Thông điệp mạnh mẽ

Chủ Nhật, 08/10/2017, 03:42:28
 Font Size:     |        Print

Giải Nobel Hòa bình năm 2017 đã được trao cho tổ chức mang tên Chiến dịch quốc tế loại trừ vũ khí hạt nhân (ICAN). Không chỉ tôn vinh nỗ lực của các nhà hoạt động, nâng cao nhận thức của thế giới về hiểm họa khôn lường của vũ khí hạt nhân, giải Nobel Hòa bình còn phát đi thông điệp mạnh mẽ về sự cấp bách cần có một hiệp ước toàn cầu cấm triệt để loại vũ khí hủy diệt này.

Thành lập năm 2007, ICAN là một liên minh quốc tế có trụ sở tại Geneve (Thụy Sĩ), tập hợp gần 470 tổ chức phi chính phủ đang hoạt động tại khoảng 100 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn cầu, với mục tiêu thúc đẩy sự tham gia và thực thi đầy đủ Hiệp ước Cấm phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Theo Ủy ban Nobel, sau 10 năm hoạt động, ICAN đạt nhiều kết quả tích cực trong việc vận động, khích lệ các nỗ lực giải trừ vũ khí hạt nhân. Trong thông báo trao giải, Ủy ban Nobel nêu rõ: ICAN được trao giải Nobel Hòa bình năm 2017 vì những nỗ lực không mệt mỏi để thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế về hậu quả thảm khốc của việc sử dụng vũ khí hạt nhân; và vì những thành công nổi bật, mang tính đột phá nhằm đạt được một hiệp ước cấm phổ biến loại vũ khí hủy diệt này.

Có thể, vẫn có những tranh cãi chung quanh chủ nhân giải Nobel Hòa bình năm nay. Nhưng, không thể phủ nhận thông điệp mà giải Nobel Hòa bình gửi gắm về hiểm họa khủng khiếp và sự cần thiết loại bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân. Chủ tịch Ủy ban Nobel Berit Reiss-Andersen chỉ rõ: Chúng ta đang sống trong một thế giới mà nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân cao hơn rất nhiều, so khoảng thời gian dài trước đây. Một số nước đang hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân và một số quốc gia vẫn nỗ lực sở hữu vũ khí hạt nhân. Thực tế này là mối quan ngại đặc biệt trong bối cảnh quốc tế hiện tại, khi căng thẳng chung quanh vấn đề hạt nhân leo thang nghiêm trọng; hay mối quan hệ giữa hai cường quốc hạt nhân là Mỹ và Nga đang ở mức thấp nhất kể từ sau chiến tranh lạnh.

Thông điệp mà giải Nobel Hòa bình 2017 truyền đi cũng là mục tiêu lâu dài của cộng đồng quốc tế, đó là giải giáp, tiến tới loại bỏ vĩnh viễn vũ khí hạt nhân, biến trái đất thành không gian không vũ khí hạt nhân. Thực tế, với vai trò tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh, Liên hợp quốc (LHQ) từ lâu đã tiên phong và duy trì nỗ lực hướng tới mục tiêu một "thế giới phi hạt nhân". Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres từng cảnh báo, hiện thế giới vẫn còn khoảng 15 nghìn vũ khí hạt nhân; và điều quan trọng và cấp bách là không thể cho phép loại vũ khí hủy diệt này gây nguy hiểm cho nhân loại. Theo ông Guterres, các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân có trách nhiệm đặc biệt, đi đầu trong các nỗ lực giải giáp, tôn trọng và tuân thủ các thỏa thuận đã đạt nhất trí tại nhiều hội nghị quốc tế nhằm bảo đảm thực thi NPT. Người đứng đầu LHQ nhấn mạnh những chiến dịch tốn kém để hiện đại hóa công nghệ hạt nhân, cùng việc thiếu những bước đi nhằm giảm kho vũ khí theo Hiệp ước giảm vũ khí hạt nhân chiến lược (START), đang khiến các nỗ lực giải giáp hạt nhân trên toàn cầu không tiến triển. Cũng theo lãnh đạo LHQ, nhiệm vụ bảo đảm an ninh chiến lược không thể biện minh cho việc quay lưng với những sáng kiến giải giáp hạt nhân.

Cộng đồng quốc tế luôn nỗ lực biến "giấc mơ thế giới không hạt nhân" thành hiện thực. Những nỗ lực ấy càng được thúc đẩy mạnh mẽ trong bối cảnh hiện nay và đang tiến gần đến cơ hội về một thỏa thuận toàn cầu cấm triệt để vũ khí hạt nhân. Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân do LHQ thúc đẩy đã được hơn 120 nước thành viên thông qua tại một hội nghị cấp cao hồi tháng 7-2017. Tại Khóa họp thứ 72 Ðại hội đồng LHQ đang diễn ra ở Mỹ, có thêm hàng chục quốc gia ký kết. Hiệp ước mới cấm các nước thành viên LHQ phát triển, thử nghiệm, sản xuất, chế tạo, tàng trữ, sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân. Các nước cũng cam kết không cho phép lắp đặt, triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ và các khu vực trong phạm vi tài phán và kiểm soát của mình.

Tuy nhiên, điều đáng buồn là không một nước nào trong nhóm chín quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân gia nhập nỗ lực quốc tế nhằm cho ra đời một hiệp ước có tính ràng buộc pháp lý về cấm loại vũ khí hủy diệt. Một phần lý do là các nước này không muốn từ bỏ công cụ răn đe chiến lược trong việc bảo vệ an ninh, lợi ích quốc gia và kiềm chế đối thủ. Thiếu vắng sự tham gia của các cường quốc hạt nhân, nhất là các thành viên thường trực cơ quan quyền lực nhất của LHQ là Hội đồng Bảo an, việc đạt được mục tiêu thế giới không hạt nhân sẽ còn gian nan.

Thực tế không thể chối bỏ rằng, vũ khí hạt nhân là mối đe dọa hiện hữu và liên tục đối với nhân loại và sự sống trên trái đất. Cộng đồng quốc tế từng đồng thuận cho ra đời các hiệp định cấm các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt như bom mìn hay vũ khí sinh học, hóa học. Giải Nobel Hòa bình 2017 góp thêm tiếng nói mạnh mẽ, cổ vũ nỗ lực bền bỉ nhằm phi hạt nhân hóa hành tinh xanh.

LONG QUÂN

Chia sẻ