 sau 11 năm đàm phán khó khăn.

Mặc dù nhận được sự ủng hộ của các nhà lãnh đạo Thụy Sĩ và Áo trong nỗ lực cứu thỏa thuận hạt nhân, song những diễn biến liên quan gói đề xuất của châu Âu vẫn khiến I-ran chưa yên lòng. I-ran hy vọng các nước còn lại tham gia JCPOA sẽ đưa ra gói đề xuất kinh tế trong cuộc họp cấp bộ trưởng diễn ra tại Viên ngày 6-7. Song, các nước châu Âu và giới phân tích đều cho rằng, mong muốn này của Tê-hê-ran khó có thể thành hiện thực. Pháp khẳng định, gói đề xuất không thể đưa ra trước tháng 11 tới.

Gần hai tháng sau khi Mỹ rút khỏi JCPOA, các nước châu Âu vẫn lúng túng, chưa thể đưa ra những đề xuất vừa làm hài lòng I-ran, vừa không gây tổn hại lợi ích trong mối quan hệ đồng minh với Mỹ. Trong các cuộc điện đàm riêng rẽ với Tổng thống Pháp và Thủ tướng Ðức, Tổng thống I-ran H.Ru-ha-ni cho rằng, các biện pháp kinh tế mà EU mới đây đề xuất nhằm ứng phó những tác động từ việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân I-ran chưa thể bảo đảm lợi ích của Tê-hê-ran. Tổng thống I-ran nhấn mạnh, Tê-hê-ran kỳ vọng một "kế hoạch sinh động hơn" từ ba quốc gia Anh, Pháp và Ðức.

Trong lúc chờ gói đề xuất nhằm hài hòa lợi ích từ châu Âu, I-ran và Mỹ lại liên tiếp đưa ra các động thái, theo kiểu "so găng". Mỹ yêu cầu các nước ngừng nhập khẩu dầu mỏ của Tê-hê-ran từ ngày 4-11 tới, nếu không muốn đối mặt các lệnh trừng phạt do Mỹ áp đặt. Ðáp lại, Bộ Dầu mỏ I-ran tuyên bố đã sẵn sàng cho viễn cảnh xấu nhất, khi các biện pháp gây sức ép của Mỹ có hiệu lực. Tư lệnh Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo I-ran (IRGC) khẳng định, các lực lượng nước này đã sẵn sàng thực thi lời cảnh báo phong tỏa Eo biển Hoóc-mút, một tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược bằng đường biển.

Với vị trí kết nối các nhà sản xuất dầu mỏ ở Trung Ðông và thị trường tiêu thụ chủ chốt ở châu Á-Thái Bình Dương, châu Âu, Bắc Mỹ,... hoạt động qua eo biển Hoóc-mút chiếm một phần ba lượng vận chuyển dầu mỏ trên thế giới và I-ran đang nắm trong tay con bài quan trọng để có thể đáp trả các động thái gây sức ép từ Mỹ. I-ran khẳng định, nếu I-ran không thể bán dầu mỏ do sức ép từ các biện pháp trừng phạt của Oa-sinh-tơn thì không nước nào trong khu vực được phép bán dầu. Tuy nhiên, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ cũng thông báo, hải quân Mỹ sẵn sàng bảo đảm tự do hàng hải và thông thương.

Những "kịch bản" xấu nhất cũng được I-ran tính đến, nhằm sẵn sàng đối phó các biện pháp trừng phạt của Mỹ. Tổng thống I-ran H.Ru-ha-ni cảnh báo, nước này có thể giảm hoạt động hợp tác với Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA). Tê-hê-ran cũng cân nhắc kế hoạch hàng đổi dầu, theo đó chỉ mua hàng hóa của các nước mua dầu từ I-ran, nhằm đối phó những tác động tiêu cực từ lệnh trừng phạt của Mỹ. I-ran nằm trong bốn nước đứng đầu thế giới về trữ lượng dầu mỏ và khí đốt, cho nên các đối tác lớn như Trung Quốc, Ấn Ðộ, Hàn Quốc khó có thể ngừng hợp tác với Tê-hê-ran, dù chịu sức ép mạnh mẽ từ Mỹ.

Không thể phủ nhận những lợi ích của việc duy trì JCPOA đối với cả I-ran và các nước châu Âu, song không vì thế mà Tê-hê-ran chấp thuận nhượng bộ phương Tây. Thỏa thuận hạt nhân lịch sử vẫn đứng trước thách thức lớn, khi cuộc đối đầu Mỹ - I-ran chưa hạ nhiệt.

THÁI AN

Chia sẻ